Συνεχίζοντας το οδοιπορικό ανάπτυξης των διαφόρων περιοχών της Ε/Κύπρου, θα επισκεφτούμε σήμερα την Ε/Περιοχή Αμμοχώστου. Μετά την εισβολή η Αγία Νάπα, ένα αποκομμένο ψαροχώρι, διέθετε μόνο κάποια «μπάγκαλος» του συγκροτήματος Νησί Μπιτς και δίπλα μερικά τουριστικά διαμερίσματα των πρωτοπόρων αδελφών Ιωάννου. Η μόνη πρόσβασή της με την υπόλοιπη επαρχία ήταν ο χωριτικός δρόμος Παραλίμνι-Αγία Νάπα. Στον γειτονικό Πρωταρά η κατάσταση ήταν η ίδια. Στην εποχή της εισβολής υπήρχε μόνο ένα ξενοδοχείο, το Περνέρα.
Με δανειοδότηση από την Τράπεζα Αναπτύξεως κτίστηκε το πρώτο ξενοδοχείο, πέρα από το Νησί Μπιτς, το Βάσος Μπιτς κι ανακαινίστηκαν τα τουριστικά διαμερίσματά του. Η ραγδαία ανάπτυξη της Αγίας Νάπας βοηθήθηκε από την αποκατάσταση του οδικού δικτύου της Ελεύθερης Περιοχής Αμμοχώστου και στη συνέχεια με την απ' ευθείας σύνδεσή της με το αεροδρόμιο Λάρνακας μέσω Ξυλοφάγου.
Αναφορικά με τη πρώτη σειρά έργων, αμέσως μετά την εισβολή βελτιώθηκαν κι αναβαθμίστηκαν οι δρόμοι Λιοπέτρι-Παραλίμνι μέσω Σωτήρας και Παραλίμνι-Αγία Νάπα, ώστε οι ταξιδεύοντες από τη Λάρνακα να μη χρειάζεται να πηγαίνουν μέσω Δερύνειας, παρόλο που αργότερα βελτιώθηκε κι ο δρόμος Ξυλοφάγου - Δερύνειας. Στη συνέχεια κατασκευάστηκε ο νέος δρόμος Ξυλοφάγου- Αγία Νάπα, που συνδέθηκε με τον Πρωταρά μέσω Κάβο Γκρέκο και αργότερα μέσω Παραλιμνίου για να αναβαθμιστεί στον σημερινό αυτοκινητόδρομο.
Ένα πρόβλημα που μας απασχόλησε τότε ήταν κατά πόσον θα βελτιώναμε τον υφιστάμενο παραλιακό χωματόδρομο Ξυλοφάγου-Αγία Νάπα ή θα κατασκευάζαμε νέο δρόμο παρακάμπτοντας τις παραλιακές περιοχές. Παρόλο που η δεύτερη λύση ήταν πιο δαπανηρή, εντούτοις επιλέγηκε ενσυνείδητα ώστε να αφεθεί το παραλιακό μέτωπο ανεπηρέαστο για μελλοντική τουριστική και παραθεριστική ανάπτυξη. Δυστυχώς, η περιοχή του ποταμού Λιοπετρίου παρέμεινε υπανάπτυκτη μέχρι σήμερα.
Η τουριστική ανάπτυξη της Αγίας Νάπας συνεχίστηκε με την ανέγερση τουριστικών διαμερισμάτων μέσα στο χωριό. Για να μεταβούν οι τουρίστες στην παραλία άρχισαν να χρησιμοποιούν το ποδήλατο με συνέπεια να παρατηρούνται συνωστισμός στο στενό παραλιακό δρόμο και καθημερινά δυστυχήματα, αρκετά από τα οποία θανατηφόρα. Με επιστολή μας προς το Τμήμα Πολεοδομίας ζήτησα να μελετηθεί κατά πόσον θα μπορούσαμε να κατασκευάσουμε ένα δρόμο όπου θα διαχωρίζαμε τους διάφορους χρήστες (αυτοκίνητα, ποδήλατα, πεζούς). Έτσι ο δρόμος ανακατασκευάστηκε με αυτά τα χαρακτηριστικά κι έγινε πρότυπο για πολλά άλλα παραλιακά, κυρίως, μέτωπα (Πρωταράς, Λεμεσός, Κάτω Πάφος, Λατσί).
Μια άλλη πρακτική που υιοθετήσαμε ήταν η εκτέλεση του έργου στον χρόνο που δεν υπήρχαν τουρίστες και η προσωρινή κάλυψη του εργοταξίου κατά την καλοκαιρινή τουριστική περίοδο. Με τη μέθοδο αυτή το έργο ολοκληρώθηκε χωρίς κανένα κόστος στις τουριστικές διεργασίες της περιοχής. Η θέση μας ήταν ότι δεν πρέπει να κάνουμε κάτι που θα απόδιωχνε τους τουρίστες μακριά, γιατί, όπως και τα πουλιά θα αργήσουν να επιστρέψουν όταν ακούσουν μια ντουφεκιά. Παρόμοια συμβουλή ισχύει και στην περίπτωση του εκτελούμενου τώρα μεγάλου έργου επέκτασης της μαρίνας κι ανάπλασης της γύρω παραλίας.
Στον γειτονικό Πρωταρά, πέραν της αποκατάστασης του οδικού δικτύου πρόσβασης και της αναβάθμισης του εσωτερικού δικτύου, το θέμα που ετίθετο (και τίθεται) ήταν η ετοιμασία ενός πολεοδομικού σχεδίου με βάση το οποίο θα ρυθμιζόταν ορθολογιστικά η ανάπτυξη της περιοχής. Οι φυσικές ομορφιές της ήταν αρκετές για να ελκύσουν επενδυτές και παραθεριστές.
Ήταν επιτακτική η ανάγκη να γίνει η ανάπτυξη με τέτοιο τρόπο, ώστε να διαφυλαχθούν και να αναδειχθούν ακόμη περισσότερο. Περιέγραψα αλλού τις εντονότατες προσπάθειές μας για να εισαχθεί εδώ το σύστημα αστικού αναδασμού, κατά το πρότυπο του αγροτικού αναδασμού, για να συγκεντρωθούν τα πολλά, μικρά και διάσπαρτα ιδιωτικά τεμάχια και να διευκολυνθεί έτσι η ορθολογιστική ανάπτυξη, καθώς και την ετοιμασία από τον μ. Άγγελο Δημητρίου χωροταξικού σχεδίου για την περιοχή.
Ένα πρόβλημα που αντιμετωπίσαμε στην περιοχή ήταν η διαμάχη μεταξύ Παραλιμνίου-Αγίας Νάπας. Η διαμάχη αυτή μας δυσκόλευε στην προώθηση έργων που ήταν προς το γενικότερο συμφέρον να προωθηθούν από κοινού. Αντιμετωπίσαμε τότε την απροθυμία τους να συνεργαστούν στην επίλυση του προβλήματος της απόρριψης των σκυβάλων. Σαν αποτέλεσμα η Αγία Νάπα για πολύ καιρό συνέχιζε να καίει τα σκουπίδια της σε παραθαλάσσια τοποθεσία προς το Κάβο Γκρέκο, προκαλώντας ρύπανση του περιβάλλοντος και τα αισθήματα των επισκεπτών.
Εκεί που μπορέσαμε «να εκβιάσουμε» κατά κάποιο τρόπο τη συνεργασία τους ήταν στην περίπτωση των αποχετευτικών συστημάτων. Στο πλαίσιο της πολιτικής για δημιουργία συστημάτων αποχέτευσης στις πόλεις, τις τουριστικές περιοχές και αργότερα σε συμπλέγματα χωριών, ξεκίνησαν οι εργασίες για την εκπόνηση τεχνοοικονομικής μελέτης για τις αποχετεύσεις Παραλιμνιού-Αγίας Νάπας, αφού εξασφαλίσαμε προηγουμένως τη συγκατάθεση των δύο μερών ότι, εάν αποδειχθεί οικονομικά και τεχνικά ορθό, θα συνεργαστούν στην κατασκευή και λειτουργία ενός ενιαίου αποχετευτικού συστήματος. Έτσι κι έγινε.
Για την ανάπτυξη των Κοκκινοχωριών γενικά έγιναν πολλά άλλα. Πέραν της ολοκλήρωσης και βελτίωσης του οδικού δικτύου κι άλλων έργων ανάπτυξης της περιοχής και κάθε χωριού (περιφερειακά σχολεία, νοσοκομείο/ιατρεία, βιομηχανικές περιοχές κ.ά), εκτελέστηκε το πιο μεγαλεπήβολο έργο, που έγινε ποτέ στην Κύπρο, ο Νότιος Αγωγός. Το νερό από το φράγμα του Κούρρη, τα φράγματα Καλαβασού, Λευκάρων και Βασιλικού/Πεντάσχοινου μεταφέρεται ανατολικά για άρδευσή τους μέσω του Φράγματος Άχνας.
Όμως η ολοκλήρωση της ανάπτυξης της περιοχής θα γίνει με την επιστροφή της Αμμοχώστου και της λειτουργίας της ως πρωτεύουσάς της. Θα πρέπει να καταβληθούν πιο συστηματικές προσπάθειες για τον σκοπό αυτό.
ΔΡ ΙΑΚΩΒΟΣ ΑΡΙΣΤΕΙΔΟΥ
Πρώην Υπουργός,
πρώην Γενικός Διευθυντής Γραφείου Προγραμματισμού
