Πολλά λέγονται και γράφονται για τα άσχημα αποτελέσματα των μαθητών μας και για τις επινοημένες αργίες και το μεγάλο χάσιμο εκπαιδευτικού χρόνου, τον άκρατο συνδικαλισμό στα σχολεία μας με στάσεις εργασίας και απεργίες με κίνητρο, σχεδόν πάντα, την προάσπιση απαράδεχτων κεκτημένων, ενώ τα παιδιά μας τελειώνουν τα λύκεια σε κατάσταση ημιμάθειας και ανίκανα ακόμα και τη μητρική τους γλώσσα να χειριστούν σωστά.

Σίγουρα η εκπαίδευση στην Κύπρο πριν κάποιες δεκαετίες ήταν πολύ καλύτερη, γιατί και σύστημα καλύτερο υπήρχε και αυστηρότητα και αξιολόγηση υπήρχε και λειτουργοί με πρώτη έγνοια το λειτούργημά τους και την περηφάνια για τους μαθητές που έβγαζαν.

Γιατί στη Φινλανδία είναι τόσο συνηθισμένο ένας κανονικός έφηβος να αποφοιτά 12 τάξεις με εξαιρετικούς βαθμούς, να μιλά τέλεια αγγλικά και να διαβάζει ένα βιβλίο κάθε βδομάδα; Ας προσπαθήσουμε να απαντήσουμε στο ερώτημα, ακολουθώντας έναν 15χρονο Φινλανδό μαθητή σε μια σχολική του μέρα:

*Ώρα 07:45 - Ο μαθητής μας περιμένει το λεωφορείο της γραμμής (δεν υπάρχουν σχολικά λεωφορεία), το οποίο θα τον αφήσει στην είσοδο του σχολείου του. Το λεωφορείο περνά κάθε 5 λεπτά. Οι Φινλανδοί προσπαθούν να κάνουν τα παιδιά τους από μικρά ανεξάρτητα. Οι γονείς που παίρνουν με δικά τους αυτοκίνητα τα παιδιά τους στο σχολείο είναι ελάχιστοι. Το εισιτήριο επιδοτείται από την τοπική αυτοδιοίκηση. Σύμφωνα με τον νόμο, κανένας μαθητής δεν μπορεί να κατοικεί σε απόσταση μεγαλύτερη από 5 χλμ από το σχολείο του.

*Ώρα 09:15 - Οι διδακτικές περίοδοι διαρκούν 45 λεπτά. Οι Φινλανδοί δίνουν βάρος στην εκμάθηση της γλώσσας τους, στα μαθηματικά και στα αγγλικά. Το 75% των μαθημάτων είναι κοινά στα σχολεία όλης της χώρας. Το υπόλοιπο 25% το επιλέγει το σχολείο, σε συμφωνία με τους καθηγητές, τους γονείς και τους μαθητές. Οι περίοδοι είναι σύντομες, εντατικές και, κυρίως, πολύ συμμετοχικές.

Στο εσωτερικό των σχολείων, η καθαριότητα είναι τόσο υποδειγματική, που όλα φαίνονται καινούρια. Το ίδιο και τα θρανία. Δεν υπάρχουν ίχνη γραφής, γδαρσίματα κλπ. Τα σχολεία είναι δημόσια και η παιδεία εντελώς δωρεάν και με εγκαταστάσεις πολύ υψηλού επιπέδου.

Οι τάξεις διαθέτουν μεγάλες οθόνες πλάσμα με κλειστό δίκτυο τηλεόρασης, με ιχθυοτροφεία των 200 λίτρων και τροπικά ψάρια, κουζίνα με όλο τον εξοπλισμό, με μέσα ήχου και εικόνας, με κλιματισμό και φυτά. Σε κάθε δύο μαθητές αναλογεί ένας υπολογιστής. Μια ντουζίνα μηχανές ραψίματος σε αίθουσα ραψίματος, εργαστήρια με συσκευές συγκόλλησης, εργαλεία ξυλουργικής και αθλητισμού, θέατρο και εστιατόριο με αυτοεξυπηρέτηση. Τα βιβλία, όλα τα σχολικά υλικά καθώς και το φαγητό είναι δωρεάν.

*Ώρα 12:00 - Δωρεάν ζεστό θρεπτικό γεύμα. Οι μαθητές έχουν 30 λεπτά για να γευματίσουν στο σχολικό εστιατόριο Ο νόμος επιβάλλει το σχολικό γεύμα να παρέχεται δωρεάν, να είναι θρεπτικό και με μεγάλη ποικιλία από σαλάτες και φρούτα. Το ρόφημα μπορεί να είναι νερό ή γάλα. Το κόστος διατροφής καλύπτεται από την τοπική αρχή. Αν τα μαθήματα συνεχίζονται και το απόγευμα, το σχολείο είναι υποχρεωμένο να συμπληρώσει τη διατροφή με κάτι ελαφρύ. Η σχολική μέρα είναι πολύ εντατική και διαρκεί μέχρι τις 15:00.

*Ώρα 16:30 - Πίσω στο σπίτι, ο 15χρονος μαθητής παίζει χόκεϋ με τον μικρότερο του αδερφό. Δεν υπάρχει παραβατικότητα, οι δρόμοι είναι ασφαλείς. Όταν νυκτώνει, τα δύο αδέρφια, που έμαθαν να μαγειρεύουν στο σχολείο, ετοιμάζουν το δείπνο για τους γονείς τους, αν αυτοί καθυστερήσουν στη δουλειά τους.

*Ώρα 18:30 - Δείπνο και σάουνα (3 φορές τη βδομάδα), οι στιγμές που η οικογένεια είναι μαζί. Γίνεται συζήτηση, κυρίως, για τα σχέδια των παιδιών, την πρόοδό τους, τις επιθυμίες και τις ανάγκες τους. Επίσης, συζητούνται τα σχέδια για διακοπές της οικογένειας.

*Ώρα 20:15 - Κατ’ οίκον εργασία και ύπνος. Συνήθως τους δίνεται αρκετή εργασία, αν όμως μένει χρόνος, διαβάζουν κάποιο βιβλίο ακόμα και στ’ αγγλικά για τελειοποίηση.

Για τους Φινλανδούς το σχολείο είναι όπως η εργασία για τους γονείς. Αν ένα παιδί θέλει να σπουδάσει οτιδήποτε, μπορεί να το κάνει δωρεάν, ακόμα κι αν η οικογένειά του είναι φτωχή. Πληρώνουν μόνο τα βιβλία, αν δεν θέλουν να διαβάζουν στις βιβλιοθήκες, και €2,50 για γεύμα, αν επιθυμούν. Η εκπαίδευση κάθε παιδιού στοιχίζει στο κράτος €200000, από το νηπιαγωγείο μέχρι και το πανεπιστήμιο.

Αυτό οι Φινλανδοί το θεωρούν σαν την καλύτερη αξιοποίηση των φόρων τους. Για φοιτητές από την ύπαιθρο, το κράτος δίνει χορηγία για διαμέρισμα Οι μαθητές και οι φοιτητές έχουν πλήρη εκτίμηση και σεβασμό προς τους καθηγητές τους. Δεν φορούν στολή, αλλά είναι απλά και κόσμια ντυμένοι και χτενισμένοι. Το επίπεδο σε όλα τα σχολεία, μέχρι και στα πιο απομακρυσμένα, είναι το ίδιο.

Το εκπαιδευτικό σύστημα δεν αποσκοπεί στο να δημιουργεί διάνοιες, αλλά επιδιώκει ένα μέσο επίπεδο όσο γίνεται πιο υψηλό. Στάσιμοι δεν υπάρχουν, αν και μόνο μια φορά δικαιούνται να δώσουν μια εξέταση. Προάγονται στο επόμενο έτος και μελετούν συνέχεια μέχρι να περάσουν την εξέταση.

Καταληκτικά, να πούμε ότι από το 1600 υπάρχει νόμος, σύμφωνα με τον οποίον όποιος δεν ξέρει να διαβάζει και να γράφει, δεν επιτρέπεται να κάνει παιδιά!!! (Προσωπικά δεν ξέρω αν εφαρμόζεται και σήμερα).

ΛΟΥΚΑΣ ΑΡΙΣΤΟΔΗΜΟΥ
Πρόεδρος Παγκύπριας Ένωσης Καταναλωτών και Ποιότητας Ζωής