Ας δούμε λοιπόν το περιβάλλον μέσα στο οποίο πραγματοποιείται από τις 7 μέχρι τις 11 Νοεμβρίου στο ειδυλλιακό θέρετρο «Μον Πελερέν», στην Ελβετία, η κρίσιμη συνάντηση Αναστασιάδη-Ακιντζί για το εδαφικό. Και όχι μόνο, όπως έσπευσε να διευκρινίσει ο Μπορζιού, εκπρόσωπος του Ακιντζί.
Πρώτον, η διαδικασία των διαπραγματεύσεων φτάνει στο τέλος της. Μια διαδικασία που ξεκίνησε με την έντονα αμφισβητηθείσα, ως προς τη ορθότητα του περιεχομένου της, συμφωνία Αναστασιάδη-Έρογλου.
Δεύτερον, ακολούθησε η είσοδος στην Κυπριακή ΑΟΖ και η παράνομη διεξαγωγή ερευνών του τουρκικού ερευνητικού σκάφους «Μπαρμπαρός». Αποτέλεσμα, το πάγωμα των διαπραγματεύσεων.
Η τουρκική κίνηση στην ΑΟΖ της Κυπριακής Δημοκρατίας σηματοδότησε μια νέα περίοδο αναφορικά με τις τουρκικές αξιώσεις στο Κυπριακό. Που δεν περιορίζονται πλέον στις λεόντειες διεκδικήσεις στο εδαφικό, το συνταγματικό και τις εγγυήσεις. Η Τουρκία θέτει πλέον ως βασική προτεραιότητα το φυσικό αέριο της Κύπρου. Όχι μόνο από τη σκοπιά των Τουρκοκυπρίων και της λεγόμενης ισότητας των δύο κοινοτήτων. Αλλά μέσα από τις δικές της αίολες διεκδικήσεις στην ΑΟΖ της ελεύθερης Κύπρου. Άρα διαφανής τουρκικός στόχος είναι, πέραν των γνωστών διεκδικήσεων στο Κυπριακό, και η διεκδίκηση του μεγαλύτερου μέρους του φυσικού αερίου της Κύπρου.
Τρίτον, η οξυνόμενη αμφισβήτηση των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Ελλάδας. Αμφισβητείται από την Τουρκία, συνολικά, το Αιγαίο ως Ελληνικός Εθνικός Χώρος και προβάλλει σε αυτό, ως παράκτια χώρα, με μεγάλο μήκος ακτών, «ίσα δικαιώματα», αγνοώντας τα ελληνικά νησιά και τα δικαιώματα που κέκτηνται με βάση το Δίκαιο της Θάλασσας. Η αρπακτική εικόνα των τουρκικών αξιώσεων ολοκληρώνεται με την πρόσφατα εγκαινιασθείσα αναθεωρητική ρητορική Ερντογάν περί «των συνόρων της καρδιάς», που υπονοεί σαφώς αμφισβήτηση της συνθήκης της Λωζάννης και περιλαμβάνει και επιβουλή ακόμα και κατά της Θεσσαλονίκης!
Τέταρτον, η Ε.Ε. συνεχίζει την ίδια πολιτική της μέγιστης επιείκειας απέναντι στην Τουρκία, είτε αυτή αφορά τις υποχρεώσεις που της έχουν ανατεθεί έναντι της Ευρώπης και της Κυπριακής Δημοκρατίας, είτε αφορά το προσφυγικό.
Πέμπτον, οι ΗΠΑ ασκούν υψηλή στρατηγική έναντι της Τουρκίας, παρά τις «αντιαμερικανικές κορώνες» Ερντογάν από ένα φοβικό σύνδρομο που πηγάζει από τον γεωπολιτικό ανταγωνισμό προς τη Ρωσική Ομοσπονδία. Αλλά και από τη χίμαιρα μιας δήθεν ανακοπής του φονταμελιστικού κινδύνου από την «κοσμική» Τουρκία.
Έκτον, η Τουρκία τους τελευταίους μήνες έχει βελτιώσει σημαντικά τις σχέσεις της τόσο με το Ισραήλ όσο και με τη Ρωσία.
Υπό το φως αυτών των αδιαμφισβήτητων δεδομένων, η συνάντηση της Ελβετίας ενέχει κατάδηλους και οφθαλμοφανείς κινδύνους. Χρειάζεται μέγιστη προσοχή, φρόνηση και κυρίως αποφασιστικότητα γι' αντιμετώπιση των κινδύνων. Δυστυχώς, η απερίσκεπτη παράλειψη της ελληνικής πλευράς να επιμείνει σε διασταυρούμενη συζήτηση όλων των πτυχών του Κυπριακού κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων, όπως άλλωστε είχε συμφωνηθεί μεταξύ Αναστασιάδη-Έρογλου, αφήνει τώρα στρατηγικό διαπραγματευτικό όπλο στην τουρκική πλευρά να διασυνδέσει εδαφικό και εγγυήσεις, χωρίς οποιοδήποτε κόστος. Αφού σε ό,τι αφορά τη λεγόμενη εσωτερική πτυχή του Κυπριακού ικανοποίησε πλείστες των αξιώσεών της.
Και μια ιστορική υποσημείωση για το εδαφικό. Το 1977, μετά την επίσκεψη Κλίφορντ, ο Πρόεδρος Μακάριος αποδέχθηκε την ανταλλαγή χαρτών. Προς τούτο, απέστειλε στη Βιένη τον Τάσσο Παπαδόπουλο εφοδιασμένο με χάρτη. Τον οποίο κατέθεσε στη συνάντηση με τον Ντενκτάς. Ο τελευταίος, ωστόσο, παρά τις υποσχέσεις Κλίφορντ, αρνήθηκε να καταθέσει χάρτη, επικαλούμενος διάφορες αιτιάσεις.
Η συνάντηση στο «Μον Πελερέν» είναι πλέον μια πραγματικότητα. Εκείνο που πλέον απαιτείται είναι μια επιδέξια, εξαιρετικά προσεκτική διαπραγματευτική διαχείριση, που θα αποτρέψει παγίδες και κινδύνους. Προς αυτή την κατεύθυνση επιβάλλεται εθνική ομοψυχία και επαγρύπνηση. Κυρίως διατήρηση αλώβητης της δυνατότητας μιας εναλλακτικής πολιτικής και στρατηγικής στην περίπτωση ναυαγίου. Με διαμόρφωση και αξιοποίηση νέων στρατηγικών ισορροπιών, που θα αποβούν πυλώνες υπεράσπισης των κυπριακών συμφερόντων.
Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας οφείλει, φεύγοντας για την Ελβετία, να έχει στο μυαλό του δυο βασικές και πρωταρχικές ευθύνες. Τη διαφύλαξη, ως κόρην οφθαλμού, της Κυπριακής Δημοκρατίας. Αλλά και τη φυσική και εθνική επιβίωση του κυπριακού Ελληνισμού.
ΓΙΑΝΝΑΚΗΣ Λ. ΟΜΗΡΟΥ
Τέως Προέδρος Βουλής των Αντιπροσώπων
