(Με αφορμή σχετικό δημοσίευμα της Φανούλας Αργυρού)

Η δημοκρατία δεν συνίσταται μόνο στο να «τραυλίζεις» ότι έχεις δημοκρατία. Αυθαίρετες αποφάσεις, αυθαίρετες πράξεις από αυθαίρετους, που αντί να ακολουθούν τους δημοκρατικούς θεσμούς τους οποίους έναντι αδρών μισθών και προσωπικών οφελών τάχθηκαν να τηρούν και να υπερασπίζονται, τους καταπατούν και τους εξευτελίζουν, δεν αποτελούν χαρακτηριστικό ενός υγιούς δημοκρατικού πολιτεύματος.

Το ίδιο συμβαίνει και στα έγγραφα που μάζεψε η λεγόμενη επιτροπή φακέλου, στο κρατικό αρχείο, στο κέντρο επιστημονικών ερευνών και αλλού. Η ίδια ιστορία όπου ψάξεις να βρεις αλήθειες που καταρρίπτουν τους μύθους που έφτιαξε το κατεστημένο τα τελευταία 50 χρόνια, προσπαθώντας να γράψει τη «νεότερη κυπριακή μυθολογία» αντί τη «νεότερη κυπριακή ιστορία». Ακόμα μια σάπια εικόνα του κυπριακού κατεστημένου και πολιτεύματος!

Τα επίσημα έγγραφα και οι μαρτυρίες, που αναφέρονται στις περιόδους ζωής ενός λαού, δεν αποτελούν κτήση κανενός. Ανήκουν στον ίδιο τον λαό. Η εκάστοτε κυβέρνηση και οι υπεύθυνοι της δημόσιας ζωής έχουν υποχρέωση έναντι του λαού και της ιστορίας του να διαφυλάττουν ακέραια τα αρχεία τού κράτους, γιατί αποτελούν κομμάτι της εθνικής κληρονομιάς του. Σε ένα υγιές δημοκρατικό πολίτευμα υπάρχουν διαδικασίες που επιτρέπουν πρόσβαση σε όλους τους πολίτες στα αρχεία του κράτους.

Στην Κύπρο, αυθαίρετα, φαίνεται ότι ο κάθε πρόεδρος, υπουργός, βουλευτής αποφασίζει ποιο μέρος του αρχείου θα κατακρατήσει. Δημόσιοι υπάλληλοι των διαφόρων υπουργείων και δημοσίων οργανισμών και ιδρυμάτων, αυθαίρετα καθορίζουν σε ποια έγγραφα μπορούν να έχουν πρόσβαση ποιοι και πότε. Αυθαίρετα πρώην και νυν άνθρωποι της εξουσίας και της δημόσιας ζωής κατακρατούν ή παραχωρούν τα αρχεία κατά το δοκούν.

Κι έτσι, για παράδειγμα, μόνο στην Κύπρο δεν υπάρχουν αρχεία για να μπορέσει κανείς να βρει τη ρίζα της καταγωγής του! Τα έγγραφα που κατακράτησε ένας πρώην πρόεδρος σίγουρα ενδιαφέρουν τους σπουδαστές τού πανεπιστημίου, αλλά το ανώτατο αυτό εκπαιδευτικό ίδρυμα δεν μπορεί να είναι το μοναδικό κέντρο διαφύλαξης δημοσίων αρχείων, ούτε και ο πρύτανής του ο μόνος κριτής που θα αποφασίσει πότε θα δώσει πρόσβαση και σε ποιον.

Απλούστατα γιατί σε βάθος χρόνου ο χαρακτήρας του ιδρύματος αυτού μπορεί να μεταβληθεί και τα αρχεία του να καταλήξουν αλλού. Είναι καιρός να καθοριστούν και να εφαρμοστούν με πλήρη διαφάνεια οι διαδικασίες συλλογής, διαφύλαξης και πρόσβασης των αρχείων του κράτους, που αφορούν τη ζωή του λαού μας και που αποτελούν μέρος της εθνικής κληρονομιάς και της ιστορίας του.

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΛΕΩΝΙΔΟΥ
Συγγραφέας - ερευνητής, Λονδίνο