Κυκλοφόρησε το 1964 το ρηξικέλευθο βιβλίο τού Σπύρου Κυριαζόπουλου, του πιο ρηξικέλευθου νεοέλληνα «νέου» φιλοσόφου,1* τιτλοφορούμενο «Η σημερινή γλώσσα -Γλωσσολογία της τεχνικής». Στο εντυπωσιακό εκείνο βιβλίο ο Κυριαζόπουλος, διεισδυτικά αναλύει την πνευματική παλινδρόμηση τού σύγχρονου ανθρώπου, στις συνθήκες τού «αιώνα τής τεχνικής» που ήδη ανέτειλε στην ιστορία τού ανθρώπινου πολιτισμού.

Θέση του κυρίαρχη είναι πως, αφότου στη σύγχρονη εποχή εισήλθε, ως τρόπος ύπαρξης, η τεχνική, και αντιστράφηκε η σχέση εμπειρίας και λέξεων, ο (νέος πια) κόσμος αποκτά και πάλι δαιμονικό χαρακτήρα. Τούτο σημαίνει ότι, όπως πριν ανέλθει στον πολιτισμό, ο πρωτόγονος αντιμετώπιζε ως δαιμονικά, ώσπου να τα ερμηνεύσει βεβαίως, τα φαινόμενα τού φυσικού κόσμου, έτσι και ο σύγχρονος άνθρωπος, που τώρα αντιμετωπίζει τα πράγματα όσα γύρω του δημιουργεί (χωρίς εκείνος να μπορεί να ελέγξει) η τεχνική, βρίσκεται μπροστά σε έναν κόσμο που έχει αποκτήσει ξανά «δαιμονικό» χαρακτήρα.

Μέχρι λοιπόν ο σύγχρονος άνθρωπος να θέσει, όπως έκανε ο μακρινός προγονός του, τον κόσμο που γεννά η τεχνική, στον χώρο τής γλώσσας (δηλ. να τον «υποτάξει»), θα «σχετίζεται με τα πράγματα, χωρίς να τα γνωρίζει», καθώς σημειώνει ο συγγραφέας. Θα ζει πάλι σχετιζόμενος με δαιμονικό τρόπο προς τον νέο κόσμο.

Σχετικό παράδειγμα αναφέρω το εξής: Λέει ο Κυριαζόπουλος, αναφερόμενος σε λεκτικό διαφήμισης τής εποχής για συγκεκριμένο τεχνικό προϊόν: «“Ο κολυνός2* καταστρέφει την τερηδόνα”. Δια να λάβη εμπειρίαν του γεγονότος, ο άνθρωπος πρέπει προηγουμένως να πιστεύση εις την ιδιότητα του πράγματος. ...Εάν μετά την χρήσιν του χαλάσουν τα δόντια του, τούτο φυσικά δεν οφείλεται εις τον κολυνόν, εάν όμως δεν χαλάσουν, ο κολυνός επαληθεύει την ίδιοτητά του! Επανέρχεται λοιπόν ο άνθρωπος εις την μαγείαν: εάν μετά τους εξορκισμούς το κακόν επιμένη, αυτό θα σημαίνη επέμβασιν άλλων κακών πνευμάτων (και όχι στους εξορκισμούς), εάν όμως εξαφανισθή, ...οφείλεται εις την ενέργειαν των εξορκισμών».

Επιστροφή δηλ. στην εποχή τού τοτέμ, ενώπιον τού οποίου η φυλή εκτελεί μαγικές κινήσεις ομαδικά και εκφωνεί εξορκισμούς, για να απομακρύνουν εκείνοι τα κακά πνεύματα, χωρίς να αντιλαμβάνεται είτε το νόημα τών λέξεων τού εξορκισμού, είτε τη συμβολική τών κινήσεων. Εκτελεί κινήσεις και εκφωνεί λέξεις, χωρίς να γνωρίζει γιατί, και χωρίς να έχει το δικαίωμα να διερωτηθεί καν, με βαθιά όμως την πεποίθηση πως αυτά είναι αναγκαία για απαλλαγή τής φυλής από την δράση κακών πνευμάτων... Ό,τι δηλ. συνιστά τον δαιμονικό χαρακτήρα τού κόσμου!

*
Με τον ίδιο δαιμονικό τρόπο, που περιέγραψε τότε ο Κυριαζόπουλος, συμπεριφέρεται και ο πρωτογονισμός τής σύγχρονης πελαγοδρομούσας κοινωνίας νεοκυπρίων, όπως καταδεικνύει η τελευταία πολιτική μασκαράτα Αναστασιάδη-Ακιντζί, και κυρίως η συνακόλουθη ναυαγοσωστική πρεμούρα τής θαλασσοδαρμένης πολιτικής κομπανίας ηγετών μας, πανικόβλητοι να διασώσουν την ιεροτελεστία των (τοτεμικών) συνομιλιών. Με την διαφορά ότι ο πρωτογονισμός τώρα δεν οφείλεται στην τεχνική εποχή, αλλά στην πατρογονική ενοχή! (Τού 1964 βεβαίως...) Ταυτίζεται όμως με τον πρωτογονισμό, καθώς τον αιτιολόγησε ο Κυριαζόπουλος, κατά τούτο: Πως και η κυπριακή αλλοτρίωση επίσης είναι γλωσσικό γεγονός...

Πρόθεση του γράφοντος δεν είναι η ανάλυσή του ως γλωσσικού γεγονότος, όπως έκανε για την τεχνική εποχή ο εκπληκτικός εκείνος φιλόσοφος. Δεν έχει άλλωστε τις σχετικές δυνατότητες. Θα αρκεστεί μόνο να επισημάνει, πως τεκμήριό του ως γλωσσικού γεγονότος, είναι ότι και αυτές οι λέξεις, όσες μετέρχεται η σημερινή γλώσσα, παρότι πανομοιότυπες ως μορφή, παρασάγγες απέχουν ως νόημα, από τις ίδιες, όταν τις χρησιμοποιούσε η γλώσσα π.χ. τού 1955! (Τι σήμαινε τότε «όραμα», και τι σήμερα...)3*

Κατά συνέπειαν, ως μέλος κοινωνίας πρωτογόνων, και δεδομένου ότι αυτοαμυνόμενη η ενοχή τού 1964, έχει αναγάγει την παντομίμα τών συνομιλιών, σε ιερό τοτέμ δαιμονικού αποκρυφισμού, και ο (εκάστοτε) κύριος Αναστασιάδης, δεν έχει έξοδο, παρά την πρωτογονική εκδοχή: Όπως προείπε ο Κυριαζόπουλος, «εάν μετά τους εξορκισμούς το κακόν επιμένη, αυτό δεν σημαίνη πως φταίει ο κολυνός, αλλά η επέμβασις άλλων κακών πνευμάτων».

Συνεπώς και τώρα η τρέχουσα ερμηνεία («πρωτογόνων») συσκευασμένη είναι κι έτοιμη: Για τη μασκαράτα του ναυαγίου, σε τίποτε δεν φταίνε οι συνομιλίες! (Κι ας μ’ αυτές μάς εμπαίζουν για 50 χρόνια άγονα, γονιμότατα όμως τών επιδιώξεών τους, οι Τούρκοι...) Και ο κ. Αναστασιάδης συνεπώς ουδέν άλλο θα πράξει, παρά να εκτελεί πέριξ του τοτέμ τις ίδιες ρυθμικές κινήσεις εξορκισμού ανελλιπώς, για εκδίωξη των κακών πνευμάτων, που «κατατρόμαξαν» τον Ακιντζί! Τι δηλ. «καινόν» σε εποχή παρακμής;

Μοναδικό «καινό» εντούτοις, και αναμενόμενο, είναι να διαπιστωθεί πόσους ακόμα ευτελισμούς διατίθεται να υποστεί, ικετεύοντας τον Ακιντζί, ο κ. Αναστασιάδης...

ΧΑΡΗΣ ΦΕΡΑΙΟΣ
Διδάκτωρ του ΕΜΠ

1* Μαθητής τού Karl Jaspers, Διδάκτωρ τής φιλοσοφίας στα 28, Καθηγητής της στα 36, ο Σπύρος Κυριαζόπουλος έφυγε πολυγραφότατος από τη ζωή στα 45 του.

2* Οδοντόκρεμα τής εποχής.

3* Τι «πολιτισμός» (χιλιόχρονος) τότε (επιταγή ένωσης) και τι (κακόφωνη) «κουλτούρα» τώρα (υποταγή «επανένωσης»...)