Τα στοιχεία δεν αφήνουν την παραμικρή αμφιβολία: Ένα μεγάλο μέρος του ιδιωτικό χρέους προς τις τράπεζες δεν πρόκειται να πληρωθεί. Τα κόκκινα δάνεια εξακολουθούν να κινούνται στο όριο του 50% του συνολικού χαρτοφυλακίου. Είναι προφανές ότι, παρά τις οποίες μικρές προσπάθειες έχουν γίνει ή γίνονται, η κατάσταση είναι αδιέξοδη και ίσως θα πρέπει οι τράπεζες να αποδεχθούν το γεγονός ότι οι Κύπριοι φορολογούμενοι/ασφαλισμένοι/δανειολήπτες δεν πρόκειται να αποπληρώσουν όλα τα χρέη τους.

Και τούτο όχι γιατί δεν θέλουν, αλλά επειδή δεν μπορούν, τουλάχιστον στη συντριπτική πλειονότητά τους. Ασφαλώς θα υπάρχουν και οι εξαιρέσεις εκείνων που έχουν τη δυνατότητα αλλά δεν θέλουν να πληρώσουν και αντιπροσωπεύουν τον λεγόμενο «ηθικό κίνδυνο», ο οποίος χρησιμοποιείται ως επιχείρημα για να απορρίπτονται οι λύσεις που βασίζονται σε διαγραφή χρεών.

Είναι, όμως, παραπλανητικό να γίνεται συζήτηση για τέτοια θέματα με επίκληση της ηθικής. Κατ' αρχήν το ζήτημα είναι καθαρά οικονομικό και αυτό θα πρέπει να είναι το κυρίαρχο κριτήριο. Το ερώτημα είναι: Μπορεί η οικονομία να κινηθεί με τους απαραίτητους ρυθμούς όταν τη βαραίνει συνολικό χρέος (δημόσιο και ιδιωτικό) άνω των 40 δις ευρώ; Η απάντηση είναι «όχι» και το ξέρουν όλοι. Θα πρέπει, όμως, να δούμε κατά πόσο είναι ηθικό να χάσουν εκατοντάδες νοικοκυριά και επιχειρήσεις τα σπίτια και τις περιουσίες τους.

Θα έπρεπε να σκεφτούμε κατά πόσον είναι ηθικό να παραβλέπεται το γεγονός ότι η χώρα μας τα τελευταία 3 χρόνια υφίσταται τις συνέπειες ενός μνημονιακού προγράμματος. Η συζήτηση για ηθικό κίνδυνο θα μπορούσε να γίνει υπό κανονικές συνθήκες. Οι ποινές και η αυστηρή μεταχείριση σε αυτούς που στο μυαλό τους έχουν να κοροϊδεύουν τις τράπεζες έχουν νόημα σε οικονομίες και αγορές που λειτουργούν με ένα ποσοστό μη εξυπηρετούμενων δανείων πολύ χαμηλότερο από το σημερινό.

Το ιδιωτικό χρέος είναι ένα εργαλείο για τη μεγαλύτερη αναδιανομή περιουσίας. Εάν δεν αντιμετωπιστεί με στοιχειωδώς δίκαιο τρόπο, θα καταστρέψει ένα σημαντικό τμήμα της μεσαίας τάξης, με ζοφερές οικονομικές αλλά και πολιτικές συνέπειες.

ΣΤΥΛΙΑΝΑ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΥΣ
Οικονομολόγος