...και το κυπριακό πρόβλημα

Αρκτική, Γιβραλτάρ, Βαλκάνια, Turkish Stream, South Stream, East Med, Ρωσία, Ελλάδα και Κύπρος. Όλες οι εξελίξεις επηρεάζουν έμμεσα την επίλυση του κυπριακού προβλήματος και όχι το αντίθετο. Η λύση δεν θα είναι ανεξάρτητη των γεγονότων που συμβαίνουν στην παγκόσμια σκακιέρα των γεωπολιτικών εξελίξεων. Οι Προεδρικές Εκλογές του 2018 θα μεταφραστούν ως πρόθεση ψήφου σε ένα ενδεχόμενο δημοψήφισμα λύσης, που θα έρθει πιθανότητα το 2018-19.

«Φαίνεται σαν ο κόσμος να προετοιμάζεται για πόλεμο». Αυτά ήταν τα λόγια του Μιχαήλ Γκορμπατσώφ μόλις πρόσφατα, ο οποίος σε άρθρο του, στο περιοδικό «Time», ανέφερε πως όλο και περισσότερο αναφέρονται οι χώρες σε πολεμική ετοιμότητα.

Αν ρίξουμε μια ματιά ανά τον κόσμο, θα δούμε ότι υπάρχουν συγκεκριμένες κινήσεις που γίνονται, οι οποίες όλες μάς οδηγούν στο συμπέρασμα πως επικρατεί μια ανησυχία και πως κάτι πρέπει να γίνει, πριν προλάβει να το κάνει κάποιος άλλος. Επικρατεί μια νευρικότητα, όχι μόνο στα κράτη μέλη της ΕΕ, αλλά γενικότερα και στην Ευρώπη καθώς και σε όλη την υφήλιο.

Αρκτική
Μόλις πρόσφατα η Ρωσία, διά στόματος του Υπουργού Οικονομικής Ανάπτυξης Α. Νόβακ, ανακοίνωσε 600 δις περίπου επενδύσεις στην Αρκτική για αξιοποίησή της και παράλληλα οι ΗΠΑ, που δεν μπορούσαν να μείνουν αμέτοχες, υπογράμμισαν το γεγονός ότι οι χώρες του Αρκτικού κύκλου οφείλουν να συνεργαστούν και να συνεχίσουν την πολιτική σταθερότητα στην περιοχή, καθώς επίσης και την αποστρατιωτικοποιημένη κατάσταση που ισχύει.

Εμμέσως πλην όμως σαφώς και οι δύο χώρες έστειλαν τα μηνύματά τους η μια στην άλλη, ξεκαθαρίζοντας τη θέση τους. Σε αυτό το παιχνίδι, εμμέσως, για άλλη μια φορά εμπλέκεται και η Κίνα, αφού Κινέζοι επενδυτές κατά μεγάλο βαθμό είναι αυτοί που ενδιαφέρονται για τις συγκεκριμένες επενδύσεις, βάζοντας έτσι την Κίνα στο παιχνίδι των δις.

Δολάριο Vs ευρώ, γεν και ρούβλι
Η Βραζιλία, η Ρωσία, η Ινδία και η Κίνα, οι κυβερνήσεις των οποίων κρατούν τα μεγαλύτερα αποθέματα σε δολάριο στον κόσμο, ζήτησαν από κοινού να επανεξεταστεί ο ρόλος του δολαρίου ως του παγκόσμιου αποθεματικού νομίσματος. Η Κίνα παράλληλα κάνει κινήσεις για αναβάθμιση του νομίσματός της, κτυπώντας την αμερικανική οικονομία με την υποτίμηση του δολαρίου, προσπαθώντας παράλληλα να αδειάσει τις αποθήκες της που είναι γεμάτες δολάρια, για να μη χρεοκοπήσει μαζί με τις ΗΠΑ.

Η υποτίμηση του δολαρίου θα καθιστούσε τα αμερικανικά προϊόντα πιο ανταγωνιστικά στην αγορά, λόγω της χαμηλής τους πλέον τιμής, δηλαδή, με λίγα λόγια, θα αντιστρέφονταν οι όροι δίνοντας το πάνω χέρι σε Κίνα και Ρωσία. Εδώ είναι που προσπαθούν με νύχια και με δόντια, η Ε.Ε. να κρατήσει ζωντανό το ευρώ και να το ενισχύσει με τέτοιον τρόπο, που θα ακολουθήσει τέτοια πορεία μαζί με το γεν και το ρούβλι, οπότε και τα τρία νομίσματα θα αντικαταστήσουν το αμερικανικό δολάριο στον παγκόσμιο χάρτη των εμπορικών συναλλαγών.

