Δεν υπάρχει καμιά αμφιβολία ότι ο Ερντογάν επέτυχε μεν τον σκοπό του με το δημοψήφισμα, παρά τη μικρή διαφορά με την οποία επικράτησε, δεν επέτυχε όμως να εδραιωθεί ως ο μεγάλος ηγέτης που θα αντικαθιστούσε τον Κεμάλ Ατατούρκ, όπως ήταν και η μεγάλη του φιλοδοξία.

Ο απρόβλεπτος Ερντογάν δεν κατανόησε το πιο απλό, ότι ο Κεμάλ, μετά τη μεγάλη του νίκη κατά των διχασμένων Ελλήνων και την ίδρυση της Τουρκικής Δημοκρατίας το 1923, επιδόθηκε σε ένα ειρηνικό έργο οικοδομώντας ειρηνικές σχέσεις με τις άλλες χώρες, ενώ ο ίδιος σήμερα βρίσκεται σε εμπόλεμη σχέση με Συρία και Ιράκ, σε εχθρική πολιτική με το ισχυρό Ιράν, διεκδικεί από Ελλάδα και Κύπρο, χωρίς οι σχέσεις του με Βουλγαρία, Ρωσία και Αρμενία να είναι οι επιθυμητές. Τα δύσκολα όμως τώρα αρχίζουν, και τα δύσκολα θα είναι για πολλούς.

1. Για την Τουρκία, σε ό,τι αφορά τα μεγάλα εξωτερικά προβλήματα, αυτά εστιάζονται στην ευρωπαϊκή της πορεία η οποία θα γίνει κατά πολύ δυσκολότερη, στις σχέσεις της με το ΝΑΤΟ, τις κακές σχέσεις της με τα γειτονικά της κράτη πλην της Ελλάδος (η οποία τηρεί μια υποχωρητική στάση λόγω των γνωστών αδυναμιών της στον οικονομικό και τον στρατιωτικό τομέα) και στην εμπλοκή της στους πολέμους με το ΡΚΚ, τη Συρία και το Ιράκ, όπου όλο και περισσότερο βαλτώνει.

2. Στο ΝΑΤΟ η σημασία της θέσης της Τουρκίας δεν θα μειωθεί λόγω της γεωπολιτικής και της γεωστρατηγικής της θέσης, καθώς και του μεγάλου αριθμού στρατιωτικών δυνάμεων που διαθέτει. Εάν το ΝΑΤΟ κάνει το λάθος να περιφρονήσει ή ακόμα και να εκδιώξει (πολύ απίθανο) την Τουρκία από τους κόλπους του, τότε θα κάνει το μεγαλύτερο δώρο στη Ρωσία και ίσως ένα μικρότερο δώρο στην Ελλάδα.

3. Τα μεγαλύτερα προβλήματα που θα αντιμετωπίσει η χώρα και πολύ περισσότερο ο Ερντογάν θα είναι στο εσωτερικό, λόγω της πύρρειου νίκης του:

α) Θα είναι συνέχεια υπό αμφισβήτηση από τους εξωκομματικούς πολιτικούς του αντιπάλους και σίγουρα θα φθείρεται με πολύ αργό ρυθμό το ποσοστό του πολιτικού του κόμματος.

β) Με τη μείωση των ποσοστών, όπως αναφέρονται στην προηγούμενη παράγραφο, θα αρχίσει η αμφισβήτηση της προσωπικότητας του Ερντογάν από το ίδιο του το κόμμα και οι μελλοντικοί δελφίνοι θα επιχειρήσουν να τον παραμερίσουν.

γ) Σίγουρα μετά τα (α) και (β) θα είναι εμφανέστερη η μεγάλη διαφθορά που ήδη υπάρχει στην Τουρκία και η οποία θα γίνεται ορατότερη και ενοχλητικότερη στην υποκριτική Ευρωπαϊκή Ένωση, και θα επενεργήσει αρνητικά στα σχέδια του Ερντογάν.

δ) Παρά το ότι ποσοστό Κούρδων ψήφισαν ΝΑΙ στο δημοψήφισμα, το ΡΚΚ δεν θα παραμείνει σε υποτονική δραστηριότητα, αλλά θα εντατικοποιήσει τη δράση του μέχρι την επίτευξη των στόχων του.

Εάν ο Ερντογάν, που είναι ένας πραγματιστής αλλά ταυτόχρονα και απρόβλεπτος κατά πολλούς πολιτικός, προβληματιστεί με τα όσα συμβαίνουν στην Τουρκία και τα εν δυνάμει υποβόσκοντα προβλήματα, δεν πρέπει σε καμιά περίπτωση να αποκλείεται η ανάληψη από μέρους του κάποιων πρωτοβουλιών με παραχώρηση-αποδέσμευση παγωμένων δημοκρατικών ελευθεριών, προκειμένου να ενισχύσει τη θέση του.

Σε ό,τι αφορά το Κυπριακό, δεν εκτιμάται ότι πρόκειται να γίνει κάτι το θετικό για την ελληνική πλευρά, για δυο λόγους:
1. Λόγω των πολλών μέχρι τώρα εκβιαστικών και καταστροφικών υποχωρήσεων που έγιναν από την ελληνική πλευρά.

2. Της ανικανότητας της ελληνικής πλευράς να αξιοποιήσει τις τρέχουσες εξελίξεις στην Τουρκία και την ευρύτερη Μέση Ανατολή.

3. Της διαφθοράς και του εκμηδενισμού των παραγόντων ισχύος της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Μετά τα όσα παρατίθενται, επιβάλλεται όπως ο Ελληνισμός καθορίσει μια ενιαία αναθεωρημένη γενική στρατηγική έναντι της τουρκικής πολιτικής προτού να είναι αργά, γιατί θα θρηνήσει επί των ερειπίων.

ΑΝΤΗΣ ΛΟΪΖΟΥ