Η σημασία του λεωφορείου
Η μετακίνηση με τα λεωφορεία στην Κύπρο αποτελεί σήμερα έναν από τους πιο ασφαλείς και άνετους τρόπους μεταφοράς, ενώ αναμφίβολα είναι και ο πιο φθηνός
Η Ευρωπαϊκή Εβδομάδα Κινητικότητας έχει καθιερωθεί για να αναδείξει τους δύο στόχους της Ε.Ε. στην αστική κινητικότητα:
* Σταδιακή κατάργηση των αυτοκινήτων που χρησιμοποιούν συμβατικά καύσιμα στις πόλεις μέχρι το 2050 και
* την πορεία προς την αστική εφοδιαστική αλυσίδα µε μηδενικές εκπομπές στα μεγάλα αστικά κέντρα μέχρι το 2030.
Είναι παράξενο να μιλά κανείς στην Κύπρο για τέτοια πράγματα; Πόσο αφόρητη είναι η εξάρτηση από το ιδιωτικό όχημα (ΙΧ);
Οι δημόσιες συγκοινωνίες αποτελούν ένα σημαντικό και αναπόσπαστο μέρος της κάθε κοινωνίας. Αυτό ισχύει και στην Κύπρο, παρά το γεγονός ότι το ποσοστό χρήσης των Δημοσίων Μέσων Μεταφοράς (ΔΜΜ) δεν είναι υψηλό.
Ένας σημαντικός αριθμός συμπολιτών μας επιλέγουν τα ΔΜΜ -που στην Κύπρο μιλάμε κυρίως για τα λεωφορεία- και βασίζονται στην απρόσκοπτη λειτουργία τους για τις μετακινήσεις τους. Τα ΔΜΜ έχουν ένα κοινό χαρακτηριστικό με τους ανελκυστήρες και τις κυλιόμενες σκάλες. Όσο λειτουργούν κανονικά, κανείς δεν προσέχει την ύπαρξή τους και δεν αντιλαμβάνεται το αξιόλογο έργο που επιτελούν. Μόλις όμως διακοπεί η λειτουργία τους, τότε γίνεται αντιληπτή η αξία τους και αυτό όχι μόνο σε αυτούς που τα χρησιμοποιούν αλλά και σε όλον τον υπόλοιπο κόσμο.
Ο ΟΣΕΛ εκτελεί στη Λευκωσία πέρα από 9 εκατομμύρια μεταφορές επιβατών τον χρόνο. Αυτό σημαίνει ότι ένας μεγάλος αριθμός ανθρώπων βασίζονται αποκλειστικά στα λεωφορεία για να μετακινούνται. Στον αριθμό αυτό περιλαμβάνονται και 12 χιλιάδες καθημερινές μεταφορές μαθητών. Οι μαθητές μετακινούνται από και προς τα σχολεία τους κατά τη σχολική περίοδο, απαλλάσσοντας τους γονείς από αυτήν την υποχρέωση. Είναι εύκολο να αντιληφθεί κάποιος τι θα γινόταν στους δρόμους σ' εκείνες τις ώρες αιχμής στην κυκλοφορία, αν δεν υπήρχαν τα λεωφορεία.
Η κυπριακή Πολιτεία έθεσε σε εφαρμογή ένα σύστημα δημοσίων μεταφορών με λεωφορεία το 2010. Είναι γεγονός ότι άργησε πολύ και πολλοί παράγοντες κατά τη ραγδαία πολεοδομική ανάπτυξη δεν λήφθηκαν υπόψη. Όμως, έστω και αργά, τα πράγματα κινήθηκαν προς τα εμπρός και σιγά σιγά βελτιώνονται.
Η μετακίνηση με τα λεωφορεία στην Κύπρο αποτελεί σήμερα έναν από τους πιο ασφαλείς και άνετους τρόπους μεταφοράς, ενώ αναμφίβολα είναι και ο πιο φθηνός. Πολλοί συμπολίτες μας χρησιμοποιούν τα λεωφορεία για να μετακινηθούν μεταξύ των αγροτικών περιοχών και της πόλης. Ωστόσο παραμένει χαμηλό το ποσοστό των ατόμων που χρησιμοποιούν τα λεωφορεία για αστικές μετακινήσεις (εντός της πόλης).
Πολλοί συνδέουν τη μη χρήση του λεωφορείου με αδυναμίες του δικτύου των δημοσίων συγκοινωνιών. Αυτός δεν είναι ο κυριότερος λόγος και μπορεί να λειτουργήσει παραπλανητικά στο τι πρέπει να γίνει στην Κύπρο. Ο κυριότερος λόγος είναι η παρουσία έμμεσου ανταγωνισμού προς το λεωφορείο: φθηνή αγορά αυτοκινήτων (μεταχειρισμένα αυτοκίνητα), δυνατότητα στάθμευσης του ΙΧ στο σπίτι, ελεύθερη πρόσβαση του ΙΧ σε όλη σχεδόν την πόλη, στάθμευση ΙΧ στην πόλη με σχετικά χαμηλό κόστος.
Για παράδειγμα στο Λονδίνο, όπου οι πλείστοι χρησιμοποιούν τα λεωφορεία, η είσοδος και η στάθμευση στο κέντρο της πόλης στοιχίζουν δεκάδες ευρώ την ώρα. Παραμένει λοιπόν να αναρωτηθούμε. Αν εφαρμόζονταν στην Κύπρο ορισμένα από αυτά τα μέτρα, θα είχαμε αύξηση στη χρήση των δημοσίων συγκοινωνιών, του ποδηλάτου και της πεζοπορίας ή θα χρησιμοποιούσαμε με τον ίδιο τρόπο τα οχήματά μας;
Τα τελευταία χρόνια στον ΟΣΕΛ έχουμε κερδίσει σημαντικές εμπειρίες, εφαρμόζουμε σταδιακά τις νέες τεχνολογίες (τηλεματική) και λαμβάνουμε σοβαρά υπόψη καλές διεθνείς πρακτικές, ώστε να τις προσαρμόσουμε στην Κύπρο. Με τη συμπλήρωση της πρώτης δεκαετίας, είμαι βέβαιος ότι θα απαιτηθεί ένας ανασχεδιασμός των δημοσίων μεταφορών.
Χρειάζεται λιγότερος κατακερματισμός και συγχρονισμένες πολιτικές του κράτους, που θα συνδέσουν τις πολλές και διαφορετικές παραμέτρους των δημοσίων μεταφορών για να μπορέσουμε να μπούμε στην τροχιά της εφαρμογής των πανευρωπαϊκών στόχων.
ΑΝΔΡΕΑΣ ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ
Γενικός Διευθυντής ΟΣΕΛ
