Δεν μας φτάνουν τα προβλήματα που αντιμετωπίζουμε στο τραπέζι των συνομιλιών, προέκυψε επ’ εσχάτων και το πρόβλημα με τον Ειδικό Αντιπρόσωπο του ΓΓ του ΟΗΕ για το Κυπριακό Έσπεν Μπαρθ Έιντε. Εξ όσων ενθυμούμεθα, και είναι τούτο πολύ χαρακτηριστικό, δεν υπήρξε σχεδόν κανένας Ειδικός Αντιπρόσωπος του ΓΓ ΟΗΕ με τον οποίο να μην είχε προβλήματα η δική μας η πλευρά.

Σε πολύ λίγες ή πολύ λιγότερες περιπτώσεις είχε τέτοια προβλήματα η τουρκική πλευρά. Είναι τούτο τυχαίο; Είναι κάτι που θα πρέπει να μας προβληματίσει. Θα λέγαμε ακόμα ότι αυτό είναι κάτι που θα πρέπει να προβληματίσει ιδιαίτερα τις πολιτικές εκείνες δυνάμεις, που με «ψύλλου πήδημα» θέτουν εν αμφιβόλω ή ακόμα και επιτίθενται ανοιχτά εναντίον του Ειδικού Αντιπροσώπου του ΓΓ ΟΗΕ.

Θα πρέπει συναφώς να τονίσουμε εξ υπαρχής ότι η αποστολή ενός Ειδικού Αντιπροσώπου του ΓΓ ΟΗΕ σε τέτοιες περιπτώσεις, όπως είναι το Κυπριακό, είναι πράγματι πολύ λεπτή, ιδιαίτερα δύσκολη, ευαίσθητη κι ευάλωτη. Ένας τέτοιος Ειδικός Αντιπρόσωπος αναμένεται ότι, κατ' αρχήν, θα εφαρμόσει τα σχετικά με το πρόβλημα, εν προκειμένω το Κυπριακό, Ψηφίσματα και Αποφάσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας, της Γενικής Συνελεύσεως και των άλλων Οργάνων των Ηνωμένων Εθνών αλλά και άλλων διεθνών Οργανισμών, όπως επίσης βέβαια και τις επιταγές του Διεθνούς Δικαίου και της διεθνούς νομιμότητος και πρακτικής γενικότερα.

Αυτή είναι, πιστεύουμε, μια αντικειμενική θέση, θέση αρχής θα λέγαμε επί του θέματος. Απ’ εκεί και πέρα, όμως, θα πρέπει να λάβει κανείς υπ' όψιν ότι ένας τέτοιος Ειδικός Αντιπρόσωπος δεν ενεργεί και δεν λειτουργεί στο κενό. Δεν ενεργεί, δεν λειτουργεί και δεν συμπεριφέρεται κατ’ ανάγκη μέσα σε έναν κόσμο ιδεατό, ηθικό, έναν κόσμο αρχών και δικαίου, έναν κόσμο αγγελικά πλασμένο.

Επιπλέον, ένας τέτοιος Ειδικός Αντιπρόσωπος είναι ένας άνθρωπος που προέρχεται, συνήθως, από τον κόσμο των διπλωματών και της διπλωματίας, με ό,τι αυτό συνεπάγεται, με όλα τα θετικά και τα αρνητικά του και με όλα τα προτερήματα και τα κουσούρια του.

Επομένως, δεν θα πρέπει σε τελευταία ανάλυση και να μυθοποιείται ή να εξιδανικεύεται μια τέτοια αποστολή και ένας τέτοιος άνθρωπος. Οι προσδοκίες και οι ελπίδες μας, με άλλα λόγια, ως προς τις επιδόσεις και τη γενικότερη λειτουργία και συμπεριφορά του δεν μπορεί και δεν πρέπει να είναι και υπερβολικές. Ας μη θέτουμε τον πήχη υπερβολικά ψηλά.

Ας μην ξεχνάμε ότι αυτός ο άνθρωπος έχει να βαδίσει, συνήθως, πάνω σε τεντωμένο σχοινί. Έχει να συμβιβάσει αντιτιθέμενα συμφέροντα, αντιτιθέμενες και εν πολλοίς εκ διαμέτρου αντίθετες θέσεις και απόψεις. Έχει να φέρει κοντά και να κρατήσει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων ανθρώπους με θέσεις και συμπεριφορές που πολλές φορές, για να μην πούμε σχεδόν κατά κανόνα, απέχουν κατά παρασάγγας μεταξύ τους.

Για να μην αναφερθούμε συναφώς και σε θέματα που έχουν να κάνουν με την ψυχολογία, την ιδιοσυγκρασία και τον χαρακτήρα γενικότερα των πρωταγωνιστών σε κάθε περίπτωση, αλλά και στην περιρρέουσα ατμόσφαιρα και τις συγκεκριμένες πολιτικές, κοινωνικές, οικονομικές και πολιτισμικές συνθήκες που περιβάλλουν εξ αντικειμένου την εκτέλεση των καθηκόντων και την εκπλήρωση γενικότερα της αποστολής ενός τέτοιου ανθρώπου.

Όλα αυτά ακριβώς πρέπει και εμείς να τα συνειδητοποιήσουμε, να τα έχουμε πάντοτε υπ' όψιν μας και να κρατάμε ουσιαστικά υπό το φως και των μέχρι τώρα εμπειριών μας μικρό καλάθι, όσον αφορά το τι πρέπει να περιμένουμε από έναν τέτοιο άνθρωπο. Δεν πρέπει να υπερβάλλουμε. Και δυστυχώς συνήθως αυτό κάνουμε.

Κατά συνέπεια και υπό το φως όλων των ανωτέρω, είναι φυσικό, ακόμα και αναμενόμενο θα λέγαμε, ότι σε κάποιες τουλάχιστον περιπτώσεις η στάση και η συμπεριφορά ενός τέτοιου ανθρώπου ή/και η ερμηνεία γεγονότων ή καταστάσεων να μην ικανοποιεί την πλευρά μας και να μην ανταποκρίνεται σ’ εκείνα που εμείς πιστεύουμε ή θα θέλαμε.

Και τι θα πρέπει εν προκειμένω σε τέτοιες περιπτώσεις να πράξουμε; Ποια θα πρέπει να είναι εν προκειμένω η στάση μας; Μήπως θα πρέπει με «ψύλλου πήδημα» να ερχόμαστε σε μετωπική σύγκρουση μαζί του; Ή μήπως θα πρέπει ευθέως να ζητήσουμε από τον ΓΓ ΟΗΕ την αντικατάστασή του; Πώς θα πρέπει εν προκειμένω, με άλλα λόγια, να πολιτευθούμε;

Έχουμε τη γνώμη ότι δεν είναι προς το συμφέρον μας, εν πάση περιπτώσει, να συγκρουόμαστε μετωπικά μαζί του, ούτε και με τα Ηνωμένα Έθνη γενικότερα.

Έχουμε όμως σίγουρα το καθήκον και πρέπει να υποδείξουμε έγκαιρα, με τον δέοντα πολιτισμένο και κόσμιο τρόπο και μέσα από τα ενδεδειγμένα κανάλια (διπλωματικά πάντοτε) τα σημεία εκείνα, τις περιπτώσεις εκείνες, τη συμπεριφορά εκείνη που κατά την τεκμηριωμένη γνώμη της δικής μας πλευράς ο Ειδικός Αντιπρόσωπος του ΓΓ ΟΗΕ δεν ενεργεί και δεν λειτουργεί ή συμπεριφέρεται όπως πρέπει ή παραβιάζει, αν θέλετε, σκόπιμα και κατά συρροήν τους όρους και το πλαίσιο της εντολής του.

Και ανάλογα να ζητήσουμε να σταματήσει πάραυτα τέτοιες ενέργειες και συμπεριφορές που πλήττουν την αξιοπιστία του και κατ’ επέκτασιν τον βασικό σκοπό της αποστολής του, και να επανέλθει οσονούπω μέσα στο πλαίσιο των όρων εντολής του.

Προφανώς τα προβλήματα που εγείρονται εν προκειμένω είναι ιδιαίτερα λεπτά και ευαίσθητα. Σίγουρα παρεισφρέουν, ως μη όφειλαν βέβαια, σκοπιμότητες και συμφέροντα. Ακόμα θα λέγαμε και ανθρώπινες αδυναμίες. Δεν μπορεί, επομένως, παρά να είμαστε ιδιαίτερα ψύχραιμοι, νηφάλιοι και προσεκτικοί όσον αφορά τον επί διεθνούς πεδίου χειρισμό τέτοιων λεπτών και ευαίσθητων θεμάτων.

Δεν μπορεί να ενεργούμε ποτέ εν βρασμώ ψυχής και υπό το κράτος ισχυρών συναισθημάτων. Ας αφήσουμε να επικρατήσει εν προκειμένω ο ορθός λογισμός, η ψυχρή λογική. Όφελος και μόνον όφελος θα έχουμε.
Ας μην ξεχνάμε, τέλος, ότι καταφύγιο και προστασία μας εξακολουθούν πάντοτε να είναι οι κανόνες του διεθνούς δικαίου και της διεθνούς νομιμότητος γενικότερα, ο ΟΗΕ, η ΕΕ και η διεθνής κοινότητα γενικότερα.

ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΣ ΓΙΑΓΚΟΥ
πρώην Πρέσβης