Το αποτέλεσμα των προεδρικών εκλογών στις ΗΠΑ μάλλον θεωρείται η μεγαλύτερη ανατροπή στην ιστορία των εκλογών στη χώρα. Μάλιστα, είναι η πρώτη φορά που άτομο εκτός πολιτικής σκηνής κερδίζει την προεδρία. Η εξήγηση γιατί κέρδισε ο Trump είναι μάλλον πολυσύνθετη και όχι τόσο απλή. Η τακτικιστική ψήφος υπέρ του Trump και γενικά η θέληση πολλών, ιδιαίτερα των Ρεπουμπλικανών που δεν ήθελαν τον Trump αλλά την ίδια ώρα σθεναρά επιθυμούσαν να χάσει η Hilary, σαφώς και υπήρξε ένας σημαντικός λόγος.
Φτάνει να θυμηθεί κανείς τη στροφή του Ted Cruz, ο οποίος είχε συγκρουστεί προεκλογικά με τον Trump, αλλά τελικά τον στήριξε. Αυτό οδήγησε και στη συσπείρωση των Ρεπουμπλικανών. Είχε επισημανθεί ότι, ενώ κόντευαν οι εκλογές, το δίλλημα ήταν στους Ρεπουμπλικάνους, οι οποίοι καλούντο να αποφασίσουν εάν επιθυμούσαν ή όχι εκλογή των Δημοκρατικών για 3η συνεχόμενη θητεία.
Φαίνεται ότι τελικά αποφάσισαν ήττα της Hilary. Σημειώνω ότι η συσπείρωση των Ρεπουμπλικανών που πήγαν στην κάλπη καταγράφηκε στο 90%, ενώ των Δημοκρατικών στο 89%, την ίδια ώρα που 1 στους 2 ανεξάρτητους ψήφισε Trump. Πέραν αυτού, όσο παράξενο και να φαίνεται, η εκστρατεία του Trump ήταν πολύ ορθά δομημένη, με ένα δυνατό μήνυμα, ένα εξαιρετικό σύνθημα, μια δυνατή έκκληση αλλά και εξαιρετικά επιχειρήματα και θέσεις, έστω και αν κάποιος διαφωνεί με αυτά.
Πολύ έξυπνα είχε κτίσει το προφίλ του «Outsider», ο οποίος θα έφερνε την αλλαγή στη χώρα ποντάροντας σε θέματα που απασχολούσαν τους Αμερικανούς -όπως η μετανάστευση, η ασφάλεια και η τρομοκρατία, καθώς και το εμπόριο- ιδιαίτερα σε πολιτείες-κλειδιά όπως το Michigan, το Ohio και η Pennsylvania, στις οποίες έχουν χαθεί πολλές θέσεις εργασίας τα τελευταία χρόνια. Σε αυτές τις πολιτείες πόνταρε προεκλογικά και κατάφερε να κερδίσει έναν μεγάλο αριθμό εκλεκτόρων. Ακόμα και η τεράστια πολεμική που δέχθηκε σε όλη την προεκλογική από τα ΜΜΕ φαίνεται ότι επίσης λειτούργησε υπέρ του.
The «shy-Trump phenomenon» ή αλλιώς «Secret Trump vote»
Ο σημαντικότερος ίσως λόγος που συνέβαλε στη νίκη του Trump υπήρξε το λεγόμενο «shy-Trump phenomenon», αυτό που λέμε απόκρυψη ψήφου, την οποία ζούμε εδώ στην Κύπρο τις τελευταίες εκλογικές αναμετρήσεις και την οποία κανείς δεν πήρε χαμπάρι, εκτός βέβαια από το στρατόπεδο του Trump. Είναι γεγονός ότι ένας Ρεπουμπλικάνος είχε περισσότερες πιθανότητες να αποκρύψει την ψήφο του απ' ό,τι ένας Δημοκρατικός και διεφάνη τη μέρα των εκλογών ότι τελικά τέτοια ψήφος όντως υπήρξε.
Προεκλογικά οι Αμερικανοί είχαν δοκιμάσει 1-2 τρόπους εντοπισμού της κρυφής αυτής ψήφου και είχαν καταλήξει ότι, εάν υπήρχε, ήταν αμελητέα και δεν θα επηρέαζε. Το είδος αυτό της μεροληψίας πάντως υπάρχει σε όλα τα βιβλία της έρευνας και μεθοδολογίας, διδάσκεται σε όλα τα Πανεπιστήμια και ονομάζεται «Social Desirability Bias». Άξιον απορίας είναι το γεγονός ότι το είδος αυτό της μεροληψίας δεν λήφθηκε υπόψη, τουλάχιστον από τους περισσότερους αναλυτές!
Δημογραφικά
Σε ό,τι αφορά τα δημογραφικά στοιχεία, ο Trump πήρε το 42% των γυναικών που πήγαν στην κάλπη, ενώ η Hilary το 54%. Θυμίζω ότι προεκλογικά τα ποσοστά των δύο καταγράφονταν στο 55%-35% υπέρ της Hilary και υπήρχε η εντύπωση ότι οι γυναίκες θα της έδιδαν τη νίκη. Aυτό σημαίνει ότι κρυφή ψήφος υπέρ του Trump υπήρξε και στις γυναίκες. Πέραν αυτού, ο Trump πήρε το 58% των λευκών, ενώ η Hilary το 37%, οι οποίοι αντιπροσωπεύουν το 70% του εκλογικού σώματος, συνεπώς η νίκη του προήλθε κυρίως από τους λευκούς. Σημαντικό είναι το γεγονός ότι τον Trump ψήφισαν το 63% των λευκών ανδρών και το 53% των λευκών γυναικών, την ίδια ώρα που τον ψήφιζαν 3 στους 10 Λατινοαμερικάνους και Ασιάτες αντίστοιχα.
Όσον αφορά τους Αφροαμερικανούς, οι οποίοι αντιπροσωπεύουν το 12% του εκλογικού σώματος, ο Trump μπορεί να πήρε μόνο το 8%, σημαντικό όμως είναι το γεγονός ότι, ενώ τον Obama το 2012 ψήφισαν το 93% των Αφροαμερικανών, τη Hilary ψήφισαν το 88%, δηλαδή λιγότεροι Αφροαμερικανοί ψήφισαν τη Hilary απ' ό,τι ίσως περίμενε. Τέλος, πολύ υψηλά ποσοστά κατέγραψε ο Trump στους λευκούς χωρίς κολεγιακή μόρφωση με το 67% να τον έχει ψηφίσει, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό στη Hilary έχει καταγραφεί στο 28%. Από τους λευκούς με κολεγιακή μόρφωση το 49% ψήφισαν Trump ενώ το 45% Hilary.
ΔΡ ΝΑΣΙΟΣ ΟΡΕΙΝΟΣ
Εκλογικός αναλυτής στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου
