Η Κύπρος παραμένει το μοναδικό κράτος της Ε.Ε. που δεν διαθέτει Γενικό Σύστημα Υγείας. Το υφιστάμενο σύστημα υγείας χρονολογείται από την εποχή της αποικιοκρατίας και παρουσιάζει παθογένειες. Η μεταρρύθμιση και ανοικοδόμησή του παραπέμπεται ωστόσο στις ελληνικές καλένδες. Κι αυτό ακόμη το χρονοδιάγραμμα που τέθηκε ως μνημονιακή υποχρέωση της χώρας από τους δανειστές της, για πλήρη εφαρμογή του ΓεΣΥ μέχρι το δεύτερο τρίμηνο του 2015, δεν τηρήθηκε. Η Κυβέρνηση μετέθεσε την εφαρμογή του ΓεΣΥ στο πλαίσιο της ευρύτερης μεταρρυθμιστικής προσπάθειας. Έθεσε ως προτεραιότητα την αυτονόμηση των δημόσιων νοσηλευτηρίων και εξήγγειλε την πρόθεση για εφαρμογή ενός «μίνι ΓεΣΥ» ως ενδιάμεση λύση. Οι περικοπές σε πόρους χειροτέρεψαν την κατάσταση.
Τα κρατικά νοσηλευτήρια αδυνατούν ν’ ανταποκριθούν στις αυξημένες ανάγκες που δημιούργησε η οικονομική κρίση. Η στροφή του 80% του πληθυσμού σ' αυτά, συνέτεινε στη δημιουργία ατελείωτων ουρών στις πρώτες βοήθειες, μακρές λίστες για εξετάσεις και δυστοκία εισδοχής για περίθαλψη λόγω περιορισμένου αριθμού κλινών. Η υποστελέχωση σε ιατρικό/νοσηλευτικό προσωπικό επιδεινώνει την κατάσταση. Αρκετοί γιατροί εγκαταλείπουν το Δημόσιο και ιδιωτεύουν. Άλλοι αφυπηρετούν.
Οι έκτακτοι, υπό το βάρος των συνθηκών εργασίας, αποχωρούν επίσης για τον ιδιωτικό τομέα. Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι η διαρροή εξειδικευμέων/έμπειρων γιατρών, που δύσκολα αναπληρώνονται. Το Υπουργείο Υγείας δύσκολα εντοπίζει γιατρούς διαθέσιμους να εργαστούν στο Δημόσιο. Η προσφορά 15θήμερων συμβολαίων και του καθεστώτος εκτάκτου για θέσεις γυναικολόγων, ορθοπεδικών, οφθαλμιάτρων, νευροχειρουργών δεν είναι ελκυστική.
Μια επίσκεψη στα δημόσια νοσηλευτήρια αρκεί για να διαπιστωθούν ιδίοις όμμασι τα προαναφερθέντα προβλήματα. Οι πλείστοι υφιστάμενοι κυβερνητικοί γιατροί και νοσηλευτές αγωνίζονται κάτω από αντίξοες συνθήκες για να εξυπηρετήσουν τους ασθενείς. Δυσανασχετούν ωστόσο για τις συνθήκες εργασίας, τις ελλείψεις σε αναλώσιμα υλικά και το γεγονός πως δεν εισακούονται από το αρμόδιο Υπουργείο, που θα ΄πρεπε να βρίσκεται σε διαρκή αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους. Οι ασθενείς και οι φροντιστές τους ταλαιπωρούνται από τις ατέλειωτες ώρες αναμονής. Η εικόνα κατάρρευσης των δημοσίων νοσηλευτηρίων δεν τιμά κανέναν.
Απαιτούνται τάχιστα τομές για αντιμετώπιση των στρεβλώσεων. Η πολυαναμενόμενη αυτονόμηση χρειάζεται χρόνο. Στο μεσοδιάστημα, δεν δικαιολογείται παθητική αναμονή με σταυρωμένα τα χέρια. Από μηχανής θεοί δεν υπάρχουν. Οι αρμόδιοι του Υπουργείου Υγείας και εξειδικευμένες επιστημονικές επιτροπές θα πρέπει να συντονίσουν δυνάμεις, δράσεις, αναγκαίους πόρους και την επιβαλλόμενη πολιτική βούληση, ώστε να εξυπηρετείται το δημόσιο συμφέρον. Οι πολίτες έχουν κάθε δικαίωμα σε ποιοτικές δομές και αναβαθμισμένα συστήματα υγείας, μακριά από συμφεροντολογικές επιλογές και αλληλοσυγκρουόμενα συμφέροντα.
Είναι ευτύχημα που με την ένταξή μας στην ΕΕ είμαστε υποχρεωμένοι να υιοθετούμε καλές πρακτικές, να ακολουθούμε κοινοτικές οδηγίες, να συγκρινόμαστε με στατιστικά δεδομένα άλλων χωρών, να αναπτύσσουμε συνεργασία μεταξύ των εθνικών επιτροπών υγείας και όχι μόνο. Η κοινοτική οδηγία για τη διασυνοριακή περίθαλψη και την ηλεκτρονική υγεία μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στην αναβάθμιση του τομέα της υγείας και στη χώρα μας, και να δώσει κίνητρα για καινοτόμες αλλαγές, εκσυγχρονισμό δομών, νοοτροπιών, διαδικασιών.
Οφείλουμε τάχιστα να αξιοποιήσουμε τα συστήματα ISO και τις σύγχρονες τεχνολογίες πληροφοριών και επικοινωνιών στην ηλεκτρονική διαχείριση υλικών, στη συνταγογράφηση, τιμολόγηση και έλεγχο διαδικασιών, δομών και πόρων. Οφείλουμε να δρομολογήσουμε όλα όσα απαιτούνται, ώστε να εφαρμόσουμε επιτέλους ένα σύγχρονο σύστημα υγείας ΓεΣΥ, που να προσφέρει πλήρη και ισότιμη κάλυψη των πολιτών, υπηρεσίες υγείας υψηλής ποιότητας με δίκαιη κατανομή κόστους και ελεύθερη επιλογή παροχέα ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης.
Μόνο έτσι θα μπορέσει η Κύπρος να αναβαθμίσει την αξιοπιστία της και στον τομέα της υγείας, να επενδύσει στον τουρισμό υγείας ως ελκυστικός προορισμός με αξιώσεις, και να καταστεί περιφερειακός παροχέας ιατρικών υπηρεσιών ποιότητας στη γεωστρατηγική μας περιοχή και ευρύτερα. Η συνεργασία δημόσιου και ιδιωτικού τομέα επιβάλλεται για επίτευξη αυτού του στόχου. Η ποιοτική αναβάθμιση της υγείας του λαού είναι πρώτιστο δικαίωμα και υποχρέωση μιας ευνομούμενης πολιτείας.
ΑΝΤΙΓΟΝΗ ΠΕΡΙΚΛΕΟΥΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ
Πρόεδρος ΓΟΔΗΚ, τέως Ευρωβουλευτής
[email protected]
