ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΕΚΡΙΝΕ ΕΝΟΧΗ ΤΗΝ «ΑΝΔΡΕΑΣ ΝΕΟΚΛΕΟΥΣ & ΣΙΑ ΔΕΠΕ», ΧΩΡΙΣ ΝΑ ΕΙΝΑΙ ΚΑΤΗΓΟΡΟΥΜΕΝΟΣ… Ο ΑΝΤΡΕΑΣ ΝΕΟΚΛΕΟΥΣ

Θα ήθελα να έβλεπα τη Νομική Υπηρεσία να κινείται με την ίδια ταχύτητα και στο ζήτημα των οικονομικών εγκλημάτων που μας οδήγησαν στο κούρεμα. Πέρασαν τέσσερα χρόνια και στη φυλακή, ακόμη… κανείς

Όταν Γενικός Εισαγγελέας και Κακουργιοδικείο αλληλοαναιρούνται, τότε κανείς δεν μπορεί να είναι βέβαιος ότι αποδίδεται σωστά η δικαιοσύνη

Σε ένα κράτος δικαίου, οι δικαστικές αποφάσεις ασφαλώς θα πρέπει να γίνονται σεβαστές. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι είναι υπεράνω οποιασδήποτε κριτικής. Eιδικότερα, όταν σε αυτές περιέχονται ζητήματα τα οποία προκαλούν κατ’ ελάχιστον έντονο προβληματισμό, ακόμη και σε πρόσωπα χωρίς νομικές γνώσεις.

Τα βλέμματα όλων ήταν στραμμένα στην πρόσφατη απόφαση του Κακουργιοδικείου Λευκωσίας, με την οποία κρίθηκαν ένοχοι σε διάφορες κατηγορίες ο τέως Βοηθός Γενικός Εισαγγελέας Ρίκκος Ερωτοκρίτου, η δικηγορική εταιρεία Ανδρέας Νεοκλέους & Σία ΔΕΠΕ και ακόμη δύο δικηγόροι.

Θα ασχοληθώ με ένα μόνο από τα σημεία της απόφασης που προκάλεσαν προβληματισμό, όχι μόνο στον υποφαινόμενο αλλά και σε άλλα πρόσωπα με τα οποία είχα την ευκαιρία να συζητήσω το ζήτημα. Αυτό που αφορά την ευθύνη της δικηγορικής εταιρείας Ανδρέας Νεοκλέους & Σία ΔΕΠΕ.

Στη σελ. 251 της απόφασης, το Κακουργιοδικείο ανέφερε ότι η βασική αρχή που αφορά το ζήτημα ποινικής ευθύνης εταιρείας είναι ότι αυτή φέρει ευθύνη για τις πράξεις μόνο των προσώπων που αποτελούν τον ιθύνοντα νουν της εταιρείας (controlling mind). Η απόφαση αναφέρει χαρακτηριστικά: «Η αρχή η οποία έχει καθιερωθεί είναι ότι αποδίδονται στην εταιρεία οι πράξεις και η κατάσταση της διάνοιας εκείνων των Διευθυντών, αξιωματούχων και αντιπροσώπων της εταιρείας που αποτελούν τον ιθύνοντα νουν (controlling mind) της εταιρείας.

Στη συνέχεια, στη σελ. 263 της απόφασης, το Κακουργιοδικείο κατέληξε ότι ο κ. Αντρέας Νεοκλέους είναι ο ιθύνων νους (controling mind) της δικηγορικής εταιρείας. Η απόφαση αναφέρει: «Από τη μαρτυρία που τέθηκε ενώπιόν μας δεν έχουμε καμία αμφιβολία ότι ο Αντρέας Νεοκλέους είναι εξ εκείνων των αξιωματούχων της Κ3 (της εταιρείας που κατηγορείται) που αποτελεί τον ιθύνοντά της νουν (controlling mind). Η θέση του εξάλλου ως Προέδρου της Κ3, μεγαλομετόχου, διευθύνοντος συμβούλου συνάδει με την πιο πάνω ιδιότητα».

