Το κύριο μάθημα για το μέλλον αφορά τον τρόπο προσέγγισης του θεμελιακού θέματος της ασφάλειας και εγγυήσεων στην επιδίωξη λύσης στη διαδικασία ενώπιόν μας ή στο μέλλον. Η αφετηρία προσέγγισης του θέματος των εγγυήσεων είναι ουσιαστική
Ένας απολογισμός των διαπραγματεύσεων (με κορύφωση τη Γενεύη), πρέπει να συμπεριλάβει όσα έγιναν αλλά και εκείνα που μπορούσαν να γίνουν και δεν έγιναν, δηλαδή τυχόν χαμένες ευκαιρίες/δυνατότητες. Υπήρξαν χαμένες ευκαιρίες που θα έθεταν την Κυπριακή Δημοκρατία μπροστά; Το ερώτημα είναι χρήσιμο για τον καταρτισμό μελλοντικών σχεδιασμών.
Για την τεράστια πλειοψηφία, πρωταρχικό ζήτημα είναι η ασφάλεια την επόμενη μέρα μιας λύσης (σύστημα ασφάλειας γύρω από εγγυήσεις, κατοχικά στρατεύματα και εφαρμογή της λύσης). Για τις εγγυήσεις, πέραν νομικών γνωματεύσεων/εκθέσεων πριν από το 1974, που απέκλειαν μονομερές στρατιωτικό επεμβατικό δικαίωμα, η συνεχιζόμενη κατοχή μέρους της Κυπριακής Δημοκρατίας, από τουρκικά στρατεύματα μετά την εισβολή, έχει δημιουργήσει αδιαμφισβήτητα νέα κατάσταση πραγμάτων.
Η Τουρκία εισέβαλε, όπως ισχυρίστηκε, για αποκατάσταση της συνταγματικής τάξης, η οποία αποκαταστάθηκε αντικειμενικά στην Κυπριακή Κυβέρνηση που συνεχίζει να αναγνωρίζεται διεθνώς ως η νόμιμη εκπρόσωπος της Κυπριακής Δημοκρατίας. Ωστόσο, η Τουρκία συνεχίζει παράνομα να κατέχει με στρατεύματα μέρος του εδάφους της Κύπρου, ενάντια στη δική της επιχειρηματολογία.
Εν ολίγοις, η Τουρκία με την κατοχή παραβιάζει ΣΗΜΕΡΑ τις συμφωνίες του 1960 και δεν μπορεί να αντλεί εγγυητικό/επεμβατικό δικαίωμα βάσει συμφωνιών που η ίδια παραβιάζει σήμερα! Την πιο πάνω κοινή αντίληψη για κατάργηση των εγγυητικών δικαιωμάτων της Τουρκίας εδώ και δεκαετίες υιοθέτησαν από το 1974 οι Κυβερνήσεις Κύπρου-Ελλάδας και ορθά ο Υπ. Εξ. Γ. Κασουλίδης (συνέντευξη εντός 2016). Σε αντίθεση, ο Πρόεδρος Αναστασιάδης επιμένει (από το 2004) ότι η Τουρκία διατηρεί αλώβητο εγγυητικό δικαίωμα στην Κύπρο μέχρι σήμερα, πράγμα που επαναλαμβάνει και ο Αβ. Νεοφύτου-ΔΗΣΥ.
Το ενδιαφέρον θα ήταν οι ίδιοι (ή κάποιος με ίδιες απόψεις) να εξηγήσει δύο πράγματα: Πώς γίνεται η Τουρκία να διατηρεί εγγυήσεις στην Κύπρο σήμερα, βάσει συμφωνιών του 1960, τις οποίες για δεκαετίες η Τουρκία παραβιάζει; Επιπλέον, πώς η προσέγγισή τους συμβάλει στην εξεύρεση λύσης που παρέχει ασφάλεια στον λαό και αποκόπτει την Κύπρο από τον έλεγχο της Τουρκίας;
Τους τελευταίους μήνες και ιδιαίτερα στη Γενεύη διαφάνηκε η σοβαρή διάσταση στο «στρατόπεδό μας». Μπορεί στο τέλος Ν. Αναστασιάδης και Ν. Κοτζιάς να πρότειναν και οι δύο κατάργηση εγγυήσεων και αποχώρηση των κατοχικών στρατευμάτων (με ουσιώδεις διαφορές στην αποδοχή χρονοδιαγραμμάτων και «διαφοροποιήσεων» των εγγυήσεων), αλλά η καθοριστική διαφορά είναι αλλού και παραμένει. Ο Ν. Αναστασιάδης θεωρεί ότι το πλαίσιο εγγυήσεων του 1960 συνεχίζει να ισχύει αλώβητο και σήμερα, με την Τουρκία να διατηρεί επεμβατικό δικαίωμα.
Ο Ν. Κοτζιάς κινείται στη διαχρονική γραμμή Κύπρου-Ελλάδας, τεκμηριώνοντας ότι, τυχόν εγγυητικό δικαίωμα της Τουρκίας έχει καταργηθεί λόγω των ενεργειών της, με αφετηρία τη συνεχιζόμενη κατοχή από τουρκικά στρατεύματα. Στη Γενεύη, λοιπόν, υπήρχε ευκαιρία για την Κύπρο, για να τεθεί το θέμα επίσημα ενώπιον της ηγεσίας του ΟΗΕ και της ΕΕ. Παρεμπιπτόντως, το επιχείρημα της Κύπρου ενδυναμώνεται μετά την πλήρη ένταξη της Κύπρου στην ΕΕ, αφού οι συνθήκες λειτουργίας της ΕΕ δεν επιτρέπουν επεμβατικά δικαιώματα/εγγυήσεις από τρίτες χώρες, ούτε φυσικά κατοχικά στρατεύματα, εντός κυρίαρχου κράτους-μέλους της ΕΕ.
Το κύριο μάθημα για το μέλλον αφορά τον τρόπο προσέγγισης του θεμελιακού θέματος της ασφάλειας και εγγυήσεων στην επιδίωξη λύσης στη διαδικασία ενώπιόν μας ή στο μέλλον. Η αφετηρία προσέγγισης του θέματος των εγγυήσεων είναι ουσιαστική. Η πρόταση του Ν. Αναστασιάδη για κατάργησή τους αφορά τη διαφοροποίηση του υφιστάμενου συστήματος εγγυήσεων που ο ίδιος θεωρεί ακόμη σε ισχύ, όπως εγκαθιδρύθηκε το 1960, με την Τουρκία εγγυήτρια σήμερα. Η διαχρονική θέση Κύπρου-Ελλάδας είναι ότι, με δεδομένο ότι η Τουρκία απώλεσε τυχόν επεμβατικό δικαίωμα, οποιαδήποτε πρόταση σήμερα συνιστά επίσημη κατάργηση των εγγυήσεων γενικά, αλλά χωρίς συμφωνία στο θέμα η Τουρκία δεν έχει οποιοδήποτε επεμβατικό δικαίωμα σήμερα.
ΚΩΣΤΑΣ ΜΑΥΡΙΔΗΣ
Ευρωβουλευτής ΔΗΚΟ (S&D) -
[email protected]
