Εξήντα χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τον απαγχονισμό του ήρωα και ποιητή Ευαγόρα Παλληκαρίδη. Παιδί δεκαοκτώ μόλις χρονών, είχε προλάβει να ανεβεί τα σκαλοπάτια της λευτεριάς και να γράψει με το τουφέκι και το μολύβι του τους πιο μελωδικούς ύμνους της. Πολεμούσε γράφοντας και έγραφε πολεμώντας.
Ήξερε ο Ευαγόρας ότι η μικρή του πατρίδα θα ελευθερωθεί, αν στηριχτεί στις δικές της δυνάμεις, αν τα παιδιά της επιτελέσουν το χρέος τους. Στο χρέος αυτό προσήλθε από τους πρώτους. Γνώριζε τους κινδύνους της απόφασής του, αλλά δεν δείλιασε. Τους ανέλαβε. Είχε προετοιμαστεί για το τέλος του. Στις ελεύθερες βουνοκορφές είχε γράψει τους προφητικούς στίχους: Νύχτα χειμωνιάτικη/ το σκοτάδι πέφτει/ κι οι εχθροί σκλαβώσανε/ τον τρανό τον κλέφτη.
Και η χειμωνιάτικη νύχτα του ποιήματός του συνέπεσε με τη νύχτα της 18ης Δεκεμβρίου 1956. Ο Ευαγόρας συνελήφθη και οι ημέρες που ακολούθησαν ήταν μαρτυρικές. Υποβλήθηκε σε φρικτά βασανιστήρια, για να αποκαλύψει μυστικά της ΕΟΚΑ. Όμως, δεν λύγισε. Παρέμεινε όρθιος, ψυχικά και πνευματικά ελεύθερος. Ελεύθερος παρέμεινε και όταν βρέθηκε, λίγο μετά τα μεσάνυχτα της 13ης Μαρτίου 1957, κάτω από τη δοκό της αγχόνης.
Με τον ηρωικό του θάνατο έγινε πρότυπο αρετής και τόλμης, πανανθρώπινο σύμβολο αντίστασης στην αυθαιρεσία και την αδικία, θρύλος που ο αχός του απλώθηκε σε κάθε μήκος και πλάτος της γης. Ενέπνευσε, εμπνέει και θα εμπνέει διαχρονικά κάθε άνθρωπο που αγωνίζεται για τη δημοκρατία και την ελευθερία. Άφευκτο το καθήκον να διατηρήσουμε στη μνήμη μας το μεγαλείο του και να το μεταλαμπαδεύσουμε στις νέες γενιές. Αυτές οι γενιές πρέπει να ευαισθητοποιηθούν και να αποκτήσουν συνείδηση συλλογική, για να στρέφονται προς σωστές κατευθύνσεις.
Το μεγαλύτερο μέρος της ευθύνης αυτής πρέπει να επωμιστoύν οι δάσκαλοι. Το παράδειγμα το δείχνει αυτή τη φορά φιλόλογος που υπηρετεί σε σχολείο της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Πατρών. Ζήτησε από τους μαθητές του της Α' τάξης Λυκείου να κάνουν μία εργασία με θέμα τη ζωή και τη δράση του Εθνομάρτυρα Ευαγόρα Παλληκαρίδη.
Δύο από αυτούς, ο Νίκος Π. Προδρόμου και ο Γιάννης Ν. Σταμούλης, έγραψαν κείμενο στο οποίο μιλούν με θαυμασμό για τον Ευαγόρα που «με το όπλο και την πένα αγκαλιά στη σύντομη ζωή του άφησε βαριά κληρονομιά στους σημερινούς νέους». Αναφέρονται στα γεγονότα που μεσολάβησαν μέχρι να ανεβεί στο βουνό. Περιγράφουν τις στιγμές της σύλληψης, τις συνθήκες κάτω από τις οποίες έζησε στις φυλακές και τα βασανιστήρια που υπέστη από τους δημίους του.
Ας αφήσουμε, όμως, να μιλήσει η ευαισθησία των μαθητών: «Ο Ευαγόρας Παλληκαρίδης πορεύτηκε σε χώρα ηρωική και αναμάρτητη. Ανήκει στις άγιες ψυχές των Ελλήνων που πέθαναν κάτω από φρικτά βασανιστήρια, χωρίς να προδώσουν τις ιερές παρακαταθήκες της φυλής μας. Γλυκιά και ελεύθερη ψυχή… Ο εθνικός μας ποιητής Διονύσιος Σολωμός έγραψε τους Ελεύθερους Πολιορκημένους εμπνεόμενος από κάθε Μεσολογγίτη ήρωα.
Σε μια στροφή του μνημειώδους αυτού έργου λέει: Ο δρόμος σου γλυκός και μοσχοβολισμένος?/ Στην κεφαλή σου κρέμεται ο ήλιος μαγεμένος?/ Παλληκαρά και μορφονιέ, γεια σου, Καλέ, χαρά σου! Θα μπορούσαμε να πούμε πως, κατ’ αναλογία, στη στροφή αυτή περικλείεται διαχρονικά η θυσία κάθε Έλληνα ήρωα, επομένως και του Ευαγόρα Παλληκαρίδη».
Εύγε στους μαθητές και στο δάσκαλο!
ΜΑΝΩΛΗΣ ΣΤΕΡΓΙΟΥΛΗΣ
Σχολικός Σύμβουλος Φιλολόγων
