Λύσεις υπάρχουν, απλώς όμως ο Τούρκος ηγέτης, το τουρκικό πολιτικό σύστημα, η ιστορία ενός αιώνα τουρκικής πολιτικής που έλεγε «ένα κράτος, ένας λαός», δεν επιτρέπει εύκολα αλλαγή πορείας

Δύο μήνες πριν από την απόπειρα πραξικοπήματος στη χώρα είχα δημοσιεύσει ένα άρθρο με τίτλo «Είναι ο Ερντογάν σε κίνδυνο ή η Τουρκία;» («Φιλελεύθερος», 10 Απριλίου 2016). Δεν ήταν βέβαια κάποια προφητεία, ήταν το αποτέλεσμα μιας σχεδόν καθημερινής πληροφόρησης που οδηγούσε στο συμπέρασμα πως η Tουρκία ήταν (είναι ακόμα) ένα καζάνι έτοιμο να εκραγεί. Σήμερα τα πράγματα δεν είναι καλύτερα. Είναι μια χώρα βαθιά διχασμένη (τριχοτομημένη, θα μπορούσα να πω), πράγμα που δεν προιονίζεται τίποτα καλό.

Μια χώρα σε τόσο βαθιά νερά δεν μπορεί παρά να βγει λαβωμένη. Σίγουρο κτύπημα θα είναι ένα βαθύ ρήγμα στην οικονομία. Απ’ εκεί και μπρος όμως υπάρχουν απειλές για τη σταθερότητα της χώρας, απειλές που αγγίζουν, κατά την κρίση μου, και αυτήν ακόμα την κυριαρχία της χώρας. Έχω γράψει πολλές φορές, μετά από αλλεπάλληλες επισκέψεις στη νοτιοανατολική Τουρκία, πως η Τουρκία αντιμετωπίζει ένα βαρύ καρδιακό πρόβλημα. Ονομάζεται κουρδικό.

Παίζω ίσως λίγο με τις λέξεις, αλλά η πραγματικότητα είναι αυτή. Λύσεις υπάρχουν, απλώς όμως ο Τούρκος ηγέτης, το τουρκικό πολιτικό σύστημα, η ιστορία ενός αιώνα τουρκικής πολιτικής που έλεγε «ένα κράτος, ένας λαός», δεν επιτρέπει εύκολα αλλαγή πορείας. Πολλοί ηγέτες έπεσαν θύματα της ιστορίας που τους κυβερνούσε, παρά οι ίδιοι να γράψουν ιστορία.

Το σύστημα είναι πάντα πιο δυνατό από τα μέρη που το αποτελούν. Λύσεις όμως εξακολουθούν να υπάρχουν και δεν είναι άλλες από τον πλήρη εκδημοκρατισμό και την παράδοση όλων των δικαιωμάτων σε όλους τους κατοίκους της χώρας. Ο δρόμος προς την Ευρωπαϊκή Ένωση θα ήταν ως προς αυτό πολύ υποβοηθητικός. Όμως ο κύριος Ερντογάν χάθηκε μέσα στο παρελθόν και στην αγωνία του, τον τρόμο θα έλεγα, μην διαμελισθεί η χώρα. Και ο τρόμος δεν είναι ποτέ καλός οδηγός.

Οι ηγέτες δεν τρομοκρατούνται. Μπροστά λοιπόν σ’ αυτό τον φόβο ξεκίνησε έναν αγώνα κατά πάντων. Με αποτελέσματα ορατά από χιλιάδες μίλια. Τρομοκρατικές επιθέσεις, εκατοντάδες νεκροί σχεδόν μηνιαία, σφοδρές συγκρούσεις με το ΠΚΚ. Κρίση στα σύνορα με τη Συρία, αλλά και με την ίδια τη Συρία, για να απαριθμήσω μόνο μερικά. Και όλα αυτά γιατί ο πρόεδρος Ερντογάν αντί να κοιτάζει μπροστά, κοιτάζει πίσω.

Άποψή μου είναι πως σε τίποτε δεν θα έβλαπτε την Τουρκία η μετεξέλιξή της σε ένα νέο Ηνωμένο Βασίλειο. Αναφέρομαι στην Αγγλία, τη Σκοτία και την Ουαλία. Δεν μίκραναν οι χώρες αυτές από τη συνύπαρξη. Μάλλον μεγάλωσαν. Αντ’ αυτού ο πρόεδρος Ερντογάν κινείται ακριβώς προς την αντίθετη κατεύθυνση. Στην ενσωμάτωση διά της βίας, αλλά και διά της υπέρτατης βίας που είναι ο χρόνος.

