Η πρόσφατη κυκλοφορία βιβλίου, του φίλου και συμφοιτητή (χημικός μηχανικός εκείνος, αρχιτέκτων μηχανικός εγώ) στο ΕΜΠ Δώρου Θεοδώρου, «Κυπριακό: 'Χαμένες' και Χαμένες ευκαιρίες»,1* επιβεβαίωσε παλιότερη «πολιτική» άποψη που είχε διατυπώσει ο γράφων, συνοψιζόμενη ως έξης: Μόνη εκδοχή δημιουργίας προϋποθέσεων να επιβιώσει ο Ελληνισμός τής παρούσας, και προϊούσας, παρακμής, είναι να τολμήσουν οι νεοέλληνες να θέσουν επιτέλους υπό την βάσανο τής αμφισβήτησης, τις τρεις κυρίαρχες σύγχρονες πολιτικές τους προσωπικότητες, Καραμανλή, Ανδρέα (Παπανδρέου) και Μακάριο! Ειδικότερα, όχι οι «καραμανλικοί», ας πούμε, τον Ανδρέα, ή οι «μακαριακοί» τον Καραμανλή, αλλά, και συγκεκριμένα, «καραμανλικοί» τον Καραμανλή, «ανδρεϊκοί» τον Ανδρέα, και «μακαριακοί» τον Μακάριο!

Αναγκαίο (παρότι δεν θα έπρεπε) είναι να τονιστεί ότι σκοπό η πρόταση δεν έχει να «καταδείξει», τάχα, ότι ο άλφα ηγέτης κρίνεται «ένοχος» για συγκεκριμένη πράξη του, σε μια συγκεκριμένη συγκυρία σημαντική για το Έθνος, αλλά για να διαπιστωθεί ποια ακριβώς ήταν γι’ αυτό το Έθνος η πολιτική σημασία εκείνης ειδικά τής συγκυρίας. Και τούτο διότι, απελευθερωμένοι από τη βαριά σκιά τού ηγέτη, έχοντας δηλ. ανεπηρέαστη την κρίση τους, υπάρχει τότε η δυνατότητα ελεύθερα να διαπιστώσουν και το ειδικό βάρος τής συγκυρίας εκείνης, και, φυσικά, των δεδομένων, όσων την προκάλεσαν.

Και για να την κάνω πιο κατανοητή, ας φέρω ένα παράδειγμα συγκεκριμένο: Το αν, π.χ., η απόρριψη από τον Μακάριο τής πρότασης για «πραξικοπηματική» ανακήρυξη τής Ένωσης, (1964) ήταν πράξη σωτηρίας ή καταστροφής για την Κύπρο, (εγώ λέω καταστροφής2*) είναι ο ιστορικός τού μέλλοντος που θα το αποφασίσει! Εκείνο όμως που, σήμερα και όχι αύριο, ενδιαφέρει την, μπροστά στον Τάρταρο βρισκόμενη, πατρίδα, ως ύστατη δε σανίδα σωτηρίας, είναι κάτι που καμιά σημασία δεν έχει για τον Μακάριο πια... Έχει όμως, και κρίσιμη, για τον τόπο! Πρόκειται φυσικά για την (κρίσιμη για το σύνολο Έθνος) ενέργεια τού Μακαρίου (και μακράν εκείνου) να ενεργοποιήσει εκκίνηση τών πολιτικών γεγονότων τού 1963, τα οποία οδήγησαν και στη γένεση τής συγκεκριμένης συγκυρίας:

Πρώτα, τον εμφανισθέντα, για πρώτη μάλιστα φορά, πρωταγωνιστικό ρόλο τής Αμερικής στην Κύπρο, ύστερα την, για πρώτη επίσης φορά σε τέτοια έκταση, (μιας μεραρχίας «ενισχυμένης»...) «συμμετοχή» τής Ελλάδας! Της οποίας ειδικά την προτροπή (πραξικοπηματικής, διά τής Μεραρχίας, ανακήρυξης τής ένωσης) ματαιώνοντας ο Μακάριος, Αύγουστο μήνα, «έσωζε» λέει και την Κύπρο...

Φυσικά και δεν θα κουραστεί ο γράφων να εξηγήσει πάλι, πως εκείνο που τον ενδιαφέρει απ’ εκείνη τη μοναδική συγκυρία, και αφορά στη σωτηρία της Κύπρου σήμερα, δεν είναι βέβαια τα συνταρακτικά γεγονότα της εποχής εκείνης καθεαυτά. Είναι τα δεδομένα εκείνα, όσα προκάλεσαν το άμεσο ενδιαφέρον εκείνων ακριβώς τών υπερ-δυνάμεων, των οποίων η καταλυτική, μέχρι θανάτου, έχθρα τότε, προκαλούσε την ανατριχιαστική παγκόσμια ισορροπία τού τρόμου. Διότι, εξηγεί επίσης ο γράφων, φαίνεται ότι η μικρή νησιωτική μας πατρίδα, έκτοτε «ήταν μπροστά σε ‘ειδικές’ γεωπολιτικές προκλήσεις».3* Στην πραγματικότητα, λέει, ανέκαθεν η μικρή νησιωτική μας πατρίδα η ίδια αποτελούσε, όπως θα το δούμε, και αποτελεί, μια γεωπολιτική πρόκληση!

Η αναφορά γίνεται φυσικά για όσα ανάγκασαν, ακριβέστερα εξανάγκασαν, την απρόθυμη (επανάληψη, απρόθυμη!) ώς τότε Αμερική, πρωταγωνιστικά να παρέμβει στην Κύπρο και το δεδομένο πρόβλημα, που λόγω της «γεωπολιτικής» του σημασίας, της (επανάληψη, της) προκαλούσε στην περιοχή Ευρώπης τής Ανατολής, ή Ασίας τής Δύσης, (άλλως Εγγύς Ανατολής). Πρόβλημα, ειρήσθω, που ώς τότε επαναπαυόταν να θεωρεί ότι το διαχειρίζονταν οι «ακαμάτηδες» (sic!) εκείνoι Εγγλέζοι!4* Παρέμβαση μάλιστα υπό συνθήκες άκρως επείγουσες, για ό,τι θεωρούσε ως «εθνική ασφάλειά» της, η ιδεοληπτική εκείνη υπερδύναμη...

Εάν, καταλήγει λέγων ο γράφων, η σημερινή Κύπρος δεν μπορέσει να «αναγνώσει», επιτέλους, τα (ήδη ψηλαφητά όπως επίσης θα δούμε) γεγονότα εκείνης τής εποχής, δεν έχει και καμιάν ελπίδα να αναστρέψει ό,τι καταστροφικό δημιούργησε, στα τελευταία 53 χρόνια Γεδρωσίας ερήμου, όπου, οικειοθελώς, περιπλανάται... Και δεν θα μπορέσει, αν πρώτα δεν λάβει τη μια γενναία απόφαση: Να θέσει, έστω προσωρινά, υπό αμφισβήτηση τουλάχιστο, κορυφαίες πολιτικές προσωπικότητες, όσες στην αρχή υποδείξαμε, φίλε κ. Θεοδώρου... (Φυσικά και θα υπάρξει για όλα αυτά συνέχεια! Συνέχειες...).

ΧΑΡΗΣ ΦΕΡΑΙΟΣ
Διδάκτωρ του ΕΜΠ

1*Εκδόσεις Αιγαίον, 2017

2*Ακριβέστερα, ήταν πράξη καταστροφής, και για την Κύπρο και για την Ελλάδα...

3*Πράγμα που πρόσφατα, καθυστερημένο κατά 53 ολόκληρα χρόνια, καταϊδρωμένο, «ανακάλυψε» και το (υπάρχον!) παρ’ ημίν «Συμβούλιο Στρατηγικών Ερευνών»...

4*Να ετοιμάζεται ο αναγνώστης, να ακούσει άκρως ενδιαφέρον λεξιλόγιο τού (αθυρόστομου) Τζόνσον επί τού θέματος...