Τα αποτελέσματα και οι τάσεις της τελευταίας 5-ετίας σε ό,τι αφορά το ποσοστό απασχόλησης και την απαραίτητα συνδεδεμένη με αυτό μείωση της φτώχιας, κυκλικής φτώχιας και κοινωνικού αποκλεισμού, είναι αρκούντως ανησυχητικά. Την ίδια στιγμή, το κόστος ζωής έχει καταστεί ανυπόφορο για τη μεσαία και χαμηλότερη εισοδηματικά τάξη, με πολλά νοικοκυριά να βλέπουν τη γραμμή μεταξύ ανεργίας, χαμηλής έντασης εργασίας και φτώχιας να λεπταίνει μέρα με τη μέρα.

Χρειαζόμαστε θέσεις, μα και ποιοτικές θέσεις εργασίας. Είναι ανεπίτρεπτο να έχουμε καταλήξει σε μία οικονομική πραγματικότητα, όπου, παρά την ανάπτυξη που καταγράφεται, χιλιάδες συμπολίτες μας δεν δύνανται να εργαστούν και να προμηθεύσουν για τις οικογένειές τους και δυσχεραίνοντας σε μεγάλο βαθμό τις προσπάθειες ουσιαστικής αναστήλωσης της οικονομίας. Πώς θα δημιουργηθούν συνθήκες πραγματικής ανάπτυξης, όταν περίπου το 11% του ενεργού πληθυσμού παραμένουν άνεργοι (διπλάσια ανάμεσα στους νέους), 8,6% υποαπασχολούμενοι (το υψηλότερο στην Ε.Ε.), άλλο τόσο άεργοι και γύρω στο 29% να ζουν υπό τον κίνδυνο φτώχιας;

Πιο ανησυχητικά, η πρόσφατη πολυδιαφημιζόμενη πτώση του ποσοστού της ανεργίας (δηλ. ποσοστό ανέργων επί του ενεργού πληθυσμού) φαίνεται να οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στη συρρίκνωση του εργασιακά ενεργού πληθυσμού. Δηλαδή στην οικονομική μετανάστευση. Και ιδιαίτερα των νέων. Σύμφωνα με τη Eurostat, ενώ το 2011 υπήρχαν 34 χιλιάδες άνεργοι, το 2012, στην κορύφωση της κρίσης, ο αριθμός εκτινάχθηκε στους 52 σχεδόν χιλιάδες, ενώ το 2013 και 2014 ως αποτέλεσμα του κουρέματος φτάσαμε σχεδόν τους 70 χιλιάδες. Τα τελευταία στοιχεία (Ιούλιος 2017) καταγράφουν 46 περίπου χιλιάδες ανέργους. Ενώ, ο ηλικιακά ενεργός πληθυσμός μειώθηκε την πενταετία κατά 9 χιλιάδες άτομα - δηλαδή περισσότερο από τη μείωση της ανεργίας από το 2012! Στοιχεία που επιβεβαιώνονται άλλωστε και από την καθαρή μετανάστευση: 28 χιλιάδες άτομα την περίοδο 2012-2016.

Οπωσδήποτε τα στοιχεία αυτά κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου. Αναντίλεκτα, δεν επαρκεί μόνο η κατά καιρούς παροδική επιχορήγηση μισθών. Πρέπει να προβούμε σε βαθύτατες διαρθρωτικές αλλαγές, που στόχο έχουν τη βιώσιμη αύξηση της εργοδότησης και σημαντικότερα της ποιοτικής εργοδότησης. Μέσα από τη στήριξη εργασιακής αυτονομίας και την αύξηση των ικανοτήτων του εργατικού δυναμικού καθιστώντας το πιο ανταγωνιστικό και παραγωγικό. Πέρα λοιπόν από την ενίσχυση της επιχειρηματικότητας και μιας αναγκαίας νέας στρατηγικής για την οικονομία, πρέπει να αντιμετωπιστούν ριζικά τα δομικά προβλήματα που συσχετίζονται με τις δυσλειτουργίες της αγοράς εργασίας. Προβλήματα όπως η χαμηλή εργασιακή παραγωγικότητα, η ανεπαρκής ανάπτυξη δεξιοτήτων όσο και οι αναντιστοιχίες τους με την πραγματική ζήτηση.