Είμαι όμως της άποψης πως το κουρδικό ζήτημα είτε θα οδηγήσει σε μια μεταστροφή της Τουρκίας σε μια μεγάλη ανοικτή δημοκρατία, είτε θα την οδηγήσει στον διαμελισμό. Και το πρώτο μεν το βλέπω μακρινό, το δε δεύτερο πιθανό μεν, αλλά μέσα από νέο ποταμό αίματος. Οι δε Αμερικανοί; Μπορεί να μην εργάζονται για τον διαμελισμό της Τουρκίας, αλλά λίγες αμφιβολίες έχω πως θα καλωσόριζαν μια τέτοια εξέλιξη.

Η κατάτμηση χωρών της περιοχής είναι άλλωστε πλέον ιστορικό γεγονός. Και επειδή η Τουρκία δεν είναι ούτε Ιράκ, ούτε Συρία, ούτε Λιβύη, δεν επιχειρούν μεν αυτό που επιθυμούν, αλλά και δεν εμποδίζουν εξελίξεις που οδηγούν προς τα εκεί. Η αρχική δήλωση Αμερικανού αξιωματούχου, ο οποίος, μιλώντας για το πραξικόπημα, αναφέρθηκε σε «εξέγερση», νομίζω πως δεν λέει απλώς πολλά, λέει τα πάντα.

Τι γίνεται με εμάς, ως προς αυτή την Τουρκία; Ως προς αυτόν τον ξένο; Αυτό είναι το μέγα ερώτημα.

Πολλοί ίσως σκεφτούν, ας περιμένουμε τις εξελίξεις στην Τουρκία! Με λίγα λόγια, ας περιμένουμε τον διαμελισμό της. Μπαίνω σ’ αυτό το θέμα γιατί ακούω πολλούς να το συζητούν, να το σκέφτονται. Δεν πιστεύω σ’ αυτή την προοπτική. Δεν πιστεύω ότι πρέπει εμείς να κάνουμε αυτό το οποίο καταγγέλλουμε όταν το κάνουν άλλοι. Γιατί ακόμα και αν είναι κοντά μια τέτοια πιθανότητα, που δεν τη βλέπω στο ορατό μέλλον (τραυματικών δηλαδή εμπειριών μέσα στην Τουρκία), ουδείς γνωρίζει τι αυτό θα σημαίνει για μας, ή τι αντάλλαγμα θα πάρει στην Κύπρο ως χρύσωμα του χαπιού για δικά της πιθανά τραύματα.

Η κλεψύδρα του Κυπριακού (όπως το ξέρουμε ώς σήμερα) τελειώνει σύντομα. Να έχουμε υπομονή, να δούμε τι πραγματικά σκέφτεται η Τουρκία στο θέμα των εγγυήσεων και του στρατού, να δούμε όλες τις πτυχές της λύσης και τότε να αποφανθούμε. Και αφού αυτό είναι στο σύντομο μέλλον, δεν χρειάζονται πρόωρες εξαγγελίες. Για μένα είναι φανερό, πως ανεξάρτητα από τις «ήπιες», αν μπορώ να τις χαρακτηρίσω έτσι, δημόσιες τοποθετήσεις Τούρκων αξιωματούχων για το θέμα των εγγυήσεων, θα πρέπει να περιμένουμε να δούμε την πραγματικότητα στην πράξη. Κι αυτό γιατί διεθνής συμφωνία που παρέχει δικαιώματα επί άλλου κράτους δύσκολα εγκαταλείπεται.

Επιπρόσθετα όμως θέλω να καταγράψω κάτι. Γιατί θέλουμε λύση του Κυπριακού; Ο καθείς έχει τον δικό του λόγο. Μιλώντας όμως για μένα, η λύση ήταν και είναι πόθος, γιατί θέλω να δω ξανά τη συμβίωση Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων. Δεν αιθεροβατώ, για να μην βλέπω πως ο νόστος της επιστροφής έχει φτάσει στο ναδίρ. Βασανίζομαι λοιπόν, γιατί να υποστηρίξω κάτι αν δεν κουβαλεί μαζί του αυτό που για μένα ήταν και είναι το πρωτεύον. Η συμβίωση!

Προφανώς είναι πρωτεύουσας σημασίας και η ασφάλεια, η ειρήνη, η οικoνομία, η ευημερία. Αλλά δεν θέλω όλα αυτά να σημαίνουν νομιμοποίηση του εμείς απ’ εδώ και αυτοί απ’ εκεί. Η λύση, λοιπόν, θέλω απλώς να ξέρω αν θα φέρνει μαζί της και τη βαθμιαία, την αργή, την με την πάροδο των ετών, την σε κάποιο ικανό βάθος, συνύπαρξη. Αλλιώτικα δεν το θέλω. Και σ’ αυτό μπορεί να παίξουν μεγάλο ρόλο οι παράμετροι της λύσης. Αλλά μεγαλύτερο ρόλο θα παίξει η παιδεