Η δημιουργία δύο ξεχωριστών συστημάτων υγείας αυτόματα συνεπάγεται τη δημιουργία δύο ταχυτήτων πολιτών

Το τελευταίο διάστημα εντατικοποιήθηκαν οι συνομιλίες προς λύση του κυπριακού προβλήματος. Δυστυχώς όμως οι διαπραγματευτές εστιάζονται στην επίτευξη συγκλίσεων σε πρόνοιες του συντάγματος που ναι μεν είναι σημαντικές, εντούτοις από μόνες τους δεν διασφαλίζουν τη μακροχρόνια βιωσιμότητα της λύσης. Με δεδομένη τη διαφορετική προέλευση και το διαφορετικό θρήσκευμα μεταξύ Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων, η λύση οφείλει να εισάγει τέτοιες ρυθμίσεις, οι οποίες θα καλλιεργούν στη συνείδηση του πολίτη το αίσθημα της κοινής πατρίδας.

Όσο καλά σχεδιασμένο και αν είναι το σύνταγμα, αυτό θα αποτύχει αν οι Ελληνοκύπριοι και Τουρκοκύπριοι δεν αντιμετωπιστούν ισότιμα μέσω της καθολικής πρόσβασης σε βασικές κοινωνικές υπηρεσίες, οι οποίες θα δημιουργούν ένα δίχτυ κοινωνικής προστασίας.

Στην αντίθετη περίπτωση, δηλαδή αν οι μεν με τους δε τυγχάνουν διαφορετικής μεταχείρισης, μοιραία θα καλλιεργηθεί το αίσθημα της ξεχωριστής πατρίδας και θα επικρατήσει το «εμείς από εδώ και εσείς από εκεί». Έτσι με την πρώτη στραβή το μοντέλο λύσης θα καταρρεύσει και ο καθένας, ως φυσιολογική εξέλιξη, θα πορευθεί και επισήμως ξεχωριστά.

Στη δημιουργία του υπό αναφορά διχτύου προστασίας, αναντίλεκτα πρώτιστο ρόλο έχει ο τομέας της Υγείας.
Υπό αυτό το πρίσμα, η προκαταρτική συμφωνία μεταξύ των διαπραγματευτών (το ίδιο ίσχυε και επί Σχεδίου Ανάν) να διατηρηθούν τα συστήματα υγείας στις συνιστώσες πολιτείες, αντί στις αρμοδιότητες της κεντρικής κυβέρνησης, αποτελεί σοβαρότατο λάθος.

Η δημιουργία δύο ξεχωριστών συστημάτων υγείας αυτόματα συνεπάγεται τη δημιουργία δύο ταχυτήτων πολιτών. Αυτό, συν τω χρόνω, θα διευρύνει αντί να σμικρύνει τις αποστάσεις μεταξύ των δύο κοινοτήτων. Έτσι, με την πάροδο του χρόνου, οι κάτοικοι των δύο συνιστώντων πολιτειών θα νιώθουν (μέσα από την καθημερινότητα της οικογένειας) ως δύο ξένοι που συνυπάρχουν κάτω από μια νομικίστικη ομπρέλα και βάσει κάποιων παροδικών κοινών συμφερόντων (βλ. φυσικό αέριο).

Συναφές είναι το παράδειγμα της Σκοτίας, όπου οι έρευνες έδειξαν ότι βασικό κριτήριο που επηρέασε θετικά την άποψη των Σκοτσέζων για παραμονή στο Ηνωμένο Βασίλειο ήταν το κοινό εθνικό σύστημα υγείας (και όχι το σύνταγμα ή τα άλλα νομικίστικα).

Υπενθυμίζεται επίσης ότι με βάση Ευρωπαϊκή Οδηγία, οι πολίτες τρίτων χωρών που διαμένουν νόμιμα σε κράτος-μέλος αποκτούν ίσα δικαιώματα πρόσβασης υπηρεσιών υγείας με τον γηγενή πληθυσμό. Οπόταν θα αποτελεί μεγάλη παραδοξότητα όταν ο Αιγύπτιος μόνιμος κάτοικος της ελληνοκυπριακής πολιτείας θα απολαμβάνει υπηρεσίες από το ελληνοκυπριακό σύστημα υγείας, οι οποίες μπορεί να είναι πολύ καλύτερες από αυτές που θα λαμβάνει ο Κύπριος-Τουρκοκύπριος από τη δική του συνιστώσα πολιτεία.

Καταληκτικά, ένα κοινό εθνικό σύστημα υγείας για όλο τον πληθυσμό, χωρίς διακρίσεις και αποκλεισμούς, είναι ο καλύτερος τρόπος να εμπεδωθεί στη συνείδηση των πολιτών το κοινό (έστω και ομόσπονδο) κράτος.

Δυστυχώς όμως οι Κύπριοι πολιτικοί δεν αντιλαμβάνονται τα θέματα υγείας. Άλλωστε, δεν είναι τυχαίο ότι παραμένουμε το μόνο κράτος της Ευρωπαϊκής Ένωσης χωρίς Εθνικό Σύστημα Υγείας (ΓεΣΥ).

ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΜΙΧΑΗΛΙΔΗΣ
Πολιτικός Αναλυτής - Οικονομολόγος