Εάν η λύση δεν βασίζεται σε δημοκρατικές αρχές και στα ανθρώπινα δικαιώματα, το πολίτευμα δεν θα λειτουργήσει για πολύ
Οι διαπραγματεύσεις θα προχωρούσαν πολύ πιο εποικοδομητικά εάν οι ηγέτες των δύο πλευρών καταπιάνονταν με τα ΜΟΕ σε μεγαλύτερο βαθμό. Δυστυχώς αρκέστηκαν σε μερικές διευκολύνσεις, η απόδοση των οποίων, μάλιστα, δεν φαίνεται να είναι άμεση.
Ούτε τηλεφωνήματα μπορούν ακόμη να γίνονται απευθείας από τη μια πλευρά στην άλλη, αλλά ούτε και οι δύο κοινότητες κατάφεραν να συνεργαστούν για την κατάσβεση της πυρκαγιάς στο Τρόοδος (σε τι φταίνε τα φτωχά τα δένδρα;). Ακόμη και η παράσταση της Αντιγόνης του Σοφοκλή στο κατεχόμενο αρχαίο θέατρο Σαλαμίνας άναψε τα αίματα αρκετών. Και μόνο από αυτά τα γεγονότα, διαφαίνεται πως έχουμε ακόμη μακρύ δρόμο να διανύσουμε για να δημιουργήσουμε την εμπιστοσύνη που χρειαζόμαστε, ώστε να λύσουμε με επιτυχία το Κυπριακό.
Επιτρέψετέ μου να εμμένω έντονα στον εξέχοντα ρόλο των ΜΟΕ ιδιαίτερα όταν διαπραγματευόμαστε ένα σχέδιο παράξενο και μοναδικό στον κόσμο, ένα σχέδιο γεμάτο παγίδες, βαφτισμένο και μυρωμένο με το όνομα «διζωνική, δικοινοτική, ομοσπονδία».
Πράγματι καταβάλλονται τεράστιες προσπάθειες για να βρεθούν συγκλίσεις στις διαπραγματεύσεις. Στα εύκολα μάς λένε πως βρέθηκαν, αλλά στα δύσκολα φαίνεται να υπάρχουν ουσιαστικές διαφορές. Μα, πώς θα βρεθούν συγκλίσεις για ένα πολίτευμα όπου οι φυλετικές διακρίσεις και οι ανισότητες θα είναι εμφανείς σε όλα σχεδόν τα πλάτη και μήκη της διακυβέρνησης και της δομής του Κράτους;
Δεν είναι καθόλου εύκολο να λειτουργήσει τέτοιο Κράτος. Και εάν λειτουργήσει, πόσο θα αντέξει; Από την πρώτη μέρα κιόλας ενδέχεται να αρχίσουν προστριβές, παρεξηγήσεις και κόντρες. Και ας μην ξεχνούμε πως, πάνω από τα κεφάλια μας, θα αιωρούνται τουρκικές εγγυήσεις και απειλές.
Η λογική λέει πως μια οικοδομή χρειάζεται γερά θεμέλια για να αντέξει στον χρόνο. Το ίδιο συμβαίνει και με το πολίτευμα μιας χώρας. Υπάρχουν βασικές αρχές που πρέπει να τηρηθούν, ώστε το πολίτευμα να τεθεί πάνω σε υγιείς δημοκρατικές βάσεις. Αυτό θα μας πουν και οι αρχαίοι ημών πρόγονοι. Εμείς, όμως, δεν τις έχουμε τηρήσει. Ξέρετε γιατί; Επειδή οι εκάστοτε κυβερνήσεις μας έχουν θεωρήσει πως είναι δεσμευμένες από τις προηγούμενες να διαπραγματεύονται με βάση τη «διζωνική, δικοινοτική ομοσπονδία».
Η εφεύρεσή της εδράζεται στη θεωρία των Τ/κ πως δεν θα αισθάνονται ασφάλεια εάν ζούμε μαζί. Θέλουν να ζούμε πλάι-πλάι. Γι' αυτό, λένε, πρέπει να τους δοθούν έξτρα δικαιώματα, εγγυήσεις και δικό τους κρατίδιο. Δυσανάλογη είναι η απαίτησή τους από αυτά που καθορίζει η λογική της ισότητας, κάτι που ενδέχεται να καταστήσει τη λειτουργία του Κράτους δύσκολη και επικίνδυνη.
Παράλογα πράγματα, ιδιαίτερα όταν μιλούμε για ένα νησί με πληθυσμό μόλις ενός εκατομμυρίου. Ξέρετε, υπάρχουν πολλές χιλιάδες πόλεις στον κόσμο με κατοίκους πολλών εθνικοτήτων που έχουν πληθυσμό ενός εκατομμυρίου. Δεν διοικούνται όμως από τρεις κυβερνήσεις. Ένας Δήμος τούς αρκεί.
Όλες οι κυβερνήσεις μας αντιλαμβάνονται το παράλογο της θεωρίας αυτής. Λένε, όμως, ότι κάνουν παραχωρήσεις που ξεπερνούν τις κόκκινες γραμμές που οι ίδιες θέτουν, χάριν επίτευξης μιας λύσης. Εμάς, προσπαθούν να μας πείσουν πως αυτά που διαπραγματεύονται είναι λειτουργήσιμα και βιώσιμα. Μα, λειτουργήσιμη και βιώσιμη είναι και η δικτατορία.
Στην ουσία, οι διαπραγματεύσεις έχουν μετατραπεί σε διάλογο του παραλόγου, και οι προσδοκίες μας για μια λύση που θα εξασφαλίζει ασφάλεια και ίσα ανθρώπινα δικαιώματα για όλους τους πολίτες, έχουν εξασθενήσει επικίνδυνα. Κάθε φορά που αναφέρεται ότι σημειώθηκε πρόοδος στις συνομιλίες, μας πιάνει ανατριχίλα. Διερωτόμαστε πού ενδώσαμε πάλι.
Καταλήξαμε να διαπραγματευόμαστε για ένα πολίτευμα με τρεις Κυβερνήσεις, τρεις Βουλές, τέσσερεις κατηγορίες πολιτών, κουτσουρεμένα ανθρώπινα δικαιώματα, φυλετικές διακρίσεις, ανισότητες, ξένους δικαστές, ξένες εγγυήσεις κ.λπ. Μιλούμε για τρελά πράγματα, αγαπητοί μου. Και, όμως, κάποιοι επιμένουν να μας σερβίρουν ξανά και ξανά το φαγητό αυτό. Φαίνεται να υπάρχει δέλεαρ: Με μια γρήγορη λύση, μας λένε, παρόλα τα κακά της, θα ξαναενώσουμε το νησί, θα πάρουμε πίσω τη γη μας (ή θα αποζημιωθούμε), θα σταματήσουμε τον τουρκικό εποικισμό, θα διώξουμε τον τουρκικό στρατό και θα ευημερήσουμε.
Όμως, υπάρχει και ο φόβος: Εξαρτάται από τη λύση, μας λένε οι δε. Εάν η λύση δεν βασίζεται σε δημοκρατικές αρχές και στα ανθρώπινα δικαιώματα, το πολίτευμα δεν θα λειτουργήσει για πολύ. Θα δημιουργηθούν προστριβές, επικίνδυνες καταστάσεις, κοινοτικές διαταραχές κ.λπ. Ενδεχομένως θα γίνουμε και απάτριδες. Και εάν υπογράψουμε τέτοια λύση, δεν θα μπορούμε μετά να διαμαρτυρηθούμε. Παντού θα μας δείχνουν πρώτα την υπογραφή μας και μετά, την έξοδο.
Σε αυτήν την τραγική κατάσταση μάς έχουν φέρει οι πολιτικοί μας, αγαπητοί μου. Πέστε μου, σας παρακαλώ, γιατί να μην τρομάζω όταν τα σκέφτομαι όλα αυτά;
ΑΓΑΜΕΜΝΩΝ ΞΕΝΟΦΩΝΤΟΣ
Πολιτικός Επιστήμονας και Νομικός