Μα αφού δεν είναι κατηγορούμενος

Αυτό που προκαλεί απορία και συνάμα προβληματισμό είναι ότι το Κακουργιοδικείο στη συνέχεια έλαβε υπ' όψιν τις πράξεις και ενέργειες του Αντρέα Νεοκλέους και κατέληξε στην ενοχή της δικηγορικής εταιρείας, τη στιγμή που ο ίδιος προσωπικά δεν ήταν κατηγορούμενος στην υπόθεση. Κι αυτό δημιουργεί αμφιβολίες ως προς την ορθότητα της απόφασης του Κακουργιοδικείου, αφού ακόμη κι ο ίδιος ο Γενικός Εισαγγελέας (μέσω του εκπροσώπου του στη διαδικασία ενώπιον του Κακουργιοδικείου), είχε δηλώσει ρητά ότι η μαρτυρία και τα γεγονότα που είχε στην κατοχή του έδειχναν ότι ο Αντρέας Νεοκλέους δεν συμμετείχε σε αδικήματα.

Γι' αυτό και δεν κατηγορήθηκε. Αυτό το καταγράφει στην απόφασή του το ίδιο το Κακουργιοδικείο (σελίδα 259). Το Κακουργιοδικείο όμως παραδόξως, χωρίς να παρουσιαστούν νέα στοιχεία και μαρτυρίες που να αφορούν τον Αντρέα Νεοκλέους, καταδίκασε τη δικηγορική εταιρεία.

Μια εικόνα… δύο απόψεις

Σύμφωνα με απόψεις διαφόρων νομικών κύκλων από τα πιο πάνω αναδεικνύονται αρκετά σημαντικά θέματα. Δύο εξ αυτών είναι τα εξής.

Σύμφωνα με το Σύνταγμα, ο Γενικός Εισαγγελέας έχει απόλυτη εξουσία να αποφασίζει αν θα διωχθεί ποινικά κάποιο πρόσωπο. Μάλιστα αυτή του η εξουσία δεν μπορεί να ελεγχθεί ούτε καν δικαστικά. Αυτός έκρινε πως ο Αντρέας Νεοκλέους δεν ήταν εμπλεκόμενος και αποφάσισε να μην τον διώξει. Είναι νομικά ή ακόμη και ηθικά ορθό το Κακουργιοδικείο να τον κρίνει ένοχο στα αδικήματα; Χωρίς να του δοθεί η ευκαιρία να ακουστεί στη διαδικασία, χωρίς καν να εκπροσωπείται στη διαδικασία, κρίθηκε ουσιαστικά ένοχος. Σε αντίθεση με όσα δήλωνε ο Γενικός Εισαγγελέας.

Περαιτέρω, πόση ασφάλεια μπορεί να νιώθει ο κάθε υγιώς σκεπτόμενος πολίτης για την ορθότητα της καταδικαστικής απόφασης, όταν Γενικός Εισαγγελέας και Κακουργιοδικείο είχαν διαφορετική άποψη για τον τρόπο που υποτίθεται διαδραματίστηκαν τα γεγονότα που στοιχειοθετούσαν τα αδικήματα; Είτε ο Γενικός Εισαγγελέας είτε το Κακουργιοδικείο είχαν λανθασμένη κρίση. Γιατί όχι και οι δύο;

Για να συμπληρώσω την εικόνα, θα πρέπει επίσης να καταγράψω ότι τόσο ο πρώην Δικαστής του Ανωτάτου Δικαστηρίου κ. Καλλής, ο οποίος είχε διοριστεί αρχικά ως ποινικός ανακριτής στην υπόθεση, όσο και οι δύο έμπειροι ποινικοί ανακριτές που διορίστηκαν στη συνέχεια για να λάβουν επιπλέον μαρτυρικό υλικό, έκριναν, σε αντίθεση με το Κακουργιοδικείο, ότι ο Αντρέας Νεοκλέους δεν εμπλεκόταν στα αδικήματα. Κι εφόσον δεν εμπλεκόταν στα αδικήματα ο ιθύνων νους της εταιρείας, τότε αυτό σημαίνει ότι δεν εμπλεκόταν ούτε η δικηγορική εταιρεία.

Τα πιο πάνω δεν μπορεί παρά να προβληματίζουν και να μην αφήνουν αδιάφορο οποιονδήποτε από εμάς. Όταν Γενικός Εισαγγελέας και Κακουργιοδικείο αλληλοαναιρούνται, τότε κανείς δεν μπορεί να είναι βέβαιος ότι αποδίδεται σωστά η δικαιοσύνη.

