Πολλές φορές διερωτήθηκα κι εγώ, ποια θα ήταν η καλύτερη τακτική για επίλυση του Κυπριακού: ο μακροχρόνιος αγώνας για απελευθέρωση ή η εξεύρεση μιας συμβιβαστικής λύσης ΔΔΟ με το σωστό περιεχόμενο. Η επιλογή της μιας ή της άλλης πορείας εξαρτάται από τις προοπτικές που διανοίγονται σε καθεμία. Κι είναι εδώ που η μελέτη της ιστορίας θα μπορούσε να βοηθήσει να βγάλουμε τα σωστά συμπεράσματα. Κι είναι εδώ που υπεισέρχεται η ανάλυση της αδυσώπητης κυριαρχίας της ιστορίας στη ζωή των λαών και τα μαθήματα που πρέπει να πάρουμε για τον χειρισμό εθνικών θεμάτων.

Πριν από λίγες μέρες έγινε μεγάλος λόγος για ανέγερση συνοικισμών από το Ισραήλ σε «κατεχόμενες» περιοχές. Ως γνωστόν, στον «πόλεμο των έξι ημερών» το 1967 το Ισραήλ επεξέτεινε τα γεωγραφικά του σύνορα με το αιτιολογικό ότι, από την αρχαιότητα, ήταν δικά του εδάφη. Αφού αναγκάστηκαν να ξεριζωθούν και να διασκορπιστούν στα πέρατα της οικουμένης υφιστάμενοι τα πάνδεινα κατά καιρούς, με αποκορύφωμα το ολοκαύτωμα του Ναζισμού, κατάφεραν να γυρίσουν πίσω και να ξαναφτιάξουν το Κράτος του Ισραήλ το 1948, οπότε άρχισε η αμφισβήτησή του κι η συνεχής διαμάχη με τους γείτονές του. Κι εγείρεται τώρα το ερώτημα, ποιος έχει δίκαιο;

Κλασικό παράδειγμα για μας τους Έλληνες είναι η επέλαση των Τατάρων κι η σταδιακή κατάληψη από τους Τούρκους της Μ. Ασίας, των Βαλκανίων και, παρ' ολίγον, της Κεντρικής και Δυτικής Ευρώπης. Αν και ηττήθηκαν και δεν προέλασαν προς την υπόλοιπη Ευρώπη, οπότε θα διεκδικούσαν σήμερα και το Παρίσι, όπως εγείρουν θέμα κυριαρχίας στο Αιγαίο, κατακρατούν τη Μ. Ασία, από την οποία φρόντισαν να εκδιώξουν τον πληθυσμό της και να καταχραστούν τη γη και τις περιουσίες τους.

Χρησιμοποιώντας το αμφίβολο δικαίωμά της για μονομερή εισβολή στην Κύπρο, η Τουρκία επανέλαβε στα μέσα του 20ού μ.Χ. αιώνα αυτά που ήξερε από παλιά. Κατέλαβε και κατακρατεί τα 37% του κυπριακού εδάφους, όπως κατέλαβε τον 16ον αιώνα ξανά τη Νήσο. Στόχος της ασφαλώς δεν είναι η προστασία κι ευημερία των Τ/Κυπρίων. Οι Τ/Κύπριοι θα γίνονταν πλούσιοι από τη μια μέρα στην άλλη με τα αγαθά που βρήκαν εκεί από τους συμπατριώτες τους Ε/Κυπρίους.

Αντ’ αυτού η Τουρκία, προωθώντας τον πραγματικό σκοπό της, φρόντισε να εποικίσει τις Κ/Περιοχές με έποικους/τυχοδιώκτες από τα βάθη της Μ. Ασίας. Γιατί ο σκοπός της είναι και πάλι ο εποικισμός του Νησιού με Τούρκους κι η επικράτησή της κάποτε με αυτόν τον αναίμακτο τρόπο, όπως έκανε λίγο πριν από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο με το «σαντζάκιο» της Αλεξανδρέττας. Δεν είναι τυχαίο που εγείρει στις συνομιλίες θέματα όπως ο αριθμός των εποίκων που θα παραμείνουν στην Κύπρο μετά τη λύση, η εφαρμογή των τεσσάρων ελευθεριών της ΕΕ στην περίπτωση Τούρκων υπηκόων στην Κύπρο κλπ. Τι θα γίνει αν περάσουν κι άλλες δεκαετίες;

Έχοντας υπόψη τη μέχρι τώρα ιστορική πορεία της Τουρκίας, θα πρέπει να προσέξουμε ιδιαίτερα κάποιες βασικές παραμέτρους στη λύση του Κυπριακού και τις μακροχρόνιες επιπτώσεις τους. Θα αναφερθώ σε μερικά παραδείγματα.

Όπως ανέφερα ξανά, λύση στηριζόμενη στην προ του 1974 κατάσταση αναφορικά με τη γεωγραφική κατανομή του πληθυσμού είναι ανέφικτη. Συνεπώς, η διζωνικότητα της λύσης είναι αναπόφευκτη, όσο ανεπιθύμητη και να ΄ναι. Το πρώτο συνεπώς θέμα που τίθεται είναι η έκταση των δυο συνιστώντων «Κρατιδίων/Μερών». Θεωρώ πως ήταν μεγάλο σφάλμα να μην τηρήσουμε από την αρχή τις πληθυσμιακές αναλογίες και την ιδιοκτησία ιδιωτικής γης των Ε/Κ και Τ/Κ σαν βάση για τον καθορισμό της έκτασης των δυο. Τα στοιχεία αυτά δεν μπορούν να αμφισβητηθούν.

Συνυφασμένο με το εδαφικό είναι και το θέμα των περιουσιών, τουλάχιστον όσον αφορά στην έκταση γης. Ασφαλώς το σπίτι που γεννήθηκε και μεγάλωσε κάποιος κι η επιχείρηση, που με κόπο έκτισε, έχουν μεγάλη σημασία γι’ αυτόν, κι όσοι επιθυμούν να επιστρέψουν θα πρέπει να μπορούν να το κάνουν αφού τακτοποιηθούν διαφορετικά οι νυν ενοικούντες/χρήστες. Όμως, με συγκεκριμένη βοήθεια, μπορούν να ξανακτιστούν/φτιαχτούν. Η γη όμως είναι συγκεκριμένη, δεν μεγαλώνει. Είναι γι’ αυτό που από την αρχή πρέπει να επανέλθει η κατανομή της στα πραγματικά επίπεδα. Τίποτε δεν μπορεί να δικαιολογήσει την απαίτηση της τ/κυπριακής πλευράς για περισσότερη γη από ό,τι δικαιούται με βάση την ιδιοκτησία γης και την πληθυσμιακή αναλογία.

Επειδή οι πιο πάνω παράμετροι μπορεί να αλλάξουν και μετά τη λύση, θα πρέπει και πάλι να προσεχθούν διάφορες πτυχές της. Ήδη η τουρκική πλευρά έχει δώσει δείγματα των μακροπρόθεσμων προθέσεών της με την εισήγηση για εφαρμογή της ελεύθερης διακίνησης και στην περίπτωση των Τούρκων υπηκόων. Στα θέματα αυτά θα πρέπει να είμαστε ιδιαίτερα προσεκτικοί. Η περίπτωση αυτή εγείρει και το θέμα των πληθυσμιακών επιπτώσεων από τυχόν ένταξη της Τουρκίας στην ΕΕ. Ίσως το παράδειγμα της Μάλτας θα βοηθήσει. Τέτοια θέματα θα πρέπει στο Σύνταγμα της ΔΔΟ να τα διαχειρίζεται η Ομοσπονδιακή Κυβέρνηση.

Ασφαλώς δεν είναι μικρής σημασίας οι διευθετήσεις που θα συμφωνηθούν αναφορικά με την οργάνωση/λειτουργία του Κράτους, τόσο στο εσωτερικό όσο και το εξωτερικό. Πέραν της οικονομικής βιωσιμότητας της Ομοσπονδίας, η ομαλή λειτουργία της θα σημαίνει και την πολιτική βιωσιμότητά της. Άλλωστε, ήταν η δυσλειτουργία της Κυπριακής Δημοκρατίας που χρησιμοποιήθηκε ως πρόσχημα το 1963 στην απόσυρση των Τ/Κυπρίων από την Κυβέρνηση.

ΔΡ ΙΑΚΩΒΟΣ ΑΡΙΣΤΕΙΔΟΥ
Πρώην Υπουργός
Πρώην Γενικός Διευθυντής Γραφείου Προγραμματισμού
www.iacovosaristidou.com