Ανησυχίες, επιφυλάξεις και απορίες αναφορικά με συναφές νομοσχέδιο που οδηγείται σύντομα ενώπιον της ολομέλειας της Βουλής

Πάγια θέση αρχής της Ένωσης Συντακτών Κύπρου είναι να στηρίζει, να υποστηρίζει και να προωθεί ό,τι διευκολύνει, ό,τι διευρύνει και ό,τι αναβαθμίζει την πρόσβαση των πολιτών, ειδικά των ενεργών πολιτών -αλλά και των μελετητών και των δημοσιογράφων- σε πληροφόρηση, είτε αυτή αφορά τον δημόσιο τομέα, είτε αφορά ευρύτερα ζητήματα δημοσίου συμφέροντος. Ως εκ τούτου, το νομοσχέδιο που ρυθμίζει το δικαίωμα πρόσβασης σε πληροφορίες του δημόσιου τομέα -η συζήτηση επί του οποίου ολοκληρώνεται αυτές τις μέρες στην αρμόδια Κοινοβουλευτική Επιτροπή- χαιρετίζεται σαφώς εκ μέρους της ΕΣΚ και θεωρείται απολύτως ευπρόσδεκτο.

Η ΕΣΚ καλωσορίζει με ικανοποίηση την πρόθεση-εκτίμηση του Γενικού Εισαγγελέα Κώστα Κληρίδη, όπως αυτή καταγράφεται στη σχετική αιτιολογική έκθεση ότι «η προτεινόμενη νομοθεσία θα συμβάλει στην ενίσχυση της διαφάνειας και της πληροφόρησης των πολιτών, καθώς και της δυνατότητας ελέγχου των ενεργειών της διοίκησης».

Ωστόσο, ένα νομοθέτημα δεν κρίνεται μόνο από το πνεύμα που το διέπει, αλλά και από το γράμμα που το χαρακτηρίζει. Και υπάρχουν σημεία στο «γράμμα» της προτεινόμενης νομοθεσίας από τα οποία αναφύονται απορίες και ερωτήσεις, τις οποίες η ΕΣΚ θα ήθελε να θέσει ενώπιον του νομοθετικού Σώματος, αλλά και της Νομικής Υπηρεσίας του κράτους. Αρχικά, μια γενική επισήμανση είναι ότι οι απαγορευτικές, οι αποτρεπτικές διατάξεις αυτού του νομοθετήματος -που προωθείται για να διευκολύνει την πρόσβαση στην πληροφόρηση- είναι πολλαπλάσιες των καταφατικών και προτρεπτικών διατάξεων.

Πώς γίνεται να υπερτερούν, ποσοτικά και ποιοτικά, τα «όχι» από τα «ναι» σ’ ένα νομοσχέδιο που στοχεύει στη διευκόλυνση του πολίτη; Μάλιστα, τουλάχιστον τέσσερεις πρόνοιες είναι απόλυτα και κατηγορηματικά απαγορευτικές. Αυτή η αντινομία, αυτή η αντίφαση χρήζει ερμηνείας και εξηγήσεων, τις οποίες ακόμη δεν ακούσαμε.

Για να γίνω πιο κατανοητός στα όσα σημείωσα πιο πάνω, αναφέρω ένα ενδεικτικό παράδειγμα: Στο άρθρο 28 του νομοσχεδίου και ειδικά στις παραγράφους δ) και στ) υπάρχουν απαγορευτικές διατάξεις για την πρόσβαση των πολιτών σε πληροφόρηση που αναφέρεται στη φοροεισπρακτική ικανότητα του κράτους, στην πρώτη περίπτωση, και στην ισχύουσα κατάσταση πραγμάτων στις φυλακές, στη δεύτερη περίπτωση. Ως ΕΣΚ φρονούμε ότι από συναφή πληροφόρηση της κοινής γνώμης και για τα δυο αυτά ζητήματα, περισσότερο ωφελείται παρά παραβλάπτεται το δημόσιο συμφέρον.

Προβληματισμό προκαλεί, επίσης, η πρόνοια για δημιουργία θεσμού Επιτρόπου Πληροφοριών, ο οποίος θα εγκρίνει ή θα απορρίπτει σχέδια δημοσίευσης που θα του υποβάλλει η εμπλεκόμενη δημόσια Αρχή. Το ερώτημα είναι εάν δημιουργούμε ακόμη έναν, πρόσθετο κρίκο στην αλυσίδα της όλης διαδικασίας, που, σε τελευταία ανάλυση, θα δυσχεραίνει και θα επιβραδύνει περαιτέρω την αποδέσμευση πληροφοριών δημοσίου ενδιαφέροντος. Πολύ φοβόμαστε ότι επί του πρακτέου θα αποδειχθεί ότι στην ουσία δημιουργούμε ακόμη ένα γραφειοκρατικό γρανάζι.

Ως ΕΣΚ θα θέλαμε να διατυπώσουμε ακόμη μιαν επιφύλαξη, όσον αφορά το «τέλος της παροχής πληροφοριών», που επίσης προνοείται στο προτεινόμενο νομοσχέδιο. Ευχής έργο θα είναι αυτό το τέλος να μην είναι απαγορευτικό ή πολύ υψηλό για τον μέσο πολίτη ή για τον ερευνητή, που κατά πάσα πιθανότητα θα είναι φοιτητής, πτυχιακός ή μεταπτυχιακός, ή ακόμη και για τον δημοσιογράφο που θα ήθελε να λάβει μια πληροφορία, για να βοηθηθεί στην ενάσκηση του βιοποριστικού του επαγγέλματος.

Παράκληση και προτροπή της ΕΣΚ προς όλους τους εμπλεκομένους, νομοθέτες και εντεταλμένους τεχνοκράτες, είναι στο υπό συζήτηση νομοσχέδιο να μην αφεθούν «παραθυράκια» ή και ασάφειες που να θέτουν επ’ αμφιβόλω τις προθέσεις του νομοθέτη, ότι αυτό που θεσπίζεται «προωθεί το ανθρώπινο δικαίωμα πρόσβασης στην έγκαιρη πληροφόρηση και συμβάλλει στην ενίσχυση της διαφάνειας και της δυνατότητας ελέγχου των ενεργειών της διοίκησης».

Ας μη δοθεί η δυνατότητα να προστεθούν παρά να αφαιρεθούν προσκόμματα στα ήδη ισχύοντα επί του προκειμένου. Ας μη δοθεί η δυνατότητα η πρόσβαση του πολίτη στη δημόσια πληροφόρηση να καταστεί δυσχερέστερη, βραδύτερη και πιο περιορισμένη. Και όλα αυτά μάλιστα στο όνομα της διευκόλυνσης του πολίτη και του εκσυγχρονισμού των θεσμών. Τέτοια εξέλιξη θα ήταν πέρα για πέρα τραγελαφική και καταγέλαστη…

ΓΙΩΡΓΟΣ ΦΡΑΓΚΟΣ
Πρόεδρος της Ένωσης Συντακτών Κύπρου