Μετά την πύρρειο νίκη του Ερντογάν στο δημοψήφισμα και τη διάρρηξη των σχέσεων της Τουρκίας με την Ε.Ε., η Ανατολική Μεσόγειος και το Κυπριακό έχουν μπει σε αχαρτογράφητα νερά. Η πολυπλοκότητα της λύσης του Κυπριακού, η γεωπολιτική ρευστότητα και ο τουρκικός επεκτατισμός δημιουργούν ασύμμετρους κινδύνους και εκρηκτικά ρίσκα. Η Τουρκία, λόγω της ισχύος και του μεγέθους της, έχει το πλεονέκτημα: την ευχέρεια της επιλογής (optionality) και προβολής του δικού της αφηγήματος, το οποίο εξυπηρετεί τους στρατηγικούς της στόχους.
Η περιπλοκότητα, οι αλληλεξαρτήσεις, ο παράγοντας χρόνος και οι αρνητικές ασυμμετρίες, που χαρακτηρίζουν το Κυπριακό, αποτελούν πηγή σοβαρών ευθραυστοτήτων. Η θεωρία Antifragility και το στατιστικό μοντέλο του καθηγητή Νασίμ Νίκολας Ταλέμπ -του κορυφαίου παγκοσμίως ειδικού στο Risk Management- παρέχουν τη δυνατότητα αξιολόγησης, με μαθηματική ακρίβεια, της συνολικής βιωσιμότητας της λύσης.
Το εργαλείο Antifragility μπορεί να καταδείξει τις εύθραυστες πρόνοιες που πρέπει να αφαιρεθούν και τα στοιχεία που πρέπει να προστεθούν, ώστε να ενισχυθεί η ανθεκτικότητα της λύσης και να διασφαλιστεί ότι η πιθανότητα της καταστροφής είναι μηδενική. Μια εύθραυστη συμφωνία θα έχει δραματικές και μη αναστρέψιμες συνέπειες.
Η θεωρία του καθηγητή Ταλέμπ θέτει τους κανόνες για τη μετάβαση από το εύθραυστο στο ανθεκτικό. Βοηθά τους οργανισμούς να τροποποιούν την έκθεσή τους (modify their exposure), ώστε να είναι: α) Λιγότερο εκτεθειμένοι σε αρνητικά συμβάντα, που μπορεί να προκύψουν (να ελαχιστοποιούν το ρίσκο και τη ζημιά από αρνητικές ασυμμετρίες) και β) περισσότερο ανοικτοί σε θετικά συμβάντα, που μπορεί να προκύψουν (να μεγιστοποιούν το όφελος από θετικές ασυμμετρίες).
Όλες οι παράμετροι της λύσης του Κυπριακού μπορούν να αξιολογηθούν με βάση το σύστημα Antifragility και το κριτήριο ευθραυστότητα - ανθεκτικότητα. Υπάρχουν θέματα στα οποία μπορούν να γίνουν υποχωρήσεις, χωρίς αυτό να επηρεάζει ουσιαστικά τη συνολική βιωσιμότητα της λύσης.
Υπάρχουν όμως και ζητήματα -π.χ. η ασφάλεια, οι μεταβατικές περίοδοι σε ουσιώδη κεφάλαια, το τουρκοκυπριακό βέτο στις πλείστες αποφάσεις, η ασάφεια σε ό,τι αφορά τη συνέχιση της Κυπριακής Δημοκρατίας κ.ά.- όπου ακόμη και η παραμικρή ευθραυστότητα μπορεί να τινάξει τη λύση στον αέρα.
Αντίθετα, οι στρατηγικές συνεργασίες/συμμαχίες στην εκμετάλλευση του φυσικού αερίου στην κυπριακή ΑΟΖ ενισχύουν τόσο την ασφάλεια και τον διεθνή ρόλο της χώρας μας όσο και τις προσπάθειες επίτευξης μιας απόλυτα βιώσιμης λύσης.
Το μοντέλο Antifragility μπορεί να αποτελέσει ένα χρήσιμο εργαλείο στο τελικό αυτό στάδιο των διαπραγματεύσεων. Τυχόν ευθραυστότητες και επικινδυνότητες πρέπει να αντιμετωπιστούν προληπτικά και πριν από την τελική συμφωνία και τα δημοψηφίσματα.
ΝΙΚΟΣ ΣΥΚΑΣ
Σύμβουλος Στρατηγικής & Καινοτομίας
