Παραθέτω αυτούσια την απάντηση του τότε Γενικού Διευθυντή του ΡΙΚ.
«Είναι με ιδιαίτερη λύπη που πήρα την επιστολή σας, με την οποία με πληροφορείτε ότι δεν θα μπορέσετε να συνεχίσετε να προσφέρετε τις υπηρεσίες σας στη Συμβουλευτική Επιτροπή Προγραμμάτων του Ιδρύματος. Η συμβολή σας υπήρξε πάντα πολύτιμη και ουσιαστική και το Ίδρυμα σάς οφείλει θερμές ευχαριστίες, γιατί, μέσα στις τεράστιες ευθύνες σας, αφιερώνατε χρόνο για να βοηθείτε το Ίδρυμα να ανταποκρίνεται όσο το δυνατόν καλύτερα στις υποχρεώσεις του.
»Ευχαριστώ επίσης θερμά από μέρους του Ιδρύματος για τις συμπυκνωμένες απόψεις σας σχετικά με τους προσανατολισμούς στα προγράμματα του Ιδρύματος, που θα έχουμε και σαν Ίδρυμα και στο πλαίσιο της Συμβουλευτικής Επιτροπής πάντα υπόψη. Είμαι βέβαιος ότι μπορούμε εδώ πάντα να λογαριάζουμε στην εγκάρδια και σοφή συμπαράστασή σας στο έργο μας και, όπως ξέρετε, θα είμαι ευτυχής όταν θα υπάρχει ευκαιρία να συζητούμε για την αποστολή του Ιδρύματος. Με εγκάρδια αισθήματα, Αντρέας Χριστοφίδης, Γ.Δ. ΡΙΚ». Αυτός ήταν ο μεγάλος Αντρέας Χριστοφίδης!
Παρόλο που δεν διαφωνώ ως προς τον ρόλο του ΡΙΚ στην ενημέρωση, διαφώτιση και ψυχαγωγία του κοινού στη μεταπραξικοπηματική περίοδο, όπως την περιέγραψε τελευταία ο νυν Πρόεδρός του, προσωπικά ανέμενα το Ίδρυμα να διαδραματίζει σημαίνοντα ρόλο στην τόνωση του ηθικού του λαού για αντοχή και δημιουργική κινητοποίηση στον μακροχρόνιο αγώνα, που ήταν φανερό ότι η πατρίδα άρχιζε με την εισβολή. Το Δεύτερο Έκτακτο Σχέδιο, 1977-1978, διελάμβανε:
«Η οικονομική ανέλιξη κι ευρωστία δεν είναι αυτοσκοπός. Θεωρείται, όμως, ως αναγκαία προϋπόθεση κι απαραίτητο μέσο για την επιτυχή έκβαση του αγώνα της Κύπρου. Είναι συνεπώς απαραίτητο όπως η οικονομική πολιτική ενταχθεί στα γενικότερα σχέδια δράσης. Έτσι το παρόν Σχέδιο θα λαμβάνει υπόψη γενικότερες επιδιώξεις, π.χ. τη θωράκιση του λαού με αγωνιστική διάθεση, καρτερία, αντοχή και γενικά με όλες εκείνες τις αρετές, που είναι αναγκαίες για έναν αγώνα επιβίωσης στον τόπο αυτό.
»Για να επιτευχθούν τα πιο πάνω χρειάζεται, μεταξύ άλλων, η δημιουργία ορισμένων θετικών κι ενεργητικών συναισθημάτων μέσω και της οικονομικής πολιτικής, όπως: Αίσθημα αξιοπρέπειας, με τη δημιουργία ευκαιριών αξιοπρεπούς διαβίωσης μέσω της ταχείας απασχόλησης και δραστηριοποίησης των ανέργων, ώστε κάθε οικογένεια να κερδίζει τα προς το ζην και να παύσει να εξαρτάται από την κρατική μέριμνα.
»Αίσθημα αλληλεγγύης, με την καταπολέμηση του αρνητικού συναισθήματος περί ύπαρξης τυχερών και άτυχων μεταξύ του λαού. Αίσθημα ανθεκτικότητας, με τη συνεχή βελτίωση των όρων διαβίωσης του λαού και τη δημιουργία εμπιστοσύνης στο οικονομικό μέλλον της Κύπρου και των ατόμων. Αίσθημα μαχητικότητας και συμμετοχής, με τη δημιουργία, μεταξύ άλλων, κλίματος λιτότητας και περισυλλογής, την πάταξη της πολυτέλειας κι αισχροκέρδειας, τη συνεχή βελτίωση των όρων και του περιβάλλοντος διαβίωσης των εκτοπισθέντων, τη θέση της οικονομίας στην εξυπηρέτηση των πολιτικών σκοπών, την έγκαιρη λήψη ζωντανών κι έμπρακτων μέτρων, τη δημιουργία νέας νοοτροπίας, την εισαγωγή νέων διαδικασιών και νέας πνοής».
Στην Έκθεση της Τεχνικής Επιτροπής, που διορίστηκε με την επάνοδο του Μακαρίου, για την τόνωση του ηθικού του λαού για μακροχρόνιο αγώνα, προχωρήσαμε σε πιο συγκεκριμένες εισηγήσεις για την αντιμετώπιση των αρνητικών συναισθημάτων, συναισθημάτων ανασφάλειας κι ηττοπάθειας, αδικίας, αδιαφορίας και μη συμμετοχής, κι απαισιοδοξίας, που παρατηρούνταν, καθώς και τη διαφαινόμενη κοινωνική αποδιοργάνωση λόγω του εκτοπισμού με κίνδυνο τη διάβρωση των θεσμών υγιούς λειτουργίας της κοινωνίας, ανάπτυξη τάσεων ατομικιστικών συμπεριφορών, σύγκρουσης διαφόρων κοινωνικών ομάδων, δημαγωγικής συνθηματολογίας και ανευθυνότητας.
«Η κοινωνική αποδιοργάνωση καθιστά το σύνολο αδύναμο να κρίνει ορθά τις καταστάσεις και το άτομο αδύναμο να ακολουθήσει μια ορθή πορεία». Είναι σ’ αυτά που αναμέναμε από θεσμούς όπως το ΡΙΚ και την εκπαίδευση, να διαδραματίσουν έναν πολύ πιο ουσιαστικό ρόλο.
Προσβλέπαμε σε μια κατάσταση, όπου το σύνολο της κοινωνίας να αποδέχεται τους θεσμούς και να σέβεται τις αποφάσεις που λαμβάνονται, ενώ τα άτομα κι οι ομάδες να δέχονται να κάνουν τις αναγκαίες υποχωρήσεις και θυσίες χάριν των αναγκών του συνόλου. Αναμέναμε εμπέδωση αισθήματος δικαιοσύνης με την ύπαρξη κράτους δικαίου, την απονομή δικαιοσύνης κατά τρόπο ανεπηρέαστο και αδέκαστο, την τήρηση του Νόμου και την προστασία του πολίτη από τους παρανομούντες χωρίς καμία εξαίρεση ή εύνοια, την αυστηρή τιμωρία όλων των παρανομούντων κ.λπ.
Θεωρούσαμε αναγκαία την ενεργό συμμετοχή όλων των πολιτών στον αγώνα επιβίωσης, πράγμα που μπορεί να επιτευχθεί με την εξεύρεση τρόπων αναγνώρισης όσων συμβάλλουν στην εθνική επιβίωση κι επισήμανσης όσων είτε αδιαφορούν είτε υποσκάπτουν τις προσπάθειες, την πιο ενεργό κινητοποίηση της Δημόσιας Υπηρεσίας και της Ηγεσίας, τη συστράτευση όλων των κατάλληλων στην πολιτική και στρατιωτική άμυνα και την πάταξη κάθε προσπάθειας κομματισμού στο στράτευμα, την επικράτηση σε όλες τις περιπτώσεις ανεξαιρέτως της αξιοκρατίας και την πάταξη της ευνοιοκρατίας.
Για τη δημιουργία αισθήματος αισιοδοξίας κι ενθουσιασμού απαιτείται πρώτιστα ορθή ενημέρωση του λαού, καταδίκη της πολιτικής δημαγωγίας κι εκμετάλλευσης του πόνου και της δυστυχίας του λαού, καταστολή της εσωτερικής πολιτικής διαμάχης κι οξύτητας και συνεχής υπενθύμιση ότι ο λαός ενωμένος δύναται να ελπίζει σε καλύτερες μέρες.
Παρά τις προσπάθειες που καταβάλαμε, η κατάσταση δεν άλλαξε. Από πλευράς του Γραφείου Προγραμματισμού, καταφέραμε να εντάξουμε τις εισηγήσεις της Επιτροπής στα Έκτακτα Σχέδια κι αγωνιστήκαμε να εφαρμοστούν στη συνέχεια. Ιδιαίτερη προσπάθεια καταβάλαμε να διοχετευθούν τα μηνύματά της μέσω της Εκπαίδευσης και της Κρατικής Ραδιοτηλεόρασης.
ΔΡ ΙΑΚΩΒΟΣ ΑΡΙΣΤΕΙΔΟΥ
Πρώην Υπουργός,
Πρώην Γενικός Διευθυντής Γραφείου Προγραμματισμού
www.iacovosaristidou.com
