Θα ήταν αφελής η παραδοχή ότι σκοπός των συμφωνιών Ζυρίχης-Λονδίνου, του Φεβρουαρίου 1959, ήταν η επιβολή της ετεροβαρούς συνθήκης, που εξίσωνε πολιτικά και αριθμητικά την από χιλιετιών ελληνική πλειοψηφία με τη μουσουλμανική μειονότητα στην Κύπρο.
Γιατί κυρίως επεδίωκε την κατίσχυση της αδικίας των προνομίων προς όφελος της μειοψηφίας, με αιτιολογία τη δημιουργία κλίματος συνεργασίας. Τα προνόμια δεν ήταν το δέλεαρ. Ήταν η μαχαιριά που παραμόρφωνε το πρόσωπο του ανθρώπου και νόθευε τον από αιώνων χαρακτήρα του Έλληνα της ακραίας προφυλακής του Γένους, με βασική αρετή την ανθρωπιά, όπως την όρισε ο Πλάτων πριν δυόμισι χιλιάδες χρόνια. Στόχος της σκευωρίας ήταν η αλλοτρίωση του ανθρώπου και η μόνιμη επιβολή των συμφερόντων των Άγγλων σε βάθος χρόνου, με την κατοχύρωση της θέλησης του λαού.
Το ατύχημα ήταν πως η μεταλλαγή, που δεν πέτυχαν οι Άγγλοι με τις αγχόνες, τα βασανιστήρια, τις φυλακίσεις, αφέθη στο πολιτικό εξάμβλωμα που ανέλαβε το πολιτειακό μόρφωμα. Και τούτο υπήρξε η ουσιαστική επιτυχία της αγγλικής πολιτικής, που χρησιμοποίησε την τουρκική βουλιμία σαν μοχλό για τη μετακίνηση των βαρών στην Άγκυρα, με ταυτόχρονη αναγνώριση αποφασιστικού ρυθμιστικού ρόλου στην Αγγλία, με το συμβατικό δικαίωμα της άνευ ευθύνης μεσολάβησης στον επερχόμενο χρόνο.
Η Βρετανία τα κατάφερε να εφαρμόσει το πρόγραμμα αφελληνισμού Μάλκομ Στήβενσον, Στορς, Πάλμερ και των «Τάιμς», προωθώντας τη συνωμοσία στο νεοπαγές κράτος και στους πρόθυμους συνεργάτες που δραστηριοποιήθηκαν. Ήταν δε συνεργάτες οι φίλαγγλοι που προετοιμάζονταν οικογενειακά επί δεκαετίες στην αποστολή τους και όσοι ανέλαβαν να υποκαταστήσουν τους ήρωες του λαού με εισαγωγές προτύπων ζωής από το... εξωτερικό για να εμπνεύσουν ιδεολογίες στη νεολαία!
Πρώτο δείγμα μετάλλαξης υπήρξε η μυστική συνάντηση στη Σύγκραση, όπου τομεάρχες της ΕΟΚΑ συναντήθηκαν, με σκοπό τη δημιουργία πέμπτης φάλαγγας προς εξουδετέρωση ενδεχομένων αντιδράσεων του Διγενή στην εφαρμογή των συμφωνιών Ζυρίχης-Λονδίνου. Ο σκοπός απέτυχε όταν διεφώνησε και απεσύρθη ο τομεάρχης Καρπασίας Φώτης Παπαφώτης «Μεταξάς».
Αλλά το κράτος βρήκε άλλους τρόπους εξουδετέρωσης των αντιπάλων, με διώξεις, ανεργίες (Νίτσα Χατζηγεωργίου), αποκλεισμούς από εργασίες, διορισμούς, παρακολουθήσεις, εκφοβισμούς κ.ά. Σε κάποιο στάδιο οι διωγμοί συμπεριέλαβαν απαγωγές (Αντώνης Φαρμακίδης, Φάνος Κωνσταντινίδης), ξυλοδαρμούς (Κυθρεώτης, Πολυδωρίδης, Δέρβης), συλλήψεις (29ης Ιουλίου 1973) και φυλακίσεις των δημοσιογράφων. Δυστυχώς, διαπράχθηκαν και πολιτικά εγκλήματα (Νεοκλής Παναγιώτου, Ευριπίδης Νούρος). Εξ άλλου προς εξασφάλιση υποστήριξης προσφέρονταν υποτροφίες για σπουδές (ο γράφων αρνήθηκε, όπως και ο Αλέκος Μαυρομμάτης).
Η αλλοτρίωση του ανθρώπου προσέλαβε διαστάσεις με την έναρξη κομματικοποίησης της Κύπρου. Κάθε τάση δημιουργίας αντιπολίτευσης επατάχθη χωρίς έλεος με διώξεις και φυλακίσεις (Πολύκαρπος Ιωαννίδης, Τάκης Ευδόκας, καταστροφές εφημερίδων, ανακοπές κυκλοφορίας). Και έβλεπες τότε φτωχούς των χωραφιών να γίνονται οικονομικοί παράγοντες από τη μια μέρα στην άλλη και ευκατάστατους πολίτες να ψάχνουν εναγωνίως για δουλειά.
Πλούσιοι επτώχευσαν και επείνασαν και άλλοι από το ενοικιασμένο δυάρι να εγκαθίστανται σε επαύλεις. Τύποι του περιθωρίου να κυκλοφορούν με αστέρια και απίθανα πλάσματα να αποκτούν θέσεις επιρροής. Ισοπεδώθηκαν οι αξίες και ασκούσαν πλέον σημασία οι γνωριμίες.
Οι μεσιτείες γέμιζαν κενά χρηματοκιβώτια, τα μέσα γίνονταν πλεονεκτήματα για διορισμούς και προαγωγές και τα κνώδαλα επιβάλλονταν στο κοινωνικό προσκήνιο σαν εισηγητές υπουργών και βουλευτών. Ενώ ίσχυε η επιθυμία του ηγεμόνα ακόμα και στις λεπτομέρειες του καθ’ ημέραν βίου. Και ο βοναπαρτισμός έγινε νόμος απαράβατος με τη συνείδηση του ηγεμόνα πάνω από τη συλλογική. Και το χειρότερο: Οι ιδεολογίες παραμερίστηκαν, περιφρονήθηκαν, πολεμήθηκαν.
Και οι άνθρωποι που έπαιζαν τη ζωή τους κορώνα-γράμματα για τέσσερα χρόνια, ανάμεσα σε κρεμάλες, κρατητήρια, φυλακές και βουνά, κυκλοφορούσαν σιωπηλές σκιές στους δρόμους αρνούμενοι πνευματική υποταγή στους εξουσιαστές, αρνούμενοι να φιλήσουν κατουρημένες ποδιές. Η ανθρωπιά έπαψε να αποτελεί μέτρο ζωής. Η φιλία αποτεφρώθηκε.
Οι αρετές πετάχτηκαν στα σκουπίδια. Η απώλεια των ιδεών φτώχυνε την ύπαρξη. Το κενό αξιών δημιούργησε πλάνητες στο χάος. Γιγαντιαία αγωνιστικά αναστήματα περιέπεσαν σε ανυποληψία και καταδιώχθηκαν αν έμεναν απροσκύνητοι, παρίες του πολιτικού βίου. Άλλαξαν και τον θεό της λαϊκής παράδοσης. Το φιλότιμο. Κι έκαναν θεό το συμφέρον.
Όσο για μεγάλους σκοπούς και εθνικούς προσανατολισμούς, ήταν πια μειονεκτήματα και η προσήλωση στα ιδεώδη του Ελληνισμού κατήντησαν βαρίδια στην ανθρώπινη διαδρομή. Και ο διχασμός σαράκι που άρχισε να διεισδύει στο αίμα και να φθείρει τον χαρακτήρα του αγωνιστή της κρεμάλας και του ολοκαυτώματος!
Το σύστημα δημιουργούσε τη νέα συνείδηση, με οικτρό αποτέλεσμα τη σημερινή κατάντια, μιας ζωής χωρίς ανθρωπιά με την ανοχή της οικογένειας που διαλυόταν και παιδείας που συνεργούσε στην ιστορική εκτροπή και την ηθική κατρακύλα. Ήταν η εποχή που οι σάρκες του Γρηγόρη κάπνιζαν ακόμα στα καταράχια του Μαχαιρά και στη θέση του ινδάλματος προβαλλόταν οργανωμένα ένας ήρωας κάποιου άλλου, άγνωστου κόσμου, με ιδεολογίες ξένες. Ιδού η αιτία της πτώσης και της κατάπτωσης...
ΓΙΑΝΝΗΣ ΣΠΑΝΟΣ
