«Ο αληθινός καθηγητής κάθε Σεπτέμβρη, ακόμα και στα γεράματα, βρίσκει τη νεανική πρωτεϊκότητα και τη δύναμη να παραμένει παιδί στην ψυχή, αγνός και δροσερός, εύπλαστος και ωραίος, για να ΄χει πρόσβαση στην ψυχή του παιδιού, στις απορίες και τους προβληματισμούς του, στις ανησυχίες και τους φόβους του, και με την πολύτιμη πείρα του να το οδηγεί μαιευτικά στο κατώφλι της γνώσης και της ανθρωπιάς»
Ευάγγελος Παπανούτσος

Πενήντα χρόνια μες στα σχολεία έχω μάθει ότι η ποιοτική επικοινωνία και η αποτελεσματική συνεργασία γονιού-καθηγητή βοηθά το παιδί να αγαπήσει το σχολείο και να προκόψει στη γνώση, στη μόρφωση και στη ζωή. Όσων παιδιών οι γονείς συνεργάζονται σωστά με το σχολείο η επίδοσή τους γίνεται καλύτερη και τα πειθαρχικά τους προβλήματα λιγότερα.

Τα απαράδεκτα εκπαιδευτικά μας επίπεδα, την ώρα που έχουμε ένα εκπαιδευτικό σύστημα με άριστη υποδομή, άνετους προϋπολογισμούς, ακόμα και σε περιόδους κρίσεως, προσοντούχους δασκάλους και καθηγητές με υψηλές απολαβές και άριστες συνθήκες εργασίας, οφείλονται κατά τη γνώμη μου σε μεγάλο βαθμό στην ελλειμματική επικοινωνία σπιτιού-σχολείου.

Αυτή η συνεργασία, σημαντικότερη ακόμα και από την πιο ακριβή εκπαιδευτική μεταρρύθμιση, είναι, πιστεύω, το παζλ που λείπει από την εκπαιδευτική μας διαδικασία, γιατί η προσπάθεια του μαθητή ενισχύεται τα μέγιστα σαν ο γονιός κι ο δάσκαλος λειτουργούν ως «ισότιμοι συνεταίροι».

Η πρώτη επικοινωνία με τον καθηγητή του παιδιού σου, ιδιαίτερα τον υπεύθυνο τμήματος που στοιχίζει στον φορολογούμενο €10.000.000 ετησίως, είναι ιδιαίτερα σημαντική, γιατί παρέχει τη δυνατότητα ανάπτυξης μιας σχέσης αμοιβαίας εκτίμησης και εμπιστοσύνης, που είναι η βάση της αποτελεσματικής συνεργασίας.

Η πρώτη συνάντηση πρέπει να πραγματοποιείται εντός Σεπτεμβρίου, προτού υπάρξουν οποιαδήποτε εκατέρωθεν παράπονα είτε για αμέλεια είτε για αυστηρότητα και προκατάληψη.

Η πρώτη επικοινωνία δεν πρέπει να γίνεται ούτε τηλεφωνικά ούτε ηλεκτρονικά, αλλά πρόσωπο με πρόσωπο και να διευθετείται υπηρεσιακά. Σ' αυτή την πρώτη συνάντηση ο καθηγητής γνωρίζει ελάχιστα για το παιδί σας κι εσείς έχετε την ευκαιρία να του αναφέρετε όσα νομίζετε για τον χαρακτήρα, τις ιδιαιτερότητες, τις ευαισθησίες, ακόμα και για τα διάφορα προβλήματα που μπορεί το παιδί σας να αντιμετωπίζει, στοιχεία που θα τον βοηθήσουν σημαντικά για τον ορθότερο παιδαγωγικό χειρισμό.

Σ' αυτή την άνετη, χαλαρή συνάντηση θα έχεις την ευκαιρία να του πεις πως θα έχει την πλήρη σου υποστήριξη και συνεργασία, και πως θα σε έχει σύμμαχο και όχι αντίπαλο. Μπορείτε ακόμα να ανταλλάξετε κινητά και να επικοινωνείτε ακόμα και σε μη σχολικό χρόνο, όταν η ανάγκη το απαιτεί.

Η πρώτη συνάντηση πρέπει να προγραμματιστεί και να οργανωθεί κατάλληλα, για να αποτελέσει την απαρχή μιας καρποφόρας συνεργασίας. Από δικής σου πλευράς:

α) Κατάγραψε με σαφήνεια τις ερωτήσεις σου για να εκμαιεύσεις σαφείς και όχι γενικόλογες απαντήσεις.

β) Κράτησε θετική στάση με τα λόγια σου, τον τόνο της φωνής σου, την έκφραση του προσώπου σου και τις χειρονομίες σου (body language).

