Τα όσα παράτυπα και παράνομα συμβαίνουν στην Κύπρο για χρόνια τώρα είναι θλιβερά και καταδικαστέα σε οποιαδήποτε πολιτισμένη κοινωνία. Στην περίπτωση όμως της Κύπρου είναι τραγικά. Οραματιστήκαμε μια κοινωνία έντονα δραστηριοποιημένη, που να υποτάσσει εθελοντικά το ατομικό συμφέρον στο κοινωνικό, με γνώμονα πάντα την επιβίωση του Ελληνισμού στη γη των πατέρων του. Η χαλαρότητα των ηθών, που έχει δημιουργηθεί, δεν συνάδει με το μέγεθος του ενδεχόμενου κινδύνου που επικρέμαται πάνω στο μέλλον του τόπου. Εκτός πια κι αν από την απραξία αυτή οδηγηθήκαμε σε χειρότερες επιλογές, να αδιαφορήσουμε για χαμένες πατρίδες ή για την ολοκλήρωση μελλοντικά της καταστροφής, που άρχισε το 1974.
Στην πρώτη μας έκθεση στην Κεντρική Επιτροπή Προγραμματισμού (1975), μετά την επάνοδο του Μακάριου, τονίζαμε τη θετική ανταπόκριση τής βαριά πληγείσας οικονομίας στη «θεραπεία στην οποία την είχαμε υποβάλει». Δεν είχε νόημα όμως να κερδηθεί απλά η μάχη της οικονομίας, αλλά να εξυπηρετείται ο αγώνας της Κύπρου κι η επιβίωση του λαού μας στον τόπο αυτό. Η εισήγησή μας ήταν να επεξεργαστούμε ένα σχέδιο, που από τη μια να προλαμβάνει τυχόν αρνητικές επιπτώσεις από την εισβολή κι από την άλλη να ωθεί σε ενεργητική κινητοποίηση.
Ήταν η εποχή που οι πολιτικοί μιλούσαν για μακροχρόνιο αγώνα. Κι επειδή πιο πιθανό ήταν τα πράγματα να οδηγηθούν σε βάθος χρόνου, όπως κι έγινε, θεωρήσαμε ότι, πέραν των μέτρων οικονομικής πολιτικής, έπρεπε να αναληφθούν συντονισμένες ενέργειες για να οπλιστεί ο λαός με όλες εκείνες τις αρετές που χρειάζεται ένας αγωνιζόμενος λαός.
Η Κεντρική Επιτροπή προχώρησε στον διορισμό μιας Υπουργικής Επιτροπής, καθώς και μιας Τεχνικής Επιτροπής. Οι όροι εντολής της τελευταίας ήταν «η μελέτη και υποβολή εισηγήσεων για συγκεκριμένους τρόπους και μέσα συνεχούς τόνωσης του ηθικού κι εμψύχωσης του λαού προς δημιουργική κινητοποίηση». Η Επιτροπή, από ειδικούς του δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, συνήλθε σε πολύωρες συνεδρίες και υπέβαλε την Έκθεσή της στον Πρόεδρο Μακάριο και την Υπουργική Επιτροπή.
Ασχολήθηκε ειδικότερα με το θέμα της δημιουργίας του αναγκαίου ψυχικού υποστρώματος αντοχής/εγκαρτέρησης και διάθεσης για αγώνα μεταξύ του λαού και τους τρόπους σφυρηλάτησης εκείνων των προϋποθέσεων, που θα αποσοβήσουν τυχόν διασπαστικές τάσεις ή ανεύθυνες ενέργειες, που αντιστρατεύονται τα καλώς νοούμενα συμφέροντα της Κύπρου. Πιστεύω ότι οι εξελίξεις έκτοτε δικαίωσαν τη σκοπιμότητα των πιο πάνω ενεργειών. Παρά την οικονομική επιβίωση, καθημερινά βιώνουμε σωρεία κοινωνικών προβλημάτων, που δεν συνάδουν με τις απαιτήσεις του αγώνα της Κύπρου.
Δυστυχώς, ο χειρισμός της Έκθεσης από την Υπουργική Επιτροπή ήταν τουλάχιστον απαξιωτικός. Παρά τις συνεχείς προσπάθειές μας δεν έγινε κατορθωτή η συζήτησή της. Από δικής μας πλευράς εντάξαμε τα ευρήματά της στο Έκτακτο Σχέδιο, 1977-1978, από το οποίο τα πιο κάτω:
«Το παρόν Σχέδιο θα λαμβάνει υπ' όψιν γενικότερες επιδιώξεις, π.χ. τη θωράκιση του λαού με αγωνιστική διάθεση, καρτερία, αντοχή και γενικά με όλες εκείνες τις αρετές, που είναι αναγκαίες για έναν αγώνα επιβίωσης στον τόπο αυτό... Για να επιτευχθούν τα πιο πάνω χρειάζεται, μεταξύ άλλων, η δημιουργία ορισμένων θετικών κι ενεργητικών συναισθημάτων μέσω και της οικονομικής πολιτικής (αίσθημα αξιοπρέπειας, αλληλεγγύης, ανθεκτικότητας, μαχητικότητας και συμμετοχής, κλίματος λιτότητας και περισυλλογής, πάταξη της πολυτέλειας κι αισχροκέρδειας)...».
Με στόχο τα αρνητικά συναισθήματα απάθειας κι αδιαφορίας να μετατραπούν σε θετικά κι ενεργητικά, η Επιτροπή εισηγήθηκε, μεταξύ άλλων:
Ενίσχυση της στρατιωτικής/πολιτικής άμυνας για τη δημιουργία αισθήματος ασφάλειας μεταξύ του λαού. Ανάληψη από μέρους της Ελλάδας της υποχρέωσης αμυντικής κάλυψης της Κύπρου, υπογραφή αμυντικών συμφωνιών ή φιλίας με ορισμένες χώρες και στενότερη συνάρτηση της Κύπρου με Διεθνείς Οργανισμούς. Η Κύπρος πρέπει να παύσει να είναι ή να θεωρείται μόνη. Μεταξύ του λαού θα πρέπει να καλλιεργηθεί η θετική στάση έναντι των Τ/κ, που είναι εκείνη του συμπατριώτη προς συμπατριώτη.
Η καλλιέργεια της αγάπης/αδελφοσύνης μεταξύ Ε/κ και Τ/κ αποτελεί ενέργεια που δύναται μακροπρόθεσμα να αποφέρει πολλούς καρπούς. Η ανάλυση και γνώση των τεράστιων προβλημάτων που αντιμετωπίζει η Τουρκία θα μπορούσε να μας οδηγήσει στις σωστές ενέργειες.
Θωράκιση του εσωτερικού μετώπου, με τη σφυρηλάτηση κοινών σκοπών και στόχων (χάραξη κοινής γραμμής στο πολιτικό θέμα, μέσω του Εθνικού Συμβουλίου, για αποφυγή σύγχυσης και διάσπασης του λαού, συγκεκριμένης πολιτικής δράσης στο εσωτερικό μέτωπο, που θα κληθούν όλοι, επίσημοι, λαός, ΜΜΕ, εκπαιδευτικοί να ακολουθήσουν). Η ανυπαρξία ενός τέτοιου γενικότερου Σχεδίου σε μια κατάσταση ημικατοχής οδηγεί σε σπασμωδικές κινήσεις, ανεύθυνες ενέργειες, αδιαφορία, επιδίωξη ιδιωφελών σκοπών.
Η κατάσταση είναι τέτοια που απαιτεί ώστε τα άτομα κι οι ομάδες να δέχονται να κάνουν τις αναγκαίες υποχωρήσεις/θυσίες χάριν του συνόλου. Απαιτείται εμπέδωση αισθήματος δικαιοσύνης με την ύπαρξη κράτους δικαίου, τήρηση του νόμου και προστασία του πολίτη από τους παρανομούντες χωρίς καμία εξαίρεση/εύνοια, αυστηρή τιμωρία όλων των παρανομούντων, επικράτηση σε όλες τις περιπτώσεις ανεξαίρετα της αξιοκρατίας και πάταξη της ευνοιοκρατίας.
Από πλευράς Γραφείου Προγραμματισμού αγωνιστήκαμε να διοχετευθούν τα μηνύματά της Έκθεσης παντού (Κρατική Ραδιοτηλεόραση, Εκπαίδευση κλπ). Ακόμη και σήμερα νιώθω ότι, παρά την πρόοδο που συντελέστηκε στον οικονομικό τομέα, η Κύπρος μοιάζει με μια ανοχύρωτη εσωτερικά Πολιτεία. Δεν καταφέραμε να επανασυνδέσουμε τον κομματιασμένο από την εισβολή κοινωνικό ιστό σε ένα συμπαγές πλέγμα, θωρακισμένο με όλες τις αρχές που απαιτούνται για τον αγώνα της πατρίδας και την ομαλή πορεία στον χρόνο.
ΔΡ ΙΑΚΩΒΟΣ ΑΡΙΣΤΕΙΔΟΥ
Πρώην Υπουργός
Πρώην Γενικός Διευθυντής Γραφείου Προγραμματισμού
www.iacovosaristidou.com
