Ο Αύγουστος, πέραν του ότι είναι ίσως ο πιο ζεστός μήνας του χρόνου, «χαρίζοντάς» μας συνθήκες καύσωνα, είναι και ο μήνας που δημιουργεί συνθήκες καύσωνα στο ύψος των ενοικίων διαμερισμάτων.
Διαμερίσματα ενοικιάζονται φυσικά ολόχρονα. Ένα νεαρό ζευγάρι που ξεκινά τώρα την κοινή ζωή του, ένα διαζευγμένο άτομο με παιδιά, ένας υπάλληλος που αλλάζει πόλη, ένα άτομο ή μια οικογένεια που δεν έχει την οικονομική δύναμη να αγοράσει στέγη ή που απλά δεν θέλει να έχει ιδιόκτητη στέγη παρόλο που έχει τα χρήματα, ένας ξένος που προσπαθεί να εγκατασταθεί Κύπρο κ.λπ, όλοι αποτελούν την πηγή των ενοικιαστών της χώρας μας.
Μια μεγάλη κατηγορία είναι οι φοιτητές. Το ξεχωριστό με τον Αύγουστο, λοιπόν, προκύπτει επειδή είναι η τελευταία ίσως ευκαιρία για φοιτητές να εξασφαλίσουν μια στέγη κοντά στα Πανεπιστήμια όπου φοιτούν. Κάποιοι που είναι πιο προνοητικοί και ίσως πιο «παλιοί» στον ακαδημαϊκό αγώνα, αρχίζουν να κοιτάζουν από τον Ιούνιο και να κλείνουν συμβόλαια από τότε για να μην αγχώνονται τελευταία στιγμή.
Όπως και να έχει το πράγμα, κάθε χρόνο παρουσιάζεται έλλειψη στην προσφορά διαμερισμάτων που προσφέρονται για τέτοιες ενοικιάσεις. Όπως εξελίσσονται οι πανεπιστημιακές σχολές, υπάρχουν πλέον χιλιάδες ξένοι φοιτητές που επιλέγουν την Κύπρο ως χώρα σπουδών. Αυτοί δεν έχουν τη δική τους στέγη και άρα ενοικιάζουν. Όμως η προσφορά κλινών δεν μπορεί να ανταποκριθεί επαρκώς και ως αποτέλεσμα της αυξημένης ζήτησης και της έλλειψης προσφοράς, βλέπουμε τα ενοίκια να αυξάνονται.
Συνέπεια αυτού του φαινομένου είναι οι περιοχές οι οποίες στεγάζουν πανεπιστημιακές σχολές να είναι και οι πιο ακριβές σε επίπεδα ενοικίων. Ως τέτοιες με σειρά κατάταξης αναφέρουμε την Έγκωμη στη Λευκωσία, ακολουθούμενη από την Αγλαντζιά και την ευρύτερη περιοχή του ΤΕΠΑΚ στη Λεμεσό. Παρόλο που και Λάρνακα και Πάφος έχουν πανεπιστημιακές σχολές, η μάζα των φοιτητών δεν είναι ακόμη τόση που να μεταβάλει σημαντικά τα επίπεδα ενοικίων. Οπόταν εκεί τα ενοίκια είναι σαφώς πιο φθηνά.
Όσοι φοιτητές στη Λευκωσία δεν καταφέρουν να βρουν στέγη κοντά στο πανεπιστήμιό τους, τότε αναγκαστικά ψάχνουν σε πιο απομακρυσμένες περιοχές και με τον τρόπο αυτό τα δυτικά κυρίως όρια του Στροβόλου αποτελούν μιαν εναλλακτική και πιο φθηνή λύση. Όμως, υπάρχει πλέον η αναγκαιότητα την απόκτησης ιδιόκτητου μεταφορικού μέσου λόγω της πλήρους ανεπάρκειας των δημόσιων συγκοινωνιών, αλλά και αυξημένος χρόνος προσέλευσης από και προς το πανεπιστήμιο.
