Το ποσό που πληρώνει το κράτος, ή καλύτερα ο φορολογούμενος, για συντάξεις από το Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων αυξάνεται κάθε χρόνο, επειδή αυξάνεται ο αριθμός των συνταξιούχων (λόγω γήρανσης του πληθυσμού) όσο και το ποσό της σύνταξης (λόγω ωρίμανσης του αναλογικού συστήματος).

Η σύνταξη αυξάνεται επίσης και με την αύξηση των μισθών στην οικονομία, όμως τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μείωση στους μισθούς, χωρίς αντίστοιχες μειώσεις στις συντάξεις. Τα ποσά που καταβάλλονται για συντάξεις θα συνεχίσουν να αυξάνονται καθώς η γήρανση του πληθυσμού θα συνεχιστεί για τουλάχιστον 20 χρόνια ακόμα, δηλαδή οι συνταξιούχοι θα αυξάνονται ενώ οι εργαζόμενοι θα μειώνονται.

Παράλληλα, σε μερικά χρόνια, το Αναλογικό Σύστημα Κοινωνικής Ασφάλισης θα ωριμάσει πλήρως (περίπου 40 χρόνια από την εισαγωγή του τo 1982), και οι συνταξιούχοι που θα εισέρχονται στο σύστημα θα έχουν συμπληρώσει πλήρως τα χρόνια του αναλογικού. Έτσι, μετά από 20 χρόνια, όταν η γήρανση του πληθυσμού ολοκληρωθεί, το συνολικό ποσό που θα καταβάλλεται σε συντάξεις γήρατος θα αυξάνεται με τον πληθωρισμό, γύρω στο 2% ετησίως.

Ας δούμε, όμως, λίγο τους αριθμούς. Από το 2007 μέχρι το 2016, ο αριθμός των συνταξιούχων αυξήθηκε από 71.621 στους 100.305, δηλαδή αύξηση 40% ή 4% κάθε χρόνο. Την ίδια περίοδο, η μέση μηνιαία σύνταξη αυξήθηκε από €504 στα €723, αύξηση 44%, ή 4,4% τον χρόνο. Ως αποτέλεσμα, το σύνολο της σύνταξης γήρατος που πληρώθηκε στους συνταξιούχους αυξήθηκε από €470 εκατομμύρια ετησίως το 2007 στα €943 εκατομμύρια το 2016, αύξηση 100% ή 7,2% τον χρόνο. Δηλαδή, το ποσό της σύνταξης γήρατος διπλασιάστηκε τα τελευταία 10 χρόνια.

Βεβαίως το Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων πληρώνει και άλλες συντάξεις, όπως σύνταξη χηρείας, ανικανότητας, αναπηρίας, ορφάνιας και αγνοούμενων προσώπων. Πληρώνει και το ανεργιακό αλλά αυτό είναι σε ξεχωριστό λογαριασμό. Οι συνολικές δαπάνες του Ταμείου για το 2015 ανήλθαν στο €1,39 δις, ενώ τα έσοδά του στο €1,37 δις, δηλαδή το Ταμείο καταγράφει έλλειμμα, όπως και το 2014 και το 2013.

Η αλήθεια είναι ότι μέχρι το 2012, το Ταμείο κατέγραφε πλεονάσματα αλλά από το 2013 και μετά καταγράφει μικρά ελλείμματα. Βάσει της νομοθεσίας, τα ελλείμματα του Ταμείου καλύπτονται από τον κρατικό προϋπολογισμό. Εάν το Ταμείο συνεχίσει να είναι ελλειμματικό και στα επόμενα χρόνια, τότε θα επηρεάσει την οικονομική ανάπτυξη καθώς τα χρήματα που θα καταβάλλει το κράτος για να καλύπτει τα ελλείμματα, θα αφαιρούνται από την ανάπτυξη.

Το πρόβλημα του Ταμείου Κοινωνικών Ασφαλίσεων είναι η επάρκεια και η βιωσιμότητά του, δηλαδή οι εισφορές να καλύπτουν τις πληρωμές σε βάθος χρόνου. Το Υπουργείο Εργασίας επιμένει ότι το Ταμείο είναι βιώσιμο μέχρι και το 2080, με αρκετές παραδοχές όμως που μπορεί να μην επαληθευθούν. Προς το παρόν δεν υπάρχει σοβαρό πρόβλημα αφού οι εισφορές χρηματοδοτούν το 99% των πληρωμών, άλλωστε οι εισφορές θα αυξάνονται κατά 1,3% κάθε πέντε χρόνια, για τα επόμενα 30 χρόνια, ενώ το όριο συνταξιοδότησης θα ανεβαίνει καθώς αυξάνεται το προσδόκιμο ζωής.

Παράλληλα, κάθε τρία χρόνια θα πραγματοποιείται αναλογιστική μελέτη και, ανάλογα με τα αποτελέσματα, η Κυβέρνηση είναι υποχρεωμένη να λαμβάνει τα απαραίτητα μέτρα. Βασικός στόχος της Κυβέρνησης θα πρέπει να είναι η αποφυγή επιπρόσθετων φορολογιών για την καταβολή των συντάξεων, όπως γίνεται στην Ελλάδα και άλλες ευρωπαϊκές χώρες.

ΜΑΡΙΟΣ ΜΑΥΡΙΔΗΣ
Καθηγητής Οικονομικών, Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο, βουλευτής Κερύνειας ΔΗΣΥ