Γιβραλτάρ
Ερχόμενοι προς τα ευρωπαϊκά εδάφη, πολύ πρόσφατα είδαμε την Πρωθυπουργό της Αγγλίας να ενεργοποιεί το άρθρο 50. Πέραν των όλων προβλημάτων που αναμένεται αλυσιδωτά να προκαλέσει, προέκυψε πολιτική διαφορά μεταξύ Ισπανίας και Αγγλίας, σχετικά με το Γιβραλτάρ.

Μια κίνηση η οποία ήρθε ως απάντηση της ΕΕ στην ενεργοποίηση του άρθρου 50, που με επιστολή του ο Ν. Τουσκ ικανοποίησε το αίτημα της Ισπανίας, που ζητούσε να έχει πρωτεύοντα ρόλο σε οτιδήποτε αφορά το Γιβραλτάρ. Αυτό ήταν και η αίτια να ξεσηκωθούν οι Εγγλέζοι, έστω και αν νομικά κατοχυρώνονται, και να επιληφθούν άμεσα του θέματος, με ορισμένα δημοσιεύματα αγγλικών εφημερίδων να τολμούν και να μιλούν για ετοιμότητα του Βασιλικού Πολεμικού Ναυτικού.

Η όλη κίνηση της ΕΕ έναντι της Αγγλίας είναι ενδεικτική για το τι θα ακολουθήσει μέχρι την ολοκλήρωση του Brexit. Η εκδικητική στάση των Ευρωπαίων πρώην πλέον εταίρων της Αγγλίας δεν προκύπτει μόνο ιστορικά, αλλά από το μέλλον της Παγκόσμιας Οικονομίας που θέλουν το ευρώ να ελέγχει τον παγκόσμιο χάρτη. Η Αγγλία φυσικά, πέραν της στάσης αυτής, θα έχει να αντιμετωπίσει και νέα δημοψηφίσματα εσωτερικά του Ηνωμένου Βασιλείου, τα οποία αναμένεται να αλλάξουν και εκεί τον γεωπολιτικό χάρτη.

Σκόπια και Turkish Stream
Αν ταξιδέψουμε προς τα Βαλκάνια, θα δούμε πως σιγοκαίγεται κάπως η περιοχή με τα Σκόπια και την Αλβανία. Συγκεκριμένα, Αλβανία και Βουλγαρία, δύο φιλοαμερικανικές χώρες, έχουν βάλει ως στόχο τη διάλυση της ΠΓΔΜ και, από την άλλη, η Ρωσία υποστηρίζει την εδαφική ακεραιότητά της. Με λίγα λόγια, η Αλβανία υποστηρίζει πως περισσότερο από το ένα τρίτο των εδαφών της ΠΓΔΜ ανήκουν στη Μεγάλη ή Φυσική Αλβανία και με τη στήριξη της Βουλγαρίας, η οποία διεκδικεί το άλλο μισό των εδαφών, τα διεκδικούν και στήνουν ένα σκηνικό πολέμου.

Μόλις πρόσφατα είχαμε και αιματηρές συγκρούσεις μεταξύ Αλβανών στρατιωτών και Σλάβων αστυνομικών, που κάποιοι έσπευσαν να το χαρακτηρίσουν ως μεμονωμένο περιστατικό. Αυτό στο οποίο καταλήγουμε, είναι πως, και σε αυτή την περίπτωση, πίσω από την όλη σύγκρουση κρύβονται οι ΗΠΑ και η Ρωσία. Οι μεν ΗΠΑ, οι οποίες μέχρι πρόσφατα στήριζαν την ΠΓΔΜ, τώρα υποστηρίζουν Αλβανία και Βουλγαρία, που θέλουν να προσαρτήσουν τα εδάφη, και η δε Ρωσία προστατεύει την εδαφική ακεραιότητα την ΠΓΔΜ.

Η εμπλοκή της Ρωσίας είναι άμεση σε αυτό το θέμα, αφού εξυπηρετεί τον Turkish Stream, του οποίου το σχέδιο είναι να περάσει ο αγωγός φυσικού αερίου από την Τουρκία στα Βαλκάνια, αποφεύγοντας έτσι την Ουκρανία. Ο αγωγός αυτός, αν τελικά κατασκευασθεί, θα περνά από την Τουρκία και την Ελλάδα και θα στρέφεται προς την Κεντρική Ευρώπη μέσω Σκοπίων.

