Η πενταμερής, όπως αποφασίστηκε στο δείπνο της 1.12.2016, ήταν μια διαδικασία που επιδίωκε η Τουρκία για χρόνια, προς επιβεβαίωση της αβάσιμης και απαράδεκτης από χρόνια θέσης της, για «εκλιπούσα» δήθεν Κυπριακή Δημοκρατία και επιβεβαίωνε ισοτιμία δήθεν μεταξύ των ηγετών των δυο κοινοτήτων. Για τη δική μας πλευρά ήταν μια βλαπτική εξέλιξη, ένας δυσμενέστατος αιφνιδιασμός και μια μεταβολή τακτικής αγώνα, χωρίς να υπάρχει μέχρι σήμερα μια ξεκάθαρη δήλωση του Προέδρου γιατί το αποφάσισε.

Ήταν πιθανώς εσφαλμένη εκτίμηση, μια στιγμιαία ψευδαίσθηση ή κόπωση που τον οδήγησε στο να κρίνει τούτο αναγκαίο. Υποστήριξα ότι έπρεπε άμεσα να γίνει παραδοχή σφάλματος και να αναζητηθεί άλλη ρύθμιση, ιδιαίτερα γιατί ο ΟΗΕ, διά του εδώ αντιπροσώπου του Γ. Γραμματέα, δεν μπορούσε να «εξαφανίσει» την Κυπριακή Δημοκρατία προκαλώντας σύγκληση μιας διάσκεψης με τις τρεις εγγυήτριες δυνάμεις, χωρίς την τέταρτη χώρα (κυπριακή Δημοκρατία) που υπέγραψε αυτή τη συμφωνία.

Ήταν ανεπίτρεπτο για τον ΟΗΕ να αποδεχθεί αντικατάσταση έστω της Κυπριακής Δημοκρατίας με τις δύο κοινότητες, μάλιστα με ένα αυστηρό χρονοδιάγραμμα από τότε και μέχρι 11.1.17, με εντατικές συναντήσεις (διαπραγματεύσεις), ώστε να εγίνετο προσπάθεια επίλυσης και των εκκρεμουσών διαφορών, που για μήνες τώρα αφέθηκε να εμφανίζεται αβάσιμα και παραπλανητικά, ότι ήσαν κοντά προς επίλυση. Όμως από την πρώτη μέρα της Γενεύης αποκαλύφθηκε η ύπαρξη πολλών και σοβαρότατων διαφορών που τα Ηνωμένα Έθνη όφειλαν να γνωρίζουν και συνεπώς θα έπρεπε να μην αφήσουν να υπάρξει αυτό το πιεστικό χρονοδιάγραμμα των 3 ημερών, που εκ των πραγμάτων δεν επέτρεπε τη σε βάθος και προσεκτική συζήτηση και διερεύνηση των τόσο σοβαρών διαφορών.

Εάν η επιδίωξη δεν ήταν μόνο ο ορισμός της πενταμερούς, θα έπρεπε να διεμορφώνετο η όλη διαδικασία προσεγμένα και ορθολογικά, ώστε όντως να υπάρξει λύση που να είναι πραγματικά σύμφωνη με το Κοινοτικό Κεκτημένο. Το παράδοξο είναι ότι η Τουρκία δεν αναγνωρίζει την Κυπριακή Δημοκρατία, αλλά αντιφατικά επιμένει να είναι «εγγυήτριά» της! Ενώ η Ε.Ε., διά του Προέδρου της Επιτροπής κ. Γιούνκερ, ξεχνά τη δική της δήλωση από τον Σεπτέμβρη του 2005, για λύση που θα πρέπει να θεμελιώνεται στις αρχές και αξίες της Ε.Ε.!

Το κυπριακό ζήτημα δεν θα επιλυθεί κατά τρόπο δίκαιο, λειτουργικό και βιώσιμο με το να επιτύχουμε απλώς την κατάργηση εγγυήσεων και με το να αποσυρθούν τα στρατεύματα και να υπάρξουν όροι ασφαλείας. Όλα αυτά είναι εξαιρετικής σημασίας προαπαιτούμενα, αλλά θα πρέπει να εξασφαλιστεί ότι θα έχουμε με το νέο Σύνταγμα ένα πραγματικό Κράτος Δικαίου, δηλαδή ένα ομόσπονδο κράτος που θα έχει στην ιεράρχηση του δικαίου του, την υπεροχή του Νόμου και πιο συγκεκριμένα να υπερέχει το Κοινοτικό Κεκτημένο του συντάγματος της ομοσπονδίας, το οποίο να υπερέχει των νόμων και κανονισμών που θα διαμορφώνουν οι δύο συνιστώσες πολιτείες.

Ένα τέτοιο Κράτος Δικαίου, που θα διασφαλίσει την ελευθερία, την ισοπολιτεία και το κεκτημένο, θα πρέπει να προκύψει από δημοψήφισμα που θα αφορά όχι σε συμφωνία λύσης, αλλά σε ένα συγκεκριμένο σύνταγμα, τροποποιητικό του ήδη υπάρχοντος, το οποίο αυτούσιο να τεθεί υπ' όψιν του λαού. Έτσι αφ’ ενός ο κάθε πολίτης θα γνωρίζει την ώρα που θα ψηφίζει ποίο «δίκαιο» θα ρυθμίζει το μέλλον, τις υποχρεώσεις και τα δικαιώματά του και αφ’ ετέρου θα προκύψει επιτέλους με την έγκριση του κυρίαρχου λαού.

Το 1963 η τουρκανταρσία δεν αντιμετωπίστηκε από τις εγγυήτριες δυνάμεις ως πρόβλημα κατά της νομιμότητας. Άρα η όποια αδυναμία λειτουργίας ενός συντάγματος γιατί το επιδίωξε το ένα μέρος, δεν θα εξαρτηθεί από το εάν υπάρχουν ή όχι εγγυήσεις. Άλλωστε στη Ζυρίχη το 1959, Ελλάδα και Τουρκία δεν συμφώνησαν ότι υπήρχε ανάγκη και μιας σύμβασης εγγυήσεως. Αυτή η πρόνοια εισήχθη στη συμφωνία του Λονδίνου και φαίνεται ότι ήταν έμπνευση βρετανική για να έχει ρόλο η ίδια, πέραν από την «ιδιοκτησία» των Βάσεων.

Στη Γενεύη στις 12.1.2017 διαμορφώθηκε ένα σκηνικό με χαμόγελα, χειραψίες και ελπίδες, που όμως δεν διαμόρφωσε βεβαιότητα για λύση που θα είναι δικαία, βιώσιμη και λειτουργική, έστω και χωρίς εγγυήσεις και επεμβατικά δικαιώματα. Μια μη βιώσιμη λύση θα καθιστά την Τουρκία επικυρίαρχη σ’ ολόκληρη την Κύπρο, με προφανείς προεκτάσεις και σ’ ό,τι αφορά και την ίδια την Ε.Ε. που αδικαιολόγητα συμμετέχει μεν, χωρίς όμως να απαιτεί την απόλυτη ισχύ του Κεκτημένου για τη λύση, του διεθνούς προβλήματος, κατοχής και εποικισμού εδάφους της Ε.Ε.

AΝΔΡΕΑΣ Σ. ΑΓΓΕΛΙΔΗΣ
Δικηγόρος