Η επίσημη παράδοση της επιστολής-ενημέρωσης της βούλησης του Ηνωμένου Βασιλείου για τη διαδικασία εξόδου από την Ευρωπαϊκή Ένωση στις 29 Μαρτίου 2017 αποτελεί ένα ιστορικό ορόσημο, πρωτόγνωρο στην ιστορία της Ένωσης. Σαράντα τρία χρόνια σχέσης μεταξύ των δυο τερματίζονται οριστικά με την έναρξη της διαδικασίας επίκλησης του Άρθρου 50 της Συνθήκης της Λισαβόνας, σε μια διαπραγμάτευση που προβλέπεται να είναι επίπονη και η οποία θα πρέπει να ολοκληρωθεί στα επόμενα δυο χρόνια, όπως προβλέπεται από την ίδια τη Συνθήκη.

Πλέον, υπάρχει η δεδομένη πορεία που πρέπει να ακολουθηθεί, οι στόχοι της οποίας, από πλευράς του Ηνωμένου Βασιλείου, περιλαμβάνονται στην επίσημη επιστολή που παραδόθηκε στον Πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου από τον Μόνιμο Αντιπρόσωπο του Ηνωμένου Βασιλείου Τιμ Μπάρροου, εκ μέρους της Πρωθυπουργού Μέι. Η εξασέλιδη επιστολή της κ. Μέι προς τον κ. Τουσκ, αν και σε ήπιους τόνους, περιλαμβάνει συγκεκριμένα σημεία, τα οποία χρήζουν ιδιαίτερου σχολιασμού.

Ειδικότερα, τονίζεται η διασύνδεση του στόχου για επίτευξη συνολικής και φιλόδοξης εμπορικής συμφωνίας με την Ευρωπαϊκή Ένωση με ζητήματα που αφορούν στην ασφάλεια, η οποία μάλιστα εκτιμάται ως εκβιαστική από πλευράς Ηνωμένου Βασιλείου προς την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Το Ηνωμένο Βασίλειο φαίνεται ότι θα χρησιμοποιήσει τα ζητήματα που αφορούν στην ασφάλεια ως το κυριότερο διαπραγματευτικό του χαρτί για την επίτευξη μιας ωφέλιμης, για το Ηνωμένο Βασίλειο, εμπορικής συμφωνίας, παρόλη τη βούληση της χώρας να μην αποτελεί μέρος της ενιαίας αγοράς και της τελωνειακής ένωσης, που διασφαλίζουν τις τέσσερεις ελευθερίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Τα κυριότερα σημεία της επιστολής εξόδου του Ηνωμένου Βασιλείου από την Ευρωπαϊκή Ένωση αναφέρονται στην επιδίωξη συνομολόγησης μιας φιλόδοξης εμπορικής συμφωνίας ελεύθερου εμπορίου με την Ευρωπαϊκή Ένωση, λαμβάνοντας υπόψη το γεγονός ότι το Ηνωμένο Βασίλειο εξάγει σε χώρες της Ε.Ε. προϊόντα και υπηρεσίες αξίας πέραν των 274 δισεκατομμυρίων ευρώ, ήτοι το 44% του συνολικού εμπορίου που διεξάγει η χώρα.

Επιπρόσθετα, έντονη είναι η αναφορά στη σταθερότητα που πρέπει να υπάρξει από τούδε στο εξής στα ζητήματα που αφορούν στις διαπραγματεύσεις, ούτως ώστε να αποφευχθούν αρνητικές εξελίξεις για τις δυο πλευρές, τονίζοντας τα πλεονεκτήματα επίτευξης μιας σωστής εταιρικής σχέσης με την Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ τονίζεται, παράλληλα, ο στόχος επίτευξης συμφωνίας ως προς τα δικαιώματα των πολιτών του Ηνωμένου Βασιλείου και των Ευρωπαίων πολιτών που ζουν σε κράτη-μέλη της Ένωσης και στο Ηνωμένο Βασίλειο αντίστοιχα.

Στην επιστολή ενημέρωσης για επίκληση του Άρθρου 50 δεν περιλαμβάνεται, κατά παράξενο τρόπο, το ζήτημα της μετανάστευσης που αποτέλεσε ένα από τα κυριότερα ζητήματα στην εκστρατεία υπέρ του Brexit, προ του βρετανικού δημοψηφίσματος. Αν και το Ηνωμένο Βασίλειο είχε καταφέρει να εξαιρεθεί αρκετών ευρωπαϊκών κανόνων που αφορούσαν στη μεταναστευτική πολιτική της Ένωσης, εντούτοις, αποτελεί μέρος του Κανονισμού «Δουβλίνο ΙΙΙ» που αφορά στην επαναπροώθηση των προσφύγων στη χώρα εισόδου, κάτι που θα σήμαινε ότι τα κράτη-μέλη της Ένωσης θα μπορούσαν να αρνηθούν την επαναπροώθηση προσφύγων από το Ηνωμένο Βασίλειο.

Σε γενικές γραμμές, η επιστολή εξόδου σηματοδοτεί την απαρχή μιας δύσκολης διαπραγμάτευσης στην οποία οι εμπλεκόμενοι έχουν διαφορετικούς στόχους και σκοπούς, οι οποίοι θα πρέπει να συμψηφιστούν στο τέλος για να εξυπηρετήσουν τα συμφέροντα των δυο πλευρών.

ΑΝΤΩΝΗΣ ΣΤΥΛΙΑΝΟΥ
Λέκτορας Νομικής στο Πανεπιστήμιο Λευκωσίας, LL.B Law (Bristol), Ph.D in Law - International Law and Human Rights (Kent), Διευθυντής Μονάδας Νομικής Κλινικής Πανεπιστημίου Λευκωσίας