South Stream και East Med
Μετά το ναυάγιο του Ρωσικού South Stream, διά του οποίου οι Ρώσοι ήθελαν το αέριο να περνά μέσω Τουρκίας για την Ευρώπη, το Ισραήλ έκανε ακόμα ένα βήμα προς την υλοποίηση του East Med. Ένας αγωγός που θα καλύπτει τις ενεργειακές ανάγκες της Ευρώπης, αφού το κυπριακό και ισραηλινό αέριο θα διοχετεύονται μέσω Κύπρου-Κρήτης/Ελλάδας-Ιταλίας. Οι Ισραηλινοί «βιάζονται» κατά κάποιον τρόπο να προχωρήσουν το έργο, αφού οι Ρώσοι ψάχνουν για εναλλακτικές λύσεις.

Στην προκειμένη περίπτωση η Ελλάδα βρίσκεται και στα δύο σχέδια, αφού τόσο οι Ρώσοι όσο και οι Ισραηλινοί θέλουν να περάσουν τους αγωγούς τους μέσω Ελλάδας. Η ελληνική κυβέρνηση όμως σε καμμία περίπτωση δεν θα επιθυμούσε ο αγωγός να περνούσε μέσα από την Τουρκία, εκτός και αν δεν υπάρχει άλλη επιλογή, αφού η οικονομική της θέση είναι σε πολύ άσχημη κατάσταση για να μπορεί να επιβάλει την άποψή της.

Η Ευρώπη, από την άλλη, πιθανόν να είναι έτοιμη να βάλει νερό στο κρασί της και να δεχθεί ακόμα και τον ρωσοτουρκικό αγωγό, αφού πρέπει με κάποιον τρόπο να καλύψει τις ενεργειακές της ανάγκες. Και σε αυτή την περίπτωση, το Κυπριακό έρχεται σε δεύτερη μοίρα, αφού ο σκοπός είναι να φτάσει το αέριο στην Ευρώπη. Πάντα υπάρχουν τρόποι να διευθετούνται παράπλευρα ζητήματα με τον άλφα ή βήτα τρόπο.

Τουρκία και προκλήσεις
Στην Τουρκία τώρα, το σκηνικό είναι ρευστό, αφού επίκειται το αμφιλεγόμενο δημοψήφισμα σουλτανοποίησης του Ερντογάν. Ένας Ταγίπ ο οποίος έκλεισε τα ανατολικά μέτωπα με το κεφάλι σκυμμένο στο έδαφος, και στράφηκε και τα έβαλε με τους Ευρωπαίους. Ήδη οι σχέσεις Ολλανδίας-Τουρκίας έχουν ενταθεί πάρα πολύ, και τον ίδιο δρόμο έχουν πάρει και αυτές με τη Γερμανία.

Το αποκορύφωμα είναι οι καθημερινές παραβιάσεις σε Αιγαίο και Μεσόγειο, με την Ελλάδα να προσπαθεί να σταθεί στα πόδια της όσο μπορεί οικονομικά, για να αντεπεξέλθει σε όλες αυτές τις προκλήσεις, χτίζοντας στρατηγικές συνεργασίες με Αίγυπτο και Ισραήλ. Κάπου εδώ φαίνεται να «τρυπώνει» και η Κύπρος και να χτίζει μια ξένη ασπίδα προστασίας από την τουρκική απειλή. Οι ΗΠΑ έστειλαν ξεκάθαρα το μήνυμα να μην τους ενοχλούμε και πως πρέπει Ελλάδα και Τουρκία να τα βρούνε μόνοι τους. Αν και έγινε μια προσπάθεια με την Τουρκία, όμως είχε αποτύχει, αφού ο σουλτάνος ζήτησε τον ουρανό με τ’ άστρα.

Κυπριακό πρόβλημα
Και ενώ στο νησί μας προσπαθούμε με κάθε τρόπο να κρατήσουμε τις συνομιλίες ζωντανές, με στόχο τη λύση και τη διασφάλιση της σταθερότητας στην περιοχή, η Τουρκία βομβαρδίζει τα νερά μας εκδίδοντας τη μια ΝΟΤΑΜ μετά την άλλη.