Πέραν της μάζας των φοιτητών, υπάρχει και ο πληθυσμός των διαφόρων οργανισμών -κυρίως ξένων συμφερόντων- που εργοδοτούν ξένους υπαλλήλους. Πρώτιστα η Λεμεσός και κατά δεύτερο λόγο η Λευκωσία χαρακτηρίζονται από τέτοιες περιπτώσεις. Αυτοί οι οργανισμοί ενοικιάζουν ολόκληρα κτήρια με διαμερίσματα, ώστε να προσφέρουν στέγη στους υπαλλήλους τους. Φυσικά κάποιοι από αυτούς, βλέποντας πιο μακροπρόθεσμα, επενδύουν στην αγορά ή/ και κατασκευή οικιστικών πολυκατοικιών για να έχουν μέσω της ιδιοκτησίας πλήρη έλεγχο του ύψους των ενοικίων προς τους υπαλλήλους τους.
Με αυτά τα δεδομένα στην υπό διαμόρφωση «Νέα Κύπρο» των τελευταίων ετών βλέπουμε τα ενοίκια να σημειώνουν αυξήσεις. Σε μια τριετία, το ύψος των ενοικίων στις «hot» περιοχές που προαναφέραμε σημείωσαν αυξήσεις που κυμαίνονται από 15% μέχρι 25% σε σχέση με την περίοδο της μαύρης κρίσης.
Χαράς Ευαγγέλια, λοιπόν, για τους ιδιοκτήτες τέτοιων οικιστικών μονάδων και άρα μαύρα και άραχνα για τις κατηγορίες των ενοικιαστών και δη των φοιτητών.
Μια κάποια λύση στο πρόβλημα της ακριβής στέγης είναι αυτή να μοιράζεται μεταξύ περισσότερων ατόμων. Για παράδειγμα, αν ένα διαμέρισμα των δύο υπνοδωματίων ενοικιάζεται προς €750/ μήνα, τότε αν το μοιράζονται δύο άτομα θα πρέπει να πληρώνουν €375/ μήνα ο καθένας. Αν όμως υπάρχει τρόπος το καθιστικό να διαθέτει έναν καναπέ που να γίνεται κρεβάτι, τότε ένα τρίτο άτομο θα μπορούσε να μοιράζεται μαζί τους τη στέγη, με αποτέλεσμα ο κάθε ένας να έχει μηνιαίο κόστος ενοικίου €250. Η μείωση του 33,3% στο κόστος ενοικίου μπορεί να αξίζει την ταλαιπωρία τού να επωμίζεται αφενός ο τρίτος το στήσιμο και το ξεστήσιμο του καναπέ καθημερινά και αφετέρου των άλλων δύο να έχουν μικρότερο καθιστικό τα βράδια και ένα τρίτο άτομο στον χώρο τους.
Σε βάθος χρόνου η αγορά, βλέποντας αυτό το κενό, θα φέρει νέο προϊόν. Ήδη όταν βλέπουμε τις άδειες οικοδομής να αυξάνονται από τρίμηνο σε τρίμηνο μπορούμε να πούμε με βεβαιότητα πως μέρος τους αφορά τέτοιες αναπτύξεις. Έτσι στην πορεία του χρόνου - ceteris paribus - τα ενοίκια θα φθάσουν σε πιο λογικά επίπεδα. Φυσικά παραμένει να εξετάσουμε κατά πόσον τα ενοίκια είναι όντως υψηλά σε σχέση με τις αξίες ή αν είναι στην πραγματικότητα χαμηλά ή λογικά, αλλά και να δούμε μήπως οι αξίες είναι υψηλές (ή χαμηλές, ή λογικές) σε σχέση με τα ενοίκια.
ΑΝΔΡΕΑΣ Α. ΑΝΔΡΕΟΥ
MRICS, CEO, APS
Andreou Property Strategy - Chartered Surveyors