Συγκεκριμένες προτάσεις:

· Βελτίωση του συσχετισμού ικανοτήτων εργαζομένων με την αγορά εργασίας, μέσω μιας σειράς προγραμμάτων Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και Κατάρτισης (ΕΕΚ) και εργασιακών τοποθετήσεων.

· Διασύνδεση προγραμμάτων ανεργίας-επιχορήγησης μισθών με ποσοστό πρόσληψης ανέργων από εταιρείες.

· Δυνατότητα παραπομπής μελλοντικού εργαζομένου προς επιδοτούμενο πρόγραμμα ΕΕΚ, νοουμένου πως ο εργοδότης θα του προσφέρει θέση, αφού ολοκληρώσει επιτυχώς το πρόγραμμα.

· Αναβάθμιση τεχνικών σχολών και συμπερίληψη μαθημάτων κατάρτισης επιχειρηματικότητας.

· Εφαρμογή συστήματος εναλλακτικής ηλεκτρονικής εκμάθησης και μεικτού συστήματος μαθητείας.

· Επιχορήγηση τόκων δανείων για νεοφυείς εταιρείες ιδρυόμενες από ανέργους και δημιουργία ειδικού ταμείου σε συνεργασία με προγράμματα της ΕΕ προς επιχορήγηση νεοφυών επιχειρήσεων από ανέργους και χαμηλόμισθους.

· Αύξηση συμβούλων εργασίας και λήψη ενεργότερου ρόλου μέσω σύνδεσης σύμβασης εργασίας αυτών με επιτυχημένες τοποθετήσεις.

· Προώθηση της γεωγραφικής και επαγγελματικής κινητικότητας, μέσω επιχορήγησης ενοικίου ή καυσίμων, για όσους διαμένουν σε απόσταση πέραν των 80 χλμ. από τον νέο χώρο εργασίας.

· Πιστοποίηση της άτυπης κατάρτισης, π.χ. χρήση διαδικτυακού λογισμικού και αχαρτογράφητων προσόντων π.χ. γνώση ξένης γλώσσας.

· Μείωση φορολογητέου εισοδήματος για ιδιωτικές επιχειρήσεις που προσλαμβάνουν νέους επιστήμονες και μακροχρόνια ανέργους (μείωση στα φορολογικά έσοδα θα αντισταθμιστεί από τη μείωση στο ύψος του ανεργιακού επιδόματος και τη μείωση στην καταβολή του ΕΕΕ)

· Ανάπτυξη νέων σχεδίων για ενθάρρυνση της νεανικής επιχειρηματικότητας με προτεραιότητα σε καινοτόμες επιχειρηματικές πρωτοβουλίες και επαναφορά των σχεδίων Νεανικής και Γυναικείας Επιχειρηματικότητας.

· Επέκταση του θεσμού των Μεταλυκειακών Ινστιτούτων Επαγγελματικής και Τεχνικής Εκπαίδευσης με ιδιαίτερη έμφαση εκεί που απαιτούνται συγκεκριμένες δεξιότητες και δεξιότητες σε νέες τεχνολογίες και επαγγέλματα.

· Επανασχεδιασμός του επαγγελματικού προσανατολισμού, ώστε να επιτευχθεί σύζευξη εκπαιδευτικών προτεραιοτήτων και αναγκών αγοράς εργασίας.

· Σύσταση νέων θεσμών (νομικό πλαίσιο) και εφαρμογή μέτρων και προγραμμάτων, στα οποία να εμπλακούν και άλλοι κοινωνικοί φορείς του τομέα επιμόρφωσης και κατάρτισης.

· Βελτιστοποίηση και ενοποίηση διαδικασίας πιστοποίησης ιδρυμάτων και διπλωμάτων επαγγελματικής κατάρτισης και με οικονομική στήριξη ανάλογων προγραμμάτων που χρηματοδοτεί η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

· Προώθηση της θεσμικής επαγγελματικής αναγνώρισης των επαγγελματικών διπλωμάτων που θα παραχωρούνται σ’ όσους παρακολουθήσουν με επιτυχία αναγνωρισμένα προγράμματα

ΔΡ ΣΤΕΛΙΟΣ ΠΛΑΤΗΣ
Οικονομολόγος,
Διδάκτορας Χρηματοοικονομικών του Πανεπιστημίου του Cambridge,
και επικεφαλής του Κινήματος Πολιτών «Μήνυμα Ελπίδας»