Αυτό αναγκάζει την ελληνική κυβέρνηση, ως εγγυήτρια δύναμη, να δώσει το παρών της στην Κύπρο, επιβαρύνοντας περισσότερο τον προϋπολογισμό, διασπώντας τις δυνάμεις και τα αποθέματά της.Προσωπική μου εκτίμηση είναι πως, αν η ελληνική κυβέρνηση είχε την επιλογή να «ξεφορτωνόταν» την Κύπρο με μια λύση που θα καταργούσε τις εγγυήσεις, θα το έκανε άμεσα, όσο σκληρό και να ακούγεται.

Δεν αναφέρομαι στον ελληνικό λαό, αναφέρομαι αυστηρώς στην ελληνική κυβέρνηση, αλλά και όλες τις κυβερνήσεις των τελευταίων 15-20 ετών, που με τις αποφάσεις τους μας έχουν δείξει πως η Κύπρος ίσως τελικά να είναι ακόμα ένα αγκάθι. Η οικονομία παραπαίει, η Τουρκία πιέζει, στα Σκόπια αυξάνεται η ένταση επικίνδυνα, άρα λογικό είναι, στην κατάσταση που βρίσκεται, να μην μπορεί να αντέξει τόσα πολλά μέτωπα ταυτόχρονα.

Να ρίξουμε τους τόνους εσωτερικά
Η ρήξη όμως με την Ελλάδα είναι το τελευταίο το οποίο επιθυμούμε, και αυτό το οποίο χρειάζεται στο εσωτερικό μέτωπο είναι η ηρεμία. Μια πρόταση νόμου, ένας σκοπός με στόχο τις Προεδρικές και μια λανθασμένη κίνηση υποταγής στις ορέξεις του Ακιντζί, έχουν καταφέρει να ενισχύσουν τον εθνικό διχασμό, και αυτό είναι το τελευταίο που χρειαζόμαστε αυτή τη στιγμή. Η Τουρκία βρίσκεται ίσως στην πιο δύσκολη φάση της πολιτικής της ιστορίας, και χρειάζεται κάτι που θα ενισχύσει τους στόχους του σουλτάνου.

Όλοι το γνωρίζουμε, πως αυτό το κάτι πιθανόν να είναι ένα θερμό επεισόδιο, είτε στο Αιγαίο είτε στην Κύπρο είτε μεταξύ. Για να μπορέσουμε να αντιμετωπίσουμε μια τέτοια κατάσταση, σίγουρα θα πρέπει να χαμηλώσουν οι τόνοι και να επικεντρωθούμε στην προάσπιση της εδαφικής ακεραιότητάς μας αλλά και της ασφάλειας στην περιοχή μας. Είμαστε ο αδύνατος και μικρός παίκτης στη σκακιέρα και αυτό χρειάζεται περισσότερη προσοχή, και επιβάλλεται να εκμεταλλευτούμε τις γεωπολιτικές αναταράξεις προς όφελός μας.

Λύση, γιοκ
Προσωπική μου εκτίμηση, λύση στο κυπριακό πρόβλημα δεν τίθεται άμεσα, αφού για να γίνει αυτό, θα πρέπει να συντείνουν και οι Εγγλέζοι, οι οποίοι αυτή τη στιγμή έχουν ανοίξει αρκετά μέτωπα με το Brexit. Η Ελλάδα δέχεται το ένα οικονομικό πλήγμα μετά το άλλο, και η Τουρκία έχει να διαχειριστεί μια σοβαρή εσωτερική κρίση. Ρωσία και ΗΠΑ έχουν ήδη ανοικτά μέτωπα αλλού, και είναι κάτι που μειώνει τις πιθανότητες άμεσης εμπλοκής τους, πέραν από κάποια ανακοινωθέντα.

Προσωπική μου εκτίμηση είναι πως αυτή η περίοδος θα είναι αρκετά καυτή, και εύχομαι όπως μας βρει το τέλος του έτους όπως ξεκίνησε, δηλαδή ειρηνικά. Οι προεδρικές εκλογές του 2018 θα μεταφραστούν ως πρόθεση ψήφου σε ένα ενδεχόμενο δημοψήφισμα λύσης, που θα έρθει πιθανότατα το 2018-19.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΑΡΕΚΛΑΣ
BSc Business Administration conc. Management Information Systems, Υπεύθυνος Έρευνας και Καινοτομίας (Ιδ. Τομέας)