...του παρόντος αθλητικού συστήματος

Το τελευταίο ντόπινγκ-σκάνδαλο αποδεικνύει όχι μόνο την ύπαρξη ορισμένων προβλημάτων όσον αφορά την καταπολέμηση του ντόπινγκ, αλλά και τη διοικητική κρίση στον αθλητισμό γενικά

Με τον αποκλεισμό όλων των Ρώσων αθλητών από τους φετινούς Παραολυμπιακούς Αγώνες κορυφώθηκε το μεγαλύτερο ντόπινγκ-σκάνδαλο της εποχής. Χωρίς καμία υπερβολή αυτό αποτελεί ένα ορόσημο στην ιστορία του σύγχρονου αθλητισμού.
Αναρωτιόμαστε εμείς, τι ήταν αυτό;

Γιατί μόνο οι Ρώσοι έχουν αποκλειστεί; Ήταν μία εκστρατεία; Μία πολιτικά υποκινούμενη απόφαση; Αφήνοντας ανοιχτό το ερώτημα αυτό, επισημαίνουμε ότι, έτσι και αλλιώς, πολλοί Ρώσοι αθλητές υψηλού επιπέδου δεν πήραν μέρος σε φετινούς Ολυμπιακούς και Παραολυμπιακούς Αγώνες στο Ρίο.

Όλα άρχισαν το 2014 με τη δημοσιοποίηση μερικών ταινιών, οι οποίες περιέγραφαν τη διαδικασία χρήσης απαγορευμένων ουσιών από Ρώσους αθλητές. Φέτος η Διεθνής Ολυμπιακή Επιτροπή (παρακάτω - «ΔΟΕ»), μερικές διεθνείς αθλητικές ομοσπονδίες και το Διαιτητικό Δικαστήριο της Λωζάννης (παρακάτω - «ΔΔ») έχουν πάρει αποφάσεις, που είναι τραγικές για τον ρωσικό αθλητισμό.

Πώς περιήλθαμε σε αυτήν την κατάσταση; Να ρίξουμε μία δικηγορική ματιά.
Από τη δικηγορική πλευρά και από την άποψη της ουσίας καμία απόφαση δεν μπορεί να παρθεί χωρίς έρευνα, η οποία πραγματοποιείται σύμφωνα με ορισμένους κανόνες. Εξάλλου οποιαδήποτε δήλωση πρέπει να βασίζεται σε επιχειρήματα. Με άλλα λόγια, κάθε απόφαση πρέπει να είναι αιτιολογημένη.

Αλλά τι γίνεται σήμερα; Να σημειωθεί ότι οι αποφάσεις αυτές στηρίχτηκαν πάνω σε κάποια στοιχεία, τα οποία πρέπει ακόμη να ερευνηθούν και να επαληθευθούν. Δυστυχώς, οι αθλητές, ασχολούμενοι με ατομικά αθλήματα, περνούν δύσκολους καιρούς. Βασικοί κανόνες δικαίου, οι οποίοι προστατεύουν τα ανθρώπινα δικαιώματα, αντικαταστάθηκαν από σκληρούς κανόνες διαφόρων αθλητικών ενώσεων.

Αυτοί όχι μόνο δεν προστατεύουν τα δικαιώματα των αθλητών, αλλά και εισάγουν διάφορες κυρώσεις που τα πλήττουν. Τις τελευταίες δεκαετίες ο αθλητισμός έχει εξελιχθεί και σήμερα αποτελεί μία επιχείρηση, η οποία εξελίσσεται ξεχωριστά από το κράτος. Για να λειτουργεί τέτοιου είδους σύστημα, διεθνείς και εθνικές αθλητικές ενώσεις καθιέρωσαν ένα νομικό πλαίσιο, μέσω του οποίου οργανώνονται αθλητικοί αγώνες, κλείνονται συμβόλαια, επιλύονται αθλητικές διαφορές και επιβάλλονται αθλητικές κυρώσεις.

Πρέπει, επιτέλους, να καταλάβουμε ότι η προστασία δικαιωμάτων των ανθρώπων που ασχολούνται με τον αθλητισμό δεν αποτελεί την κύρια υπόθεση αθλητικών ενώσεων. Οι περισσότερες από αυτές προσπαθούν να κρατούν τα αθλήματά τους τόσο μακριά από τους κανόνες που θεσπίζονται από τη νομική εξουσία του κράτους όσο είναι δυνατόν. Ο σκοπός τους είναι πεντακάθαρος - να μην απολαύουν οι αθλητές της κρατικής νομικής προστασίας. Σε αυτήν την περίπτωση οι αθλητές είναι δεμένοι από «συμβόλαια» και εσωτερικούς κανόνες τέτοιων αθλητικών ενώσεων. Διαφορετικά θα ξεσήκωναν σάλο και θα ασκούσαν αγωγές σε κρατικά δικαστήρια.