Μπάζει από παντού… η απόφαση

Στα πιο πάνω έρχεται να προστεθεί ακόμη μια παράμετρος που προκαλεί περαιτέρω σύγχυση στα μάτια των πολιτών. Το Κακουργιοδικείο σε αρκετά σημεία της απόφασής του κάνει αναφορά σε ενέργειες των δικηγόρων ΑΑ και ΜΚ, καταλογίζει στους εν λόγω δικηγόρους ενεργό συμμετοχή στην όλη υπόθεση και θεωρεί τις ενέργειές τους ως περιστατική μαρτυρία που αποδεικνύει τα αδικήματα. Ούτε όμως οι δικηγόροι ΑΑ και ΜΚ υπήρξαν κατηγορούμενοι στην υπόθεση. Το Κακουργιοδικείο και σε αυτή την περίπτωση πήγε αντίθετα με τη θέση του Γενικού Εισαγγελέα, ο οποίος προφανώς έκρινε ότι τα εν λόγω πρόσωπα δεν συμμετείχαν στα αδικήματα και γι' αυτό δεν τα δίωξε.

Μάλιστα, σε σχέση με τον ΑΑ, ο Γενικός Εισαγγελέας Κώστας Κληρίδης, καταθέτοντας στο Δικαστήριο ενόρκως, δήλωσε ότι αυτός δεν διέπραξε αδικήματα αλλά έκαμνε τη δουλειά του και προωθούσε τα συμφέροντα των πελατών του. Κάτι ανάλογο κατέθεσε στο Κακουργιοδικείο και ο τέως Γενικός Εισαγγελέας Πέτρος Κληρίδης σε σχέση με την ΜΚ. Αν έτσι είχαν τα πράγματα, τότε πως νομιμοποιείται το Κακουργιοδικείο να καταλήγει ότι ενέργειες των εν λόγω προσώπων δύνανται να αποδείξουν τα αδικήματα.

Τα πιο πάνω πράγματι προκαλούν εντύπωση στον καθένα που διαβάζει την απόφαση του Κακουργιοδικείου. Το πηγαινέλα μεταξύ ποινικών ανακριτών, Γενικών Εισαγγελέων και Δικαστών, ως προς το πώς θα μπορούσε να επιτευχθεί η καταδίκη των κατηγορουμένων, καταδεικνύει τη σύγχυση και ασυνεννοησία που φαίνεται να επικράτησε στη διαδικασία ενώπιον του Κακουργιοδικείου.

Και η άλλη άποψη

Στη μέση όλων αυτών βρίσκονταν οι κατηγορούμενοι, αλλά εντέλει βρέθηκε κι η κοινή γνώμη, η οποία ανέμενε με ανυπομονησία την ετυμηγορία της δικαιοσύνης σε ένα ζήτημα δημοσίου συμφέροντος, το οποίο απασχόλησε για τόσο μεγάλο διάστημα. Κανείς δεν μπορεί να γνωρίζει αν πάντοτε απονέμεται δικαιοσύνη. Το βέβαιο όμως είναι πως διαβάζοντας τις δικαστικές αποφάσεις, δεν είναι πάντοτε κατανοητό από τα γραφόμενα ότι πράγματι δικαιοσύνη απονεμήθηκε. Όπως συνηθίζει να αναφέρεται από αρκετούς νομικούς, ενδεχομένως το πρόβλημα να μην είναι η δικαιοσύνη γενικότερα, αλλά το γεγονός ότι σίγουρα υπάρχουν καλοί και κακοί δικαστές. Ας ελπίσουμε ότι το Ανώτατο Δικαστήριο, ως πιο σοφό, θα εκδώσει απόφαση η οποία θα στηρίζεται στα πραγματικά και όχι σε ανύπαρκτα γεγονότα, και να είναι σύμφωνα με τους Νόμους και την ισχύουσα νομολογία της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Και κάτι ακόμη. Από τη συγκεκριμένη πολύκροτη υπόθεση, εκτός από το ότι «πουλούσαν» τα ονόματα, το κράτος δεν είχε να λαμβάνει… ούτε σεντ, καθώς πρόκειται για μία ιδιωτική υπόθεση. Και όμως όλα έγιναν με σχετικά γρήγορες ταχύτητες. Την ίδια ώρα, πέρασαν τέσσερα χρόνια από το κούρεμα. Κανείς στη φυλακή και φυσικά ούτε σεντ στα ταμεία. Και παράλληλα, χιλιάδες κουρεμένοι πολίτες, χιλιάδες πολίτες που τους εκμεταλλεύθηκαν.