...ο βίος και η πολιτεία των Τριών Ιεραρχών

Μόνο μέσω της Ελληνικής Παιδείας και της επανόδου στις ρίζες μας, θα απεγκλωβιστούμε από τα σημερινά τραγικά αδιέξοδα

Αν κάνουμε μια σύγκριση της καθημερινότητας του 2ου και 3ου αιώνα με τον σημερινό, θα καταλήξουμε στο ασφαλές συμπέρασμα πως η εποχή μας έχει πάρα πολλά κοινά χαρακτηριστικά με εκείνη των Τριών Ιεραρχών. Πόλεμοι, κοινωνικές συγκρούσεις, θρησκευτικές διαμάχες και πολύχρωμες λαϊκές εξεγέρσεις ενάντια στη στυγνή εκμετάλλευση των πολλών από τους λίγους συνθέτουν τα συστατικά του παγκόσμιου χάρτη.

Με τον ενάρετο βίο και την ευτολμία που τους διέκρινε, οι Τρεις Ιεράρχες τάραξαν τα λιμνάζοντα νερά της εποχής τους και άφησαν οικουμενικές παρακαταθήκες με διαχρονική αξία. Με γνώμονα τη θεώρησή τους πως η περιθωριοποίηση των κοινωνικά αδυνάτων δεν συνάδει με το ορθόδοξο πνεύμα, στήριξαν ποικιλοτρόπως τους φτωχούς, τους κυνηγημένους, τους απροστάτευτους και γενικά τους μη προνομιούχους.

Χωρίς φόβο αλλά με πάθος, στηλίτευσαν τη δράση του κάθε αδίστακτου μαυραγορίτη που ήθελε να πλουτίσει σε βάρος των λιμοκτονούντων συμπολιτών τους, προσφέροντας συσσίτια και κάθε λογής βοήθεια χωρίς καμιά διάκριση σε χριστιανούς, ειδωλολάτρες, Ιουδαίους και αιρετικούς, σώζοντας χιλιάδες από βέβαιο θάνατο.

Συμπεριφέρθηκαν ως ορθοφρονούντες συνδικαλιστές άλλοτε ευγενικά και άλλοτε με δυναμικό τρόπο, αξιώνοντας από τους άρχοντες την απαλλαγή των φτωχών από τη φορολογία, ενώ δεν παρέλειψαν να παρέμβουν καταλυτικά για κατοχύρωση των συμφερόντων των εργαζομένων στα ορυχεία του Ταύρου.

Σε καμία περίπτωση δεν δέχθηκαν να συμβιβαστούν με την υποκρισία των βολεμένων χριστιανών, την ώρα που η λοιπή κοινωνία δυστυχούσε. Άνθρωποι με ανοιχτούς πνευματικούς ορίζοντες, οι Τρεις Ιεράρχες έγραψαν σπουδαία συγγράμματα με αιχμή τη σημαντική αξία της αρχαίας ελληνικής παιδείας.

Πρωτοπόροι
Οι κοινωνικές θέσεις που πρότασσαν ήταν τόσο ριζοσπαστικές και πρωτοποριακές, λες και έχουν γραφεί τους τελευταίους δύο αιώνες, όπου συντελέσθηκαν στην Ευρώπη και γενικότερα στον κόσμο οι μεγάλες κοινωνικές επαναστάσεις.

Ξεκάθαρα και παστρικά, δίδαξαν πως η μανία του πλούτου και τα συμφέροντα των ισχυρών και των κάθε λογής ασύδοτων κερδοσκόπων ευθύνονται για την κοινωνική εξαθλίωση και τους πολέμους.

«Μητέρα των πολέμων είναι η πλεονεξία, οι πόλεμοι με τη σειρά τους γεννούν την υψηλή φορολογία, που σύρει τους πολίτες στην κοινωνικοοικονομική άβυσσο», τόνιζαν στη σοφή διδασκαλία τους.

Ζωοδότρα Ελληνική Παιδεία
Τα βασικά συστατικά της αληθινής παιδείας για τους Τρεις Ιεράρχες είναι η αγάπη, η ελευθερία και ο σεβασμός του ατόμου. Υποστήριξαν με έργα και όχι μόνο με λόγια, πως η Παιδεία πρέπει να υπηρετεί τον άνθρωπο και όχι το πολιτικό σύστημα και το κοινωνικοοικονομικό κατεστημένο, όπως δυστυχώς συμβαίνει σήμερα.

Είναι αυταπόδεικτο ότι σήμερα, σχεδόν σε ολόκληρο τον κόσμο, η Παιδεία είναι καθοδηγούμενη στις ανάγκες της ασύδοτης αγοράς και των ζωτικών συμφερόντων της ολιγαρχίας. Είναι τραγικό, γιατί σήμερα οι κυβερνήσεις, με την ποδηγέτηση των πανίσχυρων πολυθενικών εταιρειών αντί να φτιάξουν ελεύθερους ανθρώπους, με συγκροτημένη προσωπικότητα, έτοιμους να σταθούν κριτικά σε ό,τι αλλοιώνει την ομορφιά της ζωής, κατασκευάζουν μέσω της Εκπαίδευσης ανθρώπινα εξαρτήματα, για να λειτουργήσει εύρυθμα η μηχανή της παγκοσμιοποιημένης οικονομίας.

Αυτή η τραγική φιγούρα, που αποτυπώνεται εύγλωττα στον δημοφιλή στίχο γνωστού ελληνικού τραγουδιού: «είμαι εξάρτημα εγώ της μηχανής σας και ο γιος μου το ανταλλακτικό», θα πρέπει πάση θυσία να ξεριζωθεί από το πολιτικό σύστημα και το πρότυπο οικονομικής ανάπτυξης της Κύπρου και της Ελλάδας. Οι πολιτικές που αποσκοπούν μονόπλευρα στην ανάκαμψη των δεικτών της παραγωγικότητας, χωρίς να λαμβάνεται σοβαρά υπ' όψιν ο παράγοντας άνθρωπος-εργαζόμενος, οδηγούν στο πουθενά, ενδυναμώνοντας τα βραδυφλεγή εκρηκτικά κοινωνικά αδιέξοδα του σήμερα.

Αν πράγματι θέλουμε ως κοινωνία, ως χώρα, ως λαός, αλλά και ως έθνος να ξεφύγουμε μια για πάντα από την πολύχρωμη μιζέρια που μας καταδυναστεύει, οφείλουμε να αντισταθούμε σθεναρά στις πολιτικές του παγκοσμιοποιούμενου καζίνο, παρέχοντας στους μαθητές και τους σπουδαστές μας Ελληνική Παιδεία και ανθρωποκεντρική αγωγή στη βάση των ακατάλυτων αξιών και των αιώνιων ιδανικών της ελευθερίας, της δικαιοσύνης, της αγάπης, της θυσίας και της ταπεινοφροσύνης που έκαναν κτήμα τους και διέδωσαν με θάρρος και ευτολμία οι τρεις μέγιστοι φωστήρες της τρισηλίου Θεότητος, Βασίλειος ο Μέγας, Ιωάννης ο Χρυσόστομος και Γρηγόριος ο Νανζιανζηνός που έχουν την τιμητική τους κάθε χρόνο στις 30 Ιανουαρίου, Ημέρα των Ελληνικών Γραμμάτων.

ΞΕΝΗΣ Χ. ΞΕΝΟΦΩΝΤΟΣ
Δημοσιογράφος, πρόεδρος Ινστιτούτου Ελληνικού Πολιτισμού