...εργασιακές αντιλήψεις και ευρωπαϊκές στατιστικές
Σύμφωνα με ευρωπαϊκές έρευνες (Smithers 2003), τα συχνότερα στάδια εγκατάλειψης εκπαιδευτικών είναι είτε στα πρώτα πέντε χρόνια εργασίας για προσωπικούς λόγους και απόγνωση λόγω συνθηκών εργασίας, είτε στα τελευταία στάδια για λόγους εργασιακού φόρτου. Άλλες έρευνες (Murphy και Novak 2002) επισυνάπτουν τεκμήρια για εγκατάλειψη μέχρι και 9% εκπαιδευτικών στον πρώτο χρόνο εργασίας. Σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες φέρονται υψηλά στατιστικά εγκατάλειψης στον έβδομο χρόνο, αλλά αυτές οι έρευνες δεν συγκλίνουν.
Στην Κύπρο, λόγω του καλού μισθοδοτικού καθεστώτος, της υψηλής αξίας εργοδότησης στο Δημόσιο αλλά και κάποιων άλλων παραγόντων, τα ποσοστά είναι μη υπολογίσιμα. Για την επιλογή επαγγέλματος έχουν δοθεί κατά καιρούς διάφορες ερμηνείες, από τη διάθεση υπηρεσίας προς την κοινωνία μέχρι καθαρά χρηματικές αιτίες.
Η εξήγηση, παρ' όλα αυτά, της χαμηλής εγκατάλειψης στην Κύπρο πρέπει να αναζητηθεί και αλλού. Υπάρχουν και οι εργασιακές αντιλήψεις, που διαφέρουν από τόσο σε τόπο. Ερευνητές στο εξωτερικό έχουν αναγάγει την αντίληψη διδακτικών δεξιοτήτων σε τρία κύρια στοιχεία: αντιληπτική ικανότητα παρατήρησης και λήψης ανατροφοδότησης, γνωστική ικανότητα, όσο την εμπειρία του γιγνώσκειν, με κάποια στοιχεία συνειδητότητας και την ικανότητα και πρακτική της πράξης με βάση τις γνώσεις. Ένα άλλο σημείο είναι η ικανότητα αλλαγής του κεντρίσματος προσοχής (Joshi).
Οι εργασιακές αυτές αντιλήψεις έρχονται σε προτεραιότητα στην Ευρώπη, στην Κύπρο ωστόσο δεν εξετάζονται διεξοδικά είτε μέσω του συστήματος εποπτείας είτε μέσω άλλων τρόπων. Κατά συνέπεια, η διαφορά αντίληψης στις εργασιακές απαιτήσεις μπορεί να εξηγεί κατά ένα βαθμό τη διαφορά στα θέματα εγκατάλειψης. Ωστόσο, πρέπει να τονιστεί ότι οι εργασιακές αντιλήψεις είναι ένας τομέας με αντικρουόμενες θέσεις.
Οι έρευνες καταλήγουν ότι η έλλειψη πειθαρχίας, η έλλειψη σεβασμού και ο φόρτος εργασίας είναι τα πιο κοινά επισυναπτόμενα αίτια. Ποιοτικές μελέτες έδειξαν την ποιότητα σχέσης με προϊστάμενο (Wilkins Head 2002) ως κύρια αιτία. Το δεδομένο αυτό δεν μπορεί να ληφθεί εξ όψεως για την κυπριακή εκπαίδευση και να θεωρηθεί επαγωγικά ως αιτία μη εγκατάλειψης.
Αντίθετα, ίσως χρειαστούν μελέτες για να διευκρινιστεί η πραγματική φύση της σχέσης με τους προϊσταμένους, κατά πόσο βασίζεται στην ειλικρίνεια, στη μετάδοση προσδοκιών και στην ουσιαστική ή ρεαλιστική κρίση με βάση τις προσδοκίες.
Τέλος, αξίζει να αναφερθεί ότι ένας από τους πιο συχνά επισυναπτόμενους λόγους εγκατάλειψης στο εξωτερικό, η ανικανότητα σύμπλευσης με τις πολιτικές του αρμόδιου υπουργείου, ποτέ δεν επισημάνθηκε ως παράγοντας που λαμβάνεται υπ' όψιν για αποφάσεις εγκατάλειψης στην Κύπρο.
ΦΙΛΙΠΠΟΣ ΑΥΞΕΝΤΙΟΥ
Εκπαιδευτικός
