Οι συμφορές μας άρχισαν από την ώρα που πολλοί παρασύρθηκαν από τη θνησιγενή σχολή της παιδαριώδους κυπριακής πολιτικής, και συμβιβάστηκαν με την υπονόμευση των μεγάλων σκοπών του λαού μας και την εξουσιομανία όσων διέφθειραν την ηθική της πολιτικής
Για να μπορέσεις να επισημάνεις την αιτία της πνευματικής πτώχευσης και της ηθικής εξάρθρωσης της κοινωνίας, αλλά και της ατομικής εξαθλίωσης, πρέπει να φτάσεις στα συμπτώματα της παθογένειας, να τα αγγίξεις και να τα αναλύσεις. Κι όταν πρόκειται για κοσμογονικούς χαλασμούς, οφείλεις να προσεγγίσεις τις πηγές των ιδεολογιών και να μελετήσεις τη γέννηση, την εξέλιξη και την αποδυνάμωσή τους.
Και στην πατρίδα μας, όπως και στον καθόλου Ελληνισμό, βρίθουν οι εστίες των ιδεών και των αξιών που εκμαιεύθηκαν από την ανεπτυγμένη φιλοσοφική σκέψη μεγάλων προσωπικοτήτων που συνέλαβαν τις πεμπτουσίες των ιδεών και καλλιέργησαν τις εσώτερες δυνάμεις τους, όπως ο Ηράκλειτος, ο Πυθαγόρας, ο Αναξαγόρας, ο Δημόκριτος, ο Πλάτων, ο Αριστοτέλης, που καθόρισαν τα μέτρα αξιολόγησης του ανθρώπινου πνεύματος, του χαρακτήρα, της ηθικής του εκάστοτε ατομικού και συλλογικού πολιτισμού.
Όπως οι ιστορικοί, ο Θουκυδίδης, που αναλύει τον σχηματισμό του ανθρώπου στις επιρροές των ιστορικών συνθηκών. Κι όταν τους φέρνεις στους ηθικούς κυκλώνες της εποχής μας, φυσιολογικά αναρωτιέσαι πού πήγε η σοφία τους για την ανθρωπιά, την τιμή, το φιλότιμο που πριν από μερικές δεκαετίες πύργωναν το ανθρώπινο μεγαλείο και τη λεβεντιά του Έλληνα του νησιού μας.
Οι σκέψεις γεννιούνται από την τελευταία εμπειρία στην απομένουσα ιστορική κιβωτό των Κρατητηρίων Κοκκινοτριμιθιάς, όπου επιζώντες αγωνιστές της απελευθερωτικής εποποιίας προσέρχονται για να τελέσουν τον εσπερινό του Αγίου Ελευθερίου. Οι προαιώνιες ιδέες που ατσάλωναν την λεβεντιά σαν ν’ αναβλύζουν από το δισκοπότηρο.
Σαν να ξαναγεννιούνται στην αγία Τράπεζα όπου λειτουργεί ο υπέργηρος παπάς. Κι από τους στίχους του παμπάλαιου ύμνου «Φως ιλαρόν», του Αθηνογένους μάρτυρος του 156, που ψάλλονται από το σύνολο του ελάχιστου εκκλησιαστικού πληρώματος, για να απλώσουν εκστατική μυσταγωγία στην παράγκα ενώ δύει μακριά ο ήλιος στις κρύες πνοές του χειμώνα.
Στο πλέγμα αυτών των σκέψεων θυμάμαι από τον «Γοργία» του Πλάτωνα τη θεμελίωση του σωστού πολίτη «εκείνο που μ’ ενδιαφέρει είναι η ηρεμία της συνείδησής μου όταν βρεθώ ενώπιον του κριτή» (= «σκοπώ όπως αποφανούμαι τω κριτή ως υγιεστάτην την ψυχήν», Γοργίας 526), ή τον Αναξαγόρα που του κατάκλεβαν την περιουσία και, αντί να προσφύγει στη Δικαιοσύνη, ενδιαφερόταν για όσα θα τον καταξιώσουν στον μεταθανάτιο κόσμο!
Κι εμείς οι Έλληνες, από των απωτάτων αιώνων ευνοηθήκαμε να έχουμε πατέρες ιδεών και αξιών που μας ανέθρεψαν και μας στέριωσαν στον πανδαμάτορα χρόνο που δαμάζει τα πάντα όχι όμως και τις ιδέες, όταν ο άνθρωπος δεν τις προδίδει εγκαταλείποντάς τις ή αντικαθιστώντας τις, με συνέπεια την τελική του συντριβή.
Γιατί οι ιδέες, κατά την τελεολογία της δημιουργίας, δεν πεθαίνουν με τη διαφθορά και τον χαμό του ανθρώπου. Σ’ εμάς κάτι τέτοιο συνέβη από την εγκατάλειψη των ιδεών, την προδοσία των αξιών, από τη στιγμή που βρεθήκαμε ενώπιον της ηγεμονικής απάρνησης των ιδεολογιών μας με αποτέλεσμα τη διαφθορά...
Οι συμφορές μας άρχισαν από την ώρα που πολλοί παρασύρθηκαν από τη θνησιγενή σχολή της παιδαριώδους κυπριακής(;) πολιτικής, συμβιβάστηκαν με την υπονόμευση των μεγάλων σκοπών του λαού μας και την εξουσιομανία όσων διέφθειραν την ηθική της πολιτικής, αντικαθιστώντας την με την αφιλοτιμία του άπληστου συμφέροντος, διαγράφοντας την αρχή πως η πολιτική πρακτική δεν δικαιούται να είναι ανήθικη και να διαφθείρει τα ήθη των πολιτών (Γοργίας).
Στην πολιτική και την κοινωνική ιστορία μας, κάποιοι απ’ όσους αναρριχήθηκαν στις εξουσίες, ενοχοποιούνται και για τη διαφθορά της κοινωνίας που μετάλλαξαν σε μάζα αλλά και για την καταστροφή της δημοκρατίας που, κατά τον Ισοκράτη, «αυτοκαταστρέφεται διότι καταχράται το δικαίωμα της ελευθερίας και της ισότητας, διότι έμαθε τους πολίτες να θεωρούν την αυθάδεια ως δικαίωμα, την παρανομία ως ελευθερία, την αναίδεια του λόγου ως ισότητα και την αναρχία ως ευδαιμονία».
Ο Δημόκριτος εξέφρασε τη θλίψη του διαπιστώνοντας πως είναι φοβερό να εξουσιάζουν οι χειρότεροι «χαλεπόν άρχεσθαι υπό χερείους (Ανθ. Στοβαίου). Άλλοι ηγήθηκαν δικτατορικά κι άλλοι μοιραίοι και άσοφοι έσυραν τον λαό σε συμφορές. Ας ελπίσουμε πως με τα Χριστούγεννα θα γεννηθεί κι η προσδοκία της ψυχικής αναστήλωσης του ανθρώπου στον κόσμο των αξιών και των ιδεών της παράδοσής μας.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΣΠΑΝΟΣ
