Την 1η Μαΐου 2004, η Κυπριακή Δημοκρατία εντάχθηκε πανηγυρικά στη μεγάλη ευρωπαϊκή οικογένεια. Η επιθυμία ένταξης αποτέλεσε έναν στρατηγικό στόχο των Κυπρίων και η διαδικασία ένταξης που ολοκληρώθηκε με την υπογραφή της Συνθήκης Προσχώρησης από τον Πρόεδρο Τάσσο Παπαδόπουλο, αποτέλεσε πάγια πολιτική του Προέδρου Γλαύκου Κληρίδη, ο οποίος πρωτοστάτησε στη διαδικασία των ενταξιακών διαπραγματεύσεων.
Το ιστορικό των σχέσεων Κύπρου - Ευρωπαϊκής Ένωσης άρχισε ουσιαστικά το 1972 με την υπογραφή της Συμφωνίας Σύνδεσης Κύπρου - Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας ως ήταν τότε, που τέθηκε σε ισχύ το 1973. Το 1987 υπογράφηκε το Πρωτόκολλο Τελωνειακής Ένωσης, ενώ η υποβολή αίτησης ένταξης υποβλήθηκε στις 4 Ιουλίου 1990. Έπειτα, η Κύπρος κρίθηκε επιλέξιμη για ένταξη, με τις ενταξιακές διαπραγματεύσεις μεταξύ Κύπρου και εννέα άλλων κρατών να αρχίζουν το 1998.
Στο Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης που έλαβε χώραν στο Ελσίνκι στις 11 Δεκεμβρίου 1999, τονίσθηκε ότι η επίλυση του κυπριακού προβλήματος δεν αποτελούσε προϋπόθεση για την ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ένωση, ενώ το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Κοπεγχάγης αποφάσισε τα κριτήρια ένταξης και σήμανε, ουσιαστικά, την ολοκλήρωση της διαδικασίας των ενταξιακών διαπραγματεύσεων.
Η ένταξη της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ένωση αποτέλεσε μια από τις πιο σημαντικές εξελίξεις στην ιστορική εξέλιξη της χώρας. Η Κύπρος αποτελεί, εδώ και 13 χρόνια, ισότιμο μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, συμμετέχοντας σε όλα τα επίπεδα λήψης αποφάσεων της Ένωσης και στη διαμόρφωση της πολιτικής και στρατηγικής της Ένωσης. Σήμερα, η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται ενώπιον σημαντικών προκλήσεων και οφείλει να καθορίσει την ατζέντα για το μέλλον της. Σε αυτήν τη διαδικασία, η Κύπρος έχει να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο, προβάλλοντας το όραμα για περαιτέρω ενσωμάτωση των κρατών - μελών, γεγονός που θα ωφελήσει την προσπάθεια εξόδου από τα προβλήματα του παρόντος και τη δημιουργία μιας Ευρώπης που να βρίσκεται πιο κοντά στους πολίτες της και να διασφαλίζει έτι περισσότερο τα δικαιώματά τους.
Σε ένα άλλο επίπεδο, η Κυπριακή Δημοκρατία επένδυσε εδώ και αρκετά χρόνια στην ενταξιακή πορεία της Τουρκίας, ελπίζοντας ότι η ιδιότητα υποψηφίου μέλους που έχει αποδοθεί στην Τουρκία θα μπορούσε να λειτουργήσει ως μοχλός πίεσης για την εξεύρεση μιας λύσης στο Κυπριακό που να εδράζεται στις αρχές και αξίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι πρόσφατες εξελίξεις σε σχέση με την ενταξιακή πορεία της Τουρκίας, ειδικά προ του δημοψηφίσματος για τη συνταγματική μεταρρυθμίση, έχουν διαρρήξει τις σχέσεις Ε.Ε. - Τουρκίας.
Το γεγονός αυτό θα πρέπει να μας προβληματίσει και να μας προκαλέσει να αναθεωρήσουμε τη στρατηγική μας σε σχέση με την ευρωπαϊκή πορεία της Τουρκίας και τις όποιες ενδεχόμενες σχέσεις της Ένωσης με την Τουρκία. Η Κυπριακή Δημοκρατία παραμένει, στο σύνολο της επικρατείας της, πλήρες μέλος της Ένωσης, έχοντας λόγο και ρόλο να διαδραματίσει σε όλα τα ζητήματα που αφορούν στο μέλλον της Ένωσης γενικά και ειδικά σε σχέση με τη στάση της Ένωσης έναντι της Τουρκίας.
ΔΡ ΑΝΤΩΝΗΣ ΣΤ. ΣΤΥΛΙΑΝΟΥ
Λέκτορας Νομικής στο Πανεπιστήμιο Λευκωσίας,
LL.B Law (Bristol), Ph.D in Law - International Law and Human Rights (Kent),
Διευθυντής Μονάδας Νομικής Κλινικής Πανεπιστημίου Λευκωσίας
