Σφάλμα και μέγα έχουν διαπράξει, όσοι εκτίμησαν ως προϊόν είτε βεβήλωσης είτε ιεροσυλίας όσα «εικαστικά» (και να ακούγεται…) ευτράπελα, μια ανεύθυνη καθηγήτρια τέχνης και μια ανευθυνοϋπεύθυνη διευθύντρια τού σχολείου, σκάρωσαν (Δευτέρα 13 Μαρτίου), στο πολύπαθο από την κρατική αστοργία σώμα τού Παγκυπρίου Γυμνασίου. Διότι τα καμώματα τών δυο εκείνων κυριών, μόνο ως προϊόν υπανάπτυξης μπορεί να θεωρηθούν, ή, χειρότερο, ως συνέπεια παρακμής. Θα εξηγήσω βεβαίως και αναλυτικά αμφότερα.

Πάγια η εσχατολογική αντίληψη ότι ο υφιστάμενος παρών φθαρτός κόσμος μας, προήλθε από έναν προϋπάρχοντα ιδεατό και ιδανικό, άφθαρτο κόσμο, όθεν, λόγω «πτώσης», διαχωρίστηκε, υπήρξε θεμελιακή πίστη, η οποία και συνόδευε τον ελληνικό κόσμο, τόσο στον προ, όσο και στον μετά Χριστόν, βίο του. Γι’ αυτό και στον «ελληνικό τρόπο», τέχνη σημαίνει την «αναζήτηση τού αιώνιου»! Εκείνου δηλ. τού, ιδεατού, κόσμου που με την «πτώση» απωλέσθηκε. Κατά το ότι βεβαίως διά τής τέχνης αναζητείται η μορφή που είχε ο ποτέ ιδεατός κόσμος, (τού, κατά Ησίοδο, «χρυσού σταδίου», ή του προπτωτικού τής χριστιανικής διδασκαλίας) ώστε αυτή να παραστήσει το έργο της, είτε γλυπτικό, κυρίως προ Χριστού, είτε ζωγραφικό, μετά Χριστόν.

Και είναι αυτό, ό,τι ερμηνεύει την κατ’ εξοχήν ελληνική νοο-τροπία τής «απεικόνισης». Εξεικόνιση τού ιδεατού, του απολεσθέντος δηλ. κόσμου, είτε στην αρμονική μορφή τού Απόλλωνα, (Ολυμπία) τού Φειδία, είτε στην καθηλωτική μορφή τού Παντοκράτορος, (Δαφνί). Σ’ αυτή λοιπόν την κατ’ εξοχήν ελληνική νοοτροπία, οι απανταχού Έλληνες, (απανταχού τού κόσμου και απανταχού τής ιστορίας), είναι που ανέκαθεν εκδήλωναν σεβασμό. Και όχι φυσικά στον «Διαδούμενο», που είναι βέβαια έξοχο έργο ενός έξοχου γλύπτη από την Σικυώνα, τού Πολύκλειτου, δεν είναι όμως θεός, (ένας καλλίσωμος νέος είναι) για να αποτελεί «ιεροσυλία» η προσβολή του! (Αν το τρέχον εικαστικό βεληνεκές, φτάνει ώς το νόημα αυτής τής διάκρισης βεβαίως...).

Αυτήν δε ακριβώς, την ελληνική νοοτροπία τής απεικόνισης, είναι που δεν κατανοούσε η υπανάπτυκτη Ανατολή, βεβαίως ως Ισλάμ, είτε η άλλη Ανατολή ως αντι-ελληνικός Μονοφυσιτισμός. Αντιελληνικός, κατά το ότι ως απλουστευτικός, (όχι απλοϊκός) αδυνατούσε και να κατανοήσει την κορυφαία ελληνότροπη σύλληψη τής φιλοσοφίας τών Ελλήνων Πατέρων τής Ορθοδοξίας, περί τριαδικής υπόστασης τού θείου Προσώπου! (Εξ ου και οι από Ανατολής, βεβαίως, βυζαντινοί Αυτοκράτορες, προκάλεσαν στην ελληνική ταυτότητα τής Αυτοκρατορίας τη φρικτή διακινδύνευση τής Εικονομαχίας.)

Εξ αυτών ποριζόμενος λέω, λοιπόν, ότι η απόπειρα στο Παγκύπριο Γυμνάσιο, να πειραθούν διάπραξη «εικαστικών δρώμενων», πάνω στα ελληνικά γλυπτά του, (για να ...μελετήσουν την αντίδραση τών θεατών!) δεν είναι πράξη ιεροσυλίας, από μέρους τών πειραθέντων: Είναι πράξη μεγαλειώδους υπανάπτυξης. Εφόσον δε οι διαπράξαντες είναι επιπροσθέτως και Έλληνες, απόγονοι δηλ. πέντε χιλιετιών πολιτισμού κορυφοβατούντος, που τώρα κατέληξαν σε τέτοιο στάδιο, τότε η πράξη τους, πέρα από πολιτισμική υπανάπτυξη, συνιστά και θλιβερή παρακμή. Ακριβέστερα επ’ εσχάτων παρακμή.

Βεβαίως, και πέραν των ανωτέρω δύο, υπάρχει επίσης τρίτη εκδοχή. Την εξέφρασε ένας από τα «αυτοπροσδιοριζόμενα» εκσυγχρονιστήρια, που ευδοκιμούν στα εσωτερικά κυριακάτικων φύλλων: Για να (περι)σώσει, ίσως, τα πεπραγμένα στο Παγκύπριο Γυμνάσιο, «αφουγκράστηκε» λέει «στην πόρτα του, ξερό τον χτύπο τής σεμνοτυφίας», όσων, «ρινόκερων» βεβαίως, αρνούμενοι να, όπως αυτός, «ανηφορήσουν στον 22ο αιώνα», είναι συνεπώς και ανίκανοι να κατανοήσουν το «εικαστικό δρώμενο» στο Παγκύπριο Γυμνάσιο! Εκείνο ακριβώς το (εκ πεφωτισμένης Ευρώπης βεβαίως εισαγόμενο) «δρώμενο»,1* (το happening!) σηματοδοτεί και την τρίτη εκδοχή τής, στο ποτέ κραταιό γυμνάσιο τού Ελληνισμού, ασχημοσύνης: Δεν είναι απλώς πιθηκίσαντες οι άνθρωποι. ΜΕΤΑΠΡΑΤΕΣ είναι!

Μεταπράτες πνευματικής πενίας...

ΥΣΤΕΡΟΓΡΑΦΟ: Τι διαφορετικό όμως θα ανέμενε κανείς από άλλοτε ηγετικό σχολείο τού Ελληνισμού, αφότου η Πολιτεία το κατέλιπε στα χοντροδάκτυλα ανευθυνοϋπεύθυνων, διαπρεπών δε τής ανάγωγης ημιμάθειας, «φυλάκων», (καημένε Πλάτων) όσων εγκαταβιούν στους λειμώνες τών Τεχνικών Υπηρεσιών τού παρ' ημίν Υπουργείου τής Παιδείας! Όταν μάλιστα τεχνικός προϊστάμενός τους καρδιογνώστης είχε, ως άλλος Μέγας Ιεροεξεταστής, το σθένος, από το δημοσιοϋπαλληλικό του ύψος, να αναφέρεται προσβλητικά στους διοικούντες την Κίνηση Υπεράσπισης Παγκυπρίου Γυμνασίου! (Όλων, ειρήσθω, πνευματικών προσωπικοτήτων, Γυμνασιαρχών, συγγραφέων πολυγραφότατων, καλλιτεχνών πολυβραβευμένων...). Και τούτο όχι εν τω κρυπτώ, αλλά και δημοσίως, και (εν επιγνώσει) ψευδόμενος... Καθ’ α (οφείλατε να) γνωρίζετε, κύριε Υπουργέ τής Παιδείας.

1*Μια και περί (μεσαιωνικής) σεμνοτυφίας λαλεί, ας γνωρίζει: Πάπας είναι ο που «φόρεσε» εσώρουχα, στα μνημειώδη γυμνά έργα τής Καπέλα-Σιστίνα, του Μιχαήλ-Αγγέλου. Και μάλιστα όχι στον Μεσαίωνα: Ακμαζούσης τής πεφωτισμένης Αναγέννησης! Αυτό (προς ώρας βέβαια...) ως προίκα του, και βεβαίως όλων τών ανθοφορούντων «εκσυγχρονιστηριών».

ΧΑΡΗΣ ΦΕΡΑΙΟΣ
Διδάκτωρ του ΕΜΠ