Επισημαίνουμε ότι, στην πραγματικότητα, στις περισσότερες περιπτώσεις υπάρχουν μόνο δήθεν συμβόλαια. Με αλλά λόγια, ελέγχοντας την «είσοδο» στα δικά τους αθλήματα, οι αθλητικές ενώσεις αναγκάζουν τους αθλητές να υπογράφουν προδιατυπωμένα συμβόλαια.

Έτσι, δεν υπάρχει ισότητα μεταξύ των αθλητών και των αθλητικών ενώσεων αυτών. Εξάλλου, δεν λαμβάνει χώραν καμία διαπραγμάτευση μεταξύ τους. Συνεπώς, κάθε αθλητής απλώς αποδέχεται τους τυποποιημένους όρους. Διαφορετικά αυτός δεν θα μπορέσει να συμμετέχει στις αθλητικές δραστηριότητες. Έτσι καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι οι αθλητές της εποχής (ιδιαίτερα αυτοί που ασχολούνται με ατομικά αθλήματα) έχουν μειονεκτική θέση σε σύγκριση με τις αθλητικές ενώσεις. Αλλά, δυστυχώς, δεν έχει μπει ακόμα στο τραπέζι το ζήτημα βελτίωσης της νομικής κατάστασής τους.

Αυτό που οφείλει να κάνει το κράτος είναι να ελέγχει τον αθλητισμό και να χαράξει τη διαφανή (στεγανή) γραμμή μεταξύ αρμοδιοτήτων του και αθλητικών ενώσεων. Ο αθλητικός νόμος πρέπει να προβλέπει ρητά ποιοι κανόνες τίθενται σε ισχύ από το κράτος και ποιοι από διάφορες αθλητικές ενώσεις. Ελλείψει κρατικού ελέγχου και λεπτομερούς νομικής ρύθμισης, αθλητικές ενώσεις εισάγουν σκληρούς κανόνες προκειμένου να προωθούνται τα δικά τους οικονομικά συμφέροντα. Συνεπώς ο αθλητισμός πρέπει να τεθεί σε πλήρη κρατικό έλεγχο.

Το τελευταίο ντόπινγκ-σκάνδαλο αποδεικνύει όχι μόνο την ύπαρξη ορισμένων προβλημάτων όσον αφορά την καταπολέμηση του ντόπινγκ, αλλά και τη διοικητική κρίση στον αθλητισμό γενικά. Η κρίση αυτή οφείλεται εν πολλοίς στην ανικανότητα των αθλητών να αντιμετωπίζουν σύγχρονα προβλήματα. Παραδείγματος χάριν, η ΔΟΕ, η ΔΔ και δικαιοδοτικά (εσωτερικά) όργανα αθλητικών ενώσεων επιλύουν αθλητικές διαφορές τελεσίδικα, χωρίς να αφήνουν ούτε ένα μικρό παραθυράκι για εφέσεις. Εκ των πραγμάτων οι αθλητές δε μπορούν να ασκούν εφέσεις σε πολιτικά δικαστήρια κατά τις πολιτικά υποκινούμενες αποφάσεις. Αυτό παρουσιάζει ένα από τα ουσιώδη προβλήματα της παρούσας νομικής ρύθμισης του αθλητισμού.

Αντί επιλόγου, αξίζει να σημειωθεί ότι το ίδιο το αθλητικό σύστημα, του οποίου ο σκοπός είναι η προώθηση συμφερόντων των αθλητών, τελικά τους «γονάτισε». Υπάρχει έξοδος από τέτοιου είδους αδιέξοδο; Ναι, βέβαια υπάρχει. Αλλά όλα τα κρίσιμα ζητήματα του σύγχρονου αθλητισμού μπορούν να διευθετηθούν από αυτούς που έχουν αλλιώτικη κατανόηση αναφερόμενων προβλημάτων.

Αυτοί, όπως οι προηγούμενες γενιές στην Αρχαία Ελλάδα, θεωρούν ότι ο αθλητής είναι το κεντρικό πρόσωπο του αθλητισμού. Αυτός είναι αυτοτελές άτομο με τα δικά του δικαιώματα και υποχρεώσεις. Τα υπόλοιπα πράγματα είναι τοποθετημένα γύρω του. Οι αθλητικές ενώσεις πρέπει να διευκολύνουν την καθημερινότητά του και να υποβοηθούν στην επίλυση όλων των παρόντων προβλημάτων.

Πόσα ακόμα χρόνια θα παρατηρούμε την ερείπωση του αθλητισμού; Ένα πράγμα είναι οφθαλμοφανές - το αθλητικό πνεύμα που υπήρχε τόσα χρόνια, πάει πια, κάπου έχει χαθεί…

ΣΕΡΓΙΟΣ Α. ΓΙΟΥΡΛΟΒ
Δικηγόρος, ελεύθερος μελετητής αθλητικού δικαίου, Μόσχα, Ρωσία