γ) Παρακολούθα με προσοχή τα λόγια του καθηγητή και δείξε με την έκφρασή σου ότι αντιλαμβάνεσαι και συμμετέχεις στη συζήτηση.

δ) Μην ανταγωνίζεσαι και μην παίρνεις αμυντική στάση ακόμα και στην περίπτωση που θα παρουσιάσει, έστω και καθ' υπερβολήν, τυχόν προβλήματα του παιδιού σου.

ε) Ζήτα λεπτομέρειες και συγκεκριμένα παραδείγματα για αδυναμίες και προβλήματα του παιδιού σου, καθώς και τρόπους αντιμετώπισης.

στ) Ζήτα διευκρινίσεις για παιδαγωγικούς όρους που αγνοείς και βεβαιώσου ότι τους αντιλαμβάνεσαι πλήρως, διαφορετικά δεν θα μπορέσεις να βοηθήσεις αποτελεσματικά το παιδί σου (δυσλεξία, υπερκινητικότητα, ελλειμματική προσοχή, καταναγκασμός, συναισθηματική διαταραχή, τραυλισμός κ.ά.).

ζ) Βεβαιώσου ότι μαζί με τον καθηγητή έχετε καταλήξει σε σωστή διάγνωση και συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα θεραπευτικής αγωγής.

η) Έχε υπ' όψιν ότι ο αληθινός καθηγητής αποτελεί ένα καινούργιο και σημαντικό μέλος της οικογένειας. Εμπιστέψου του όσα προβλήματα της οικογένειας νομίζεις ότι επηρεάζουν τη σχολική ζωή του παιδιού σου (γενετικά προβλήματα, σοβαρή ασθένεια στο σπίτι, προβλήματα υγείας, υπερευαισθησία, υπερπροστατευτική αγωγή, διαλυμένη, δυσλειτουργική, μονογονεϊκή, εν διαστάσει οικογένεια, επαπειλούμενο διαζύγιο, βαρύ πένθος, παρατεταμένη ανεργία, πτώχευση, μακροχρόνια απουσία πατέρα/μητέρας, αλκοολισμός, βία, κάπνισμα, ναρκωτικά κ.ά.).

θ) Σε κρίσιμες περιπτώσεις η πολιτική της ανοιχτής πόρτας και καρδιάς μπορεί να λύσει προβλήματα, να βρει την άκρη του νήματος και τι πραγματικά κρύβεται πίσω από τα αρνητικά συναισθήματα του παιδιού σου, ίσως μια υπερευαισθησία λόγω υπερπροστατευτικής ανατροφής, ή ένα συγκεκαλυμμένο bulling, ή ακόμα και το πρώτο ερωτικό σκίρτημα που κατά τον μεγάλο Σοφοκλή «ο έχων μέμηνεν».

Δυστυχώς η εκπαιδευτική νομοθεσία αγνοεί το κεφαλαιώδες ζήτημα της επικοινωνίας σχολείου-οικογένειας. Η με βάση τους σχολικούς κανονισμούς «τακτική ενημέρωση των γονέων για την επίδοση, τη φοίτηση και τη διαγωγή των μαθητών» περιορίζεται απλά στην ανά τετράμηνο κατά την επίδοση των δελτίων προόδου τρίλεπτη επικοινωνία και την «επί ποδός» ενημέρωση του γονιού στη μοναδική κενή του καθηγητή ή στο διάλειμμα.

Ο υποφαινόμενος στα σχολεία της επαρχίας του συνήθιζε να κρατά ελεύθερη ολόκληρη την τελευταία εργάσιμη μέρα πριν από την κανονική έναρξη των μαθημάτων, για την προγραμματισμένη συνάντηση γνωριμίας των γονιών με τους καθηγητές των παιδιών τους.

Στα πλείστα σχολεία της Ευρώπης που έχω επισκεφτεί, Αγγλία, Γαλλία, Β. Ιρλανδία, Αυστρία, Σουηδία κ.α. είναι θεσμοθετημένη η ανά δεκαπενθήμερο συνάντηση γονέων και καθηγητών σε απογευματινό μη σχολικό χρόνο.

Αυτή είναι η αλήθεια για τους «κουτόφραγκους», αλλά μη μας ακούσουν οι επιταγοσυλλέκτες δασκαλοπατέρες και μας τραβήξουν καμιά καινούργια απεργία.

Αλίμονο στη χώρα που οι εκπαιδευτικοί της δεν είναι δεσμευμένοι και ερωτευμένοι μ' αυτό που κάνουν.

ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΣΑΒΒΑ ΣΕΠΟΣ