Αυστηρός ήταν ο δυτικός Τύπος για την οριακή νίκη (51.3%) που εξασφάλισε ο Ταγίπ Ερντογάν στο πρόσφατο δημοψήφισμα. Η ισπανική «El Pais» μίλησε για «ελάχιστο θρίαμβο». Οι «New York Times» και η γαλλική «Figaro» για «οριακή νίκη». Η γερμανική «Die Welt» για νίκη που ισοδυναμεί με «ήττα». Είχαν απόλυτο δίκαιο.
Ο Ερντογάν δεν πέτυχε τη θριαμβευτική νίκη που οραματιζόταν, παρά τον απόλυτο έλεγχο που ασκούσε στα ΜΜΕ, την κρατική μηχανή, τον εκλογικό μηχανισμό, την προπαγάνδα υπέρ του «ναι» και τον κατάφορο περιορισμό των ελευθεριών που επέβαλε με τον νόμο έκτακτης ανάγκης μετά το πραξικόπημα. Το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος μοιράζει την Τουρκία στα δυο. Επιτρέπει περαιτέρω αμφισβήτηση της διαδικασίας αναθεώρησης του Συντάγματος. Η αντιπολίτευση διαμαρτύρεται για καλπονοθεία και ατασθαλίες. Ζητά επανακαταμέτρηση ψήφων. Ανησυχεί για κλιμακούμενο αυταρχισμό του Ερντογάν. Η χώρα εισέρχεται σε περίοδο μεγαλύτερης αβεβαιότητας και αποσταθεροποίησης, με αναμενόμενες επιπτώσεις στην κοινωνική συνοχή και την οικονομία.
Οι δυτικοί -έστω και αργά- αρχίζουν να συνειδητοποιούν πως ο Ερντογάν δεν είναι αξιόπιστος εταίρος, αλλά ένας μεγαλομανής νεοσουλτάνος, ο οποίος οδηγεί τη χώρα σε μεγαλύτερη πόλωση. Η πρόσφατη ραγδαία επιδείνωση των σχέσεων Τουρκίας - ΕΕ, με τις γνωστές καταγγελίες κατά ευρωπαϊκών κυβερνήσεων για «ναζιστικές πρακτικές», επιτέλους τους άνοιξε, μερικώς, τα μάτια. Η εμμονή του σε νέο δημοψήφισμα, για επαναφορά της θανατικής ποινής, θα δοκιμάσει ακόμη περισσότερο τις αντοχές τους και ίσως σημάνει το τέλος της ενταξιακής διαδικασίας της Τουρκίας στην ΕΕ. Ο Ερντογάν φαίνεται διατεθειμένος να τραβήξει το σχοινί στα άκρα.
Ήδη, κλιμακώνει ακάθεκτος τις προκλήσεις πανταχόθεν. Γράφει στα παλιά του παπούτσια τις εκθέσεις ΟΑΣΕ για τις εκλογές. Αδιαφορεί για τις παραινέσεις ΕΕ και Συμβουλίου της Ευρώπης να εξετάζει με «εθνική συναίνεση» τα επόμενα βήματα. Παραμένει επικίνδυνα απρόβλεπτος στο Κουρδικό, στις σχέσεις Τουρκίας - ΕΕ, στην εξέλιξη της τουρκικής κοινωνίας, στο Κυπριακό. Συνεχίζει την ίδια πολεμική ρητορική για εσωτερική κατανάλωση, συντηρώντας τον ισλαμισμό, τον τουρκικό εθνικισμό και τον ευρωσκεπτικισμό. Αδιαφορεί για τις κακές επιδόσεις της Τουρκίας στις παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Με τέτοιες νοοτροπίες, πόλωση και αντιδράσεις στο εσωτερικό, η μετάβαση από την κοινοβουλευτική δημοκρατία στο προεδρικό σύστημα δεν θα ΄ναι εύκολο εγχείρημα. Ο Ερντογάν οφείλει νηφάλια να ξεκαθαρίσει: Α) αν θα εγκαταλείψει τον στόχο για ένταξη της Τουρκίας στην ΕΕ, επιλέγοντας, ίσως, μια ενισχυμένη τελωνειακή ένωση. Β) αν θα υιοθετήσει πιο «συμβιβαστική» στάση στο κουρδικό ζήτημα Γ) αν θα συμφιλιώσει την τουρκική κοινωνία ή θα εμβαθύνει την πόλωση.
Στο Κυπριακό, δυστυχώς, δίνει ήδη δείγματα γραφής, συντηρώντας και κλιμακώνοντας τις ρητορικές επιθέσεις και τις προκλήσεις. Εκδίδει NAVTEX για παρεμπόδιση των ενεργειακών σχεδιασμών της Κυπριακής Δημοκρατίας. Υπαναχωρεί σε θέματα συμφωνηθέντα στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, διεκδικώντας γη και ύδωρ από την πλευρά μας.
Μπροστά στον αυταρχικό παραλογισμό του, η πλευρά μας οφείλει να αφήσει κατά μέρος την πρόωρη προεδρολογία. Να αξιολογήσει νηφάλια, με ενότητα, ορθολογισμό και σοβαρότητα την όλη κατάσταση και τους τρόπους διαχείρισής της. Οι καιροί ου μενετοί...
ΑΝΤΙΓΟΝΗ ΠΕΡΙΚΛΕΟΥΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ
Τέως Ευρωβουλευτής - Πρόεδρος ΓΟΔΗΚ
