Θα πρέπει να τονιστεί με έμφαση ότι οι δημοσκοπήσεις καταγράφουν κάποια ποσοστά, αλλά η πολυπλοκότητα του εργαλείου αυτού επιβάλλει την εις βάθος μελέτη και την προσεκτική ανάγνωση πριν από την εξαγωγή συμπερασμάτων. Για παράδειγμα, σε προεδρικές εκλογές η αύξηση του εκλογικού σώματος σε συνάρτηση με το αυξημένο ενδιαφέρον, όπως εκφράζεται σε τέτοιου είδους εκλογές από τη δήλωση ενδιαφέροντος στις κάλπες του εξωτερικού, αλλά και τη μείωση της αποχής/λευκών όπως καταγράφεται στις δημοσκοπήσεις, είναι σημαντικά στοιχεία και θα πρέπει να προσμετρούνται.
Σε αυτό το σημείο επισημαίνεται ότι η αποχή είναι συνήθως μεγαλύτερη από αυτήν που καταγράφουν οι δημοσκοπήσεις, αφού ένα μεγάλο μέρος όσων συνειδητά απέχουν από τις εκλογές, συνειδητά δεν λαμβάνουν μέρος ούτε σε δημοσκοπήσεις. Δηλαδή, κάποιος που συνειδητά επιλέγει να μη λαμβάνει μέρος στις δημοσκοπήσεις ενδέχεται να απέχει, κάτι όμως που δεν δίδεται ως εύρημα στις δημοσκοπήσεις.
Από τη στιγμή, όμως, που λόγω της μείωσης της αποχής/λευκών το εκλογικό σώμα αυξάνεται, εάν κάποιος κάνει την αναγωγή στα έγκυρα, τότε, φαίνεται ότι οι υποψήφιοι δεν ευνοούνται ουσιαστικά στην πρόθεση ψήφου. Συνεπώς, η πρόθεση ψήφου θα πρέπει να εκφράζεται πάντοτε σε συνάρτηση με την υπολογιζόμενη αποχή, αφού και λόγω του εκλογικού μας συστήματος τα ποσοστά των υποψηφίων υπολογίζονται στις έγκυρες ψήφους. Παραθέτω ένα απλό παράδειγμα προς επεξήγηση. Ένας υποψήφιος που θα πάρει 100.000 ψήφους με την αποχή/λευκά στο 19% και έγκυρες 442.000 καταγράφει ποσοστό περίπου 23%.
Ο ίδιος υποψήφιος με 110.000 ψήφους καταγράφει επίσης 23% με την αποχή/λευκά να είναι χαμηλότερη, 11% και 485.000 έγκυρα. Πολύ απλά, ο ίδιος υποψήφιος με 10.000 περισσότερες ψήφους καταλήγει στο ίδιο ποσοστό. Τέτοια είναι η δύναμη της αποχής.
Επιπλέον, θα πρέπει επιστημονικά να επισημανθεί ότι η διαδικασία σχεδιασμού ερωτηματολογίου επιβάλλει όπως αποφεύγουμε να τοποθετούμε τον ερωτώμενο σε ένα υποθετικό σενάριο στο οποίο αναγκάζεται να μας δώσει μια υποθετική απάντηση, κι ο λόγος είναι ότι αυτή η απάντηση ενδέχεται να διαφοροποιηθεί. Τέτοια είναι τα σενάρια 2ου γύρου στις προεδρικές εκλογές, ακριβώς γιατί στον 2ο γύρο συνηθίζεται ο εκάστοτε πρόεδρος να εκλέγεται βάσει συμμαχιών. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι οι δημοσκοπήσεις δεν μας επιτρέπουν να μελετήσουμε κάποιες τάσεις και να εξάγουμε κάποια συμπεράσματα.
ΝΑΣΙΟΣ ΟΡΕΙΝΟΣ
Εκλογικός Αναλυτής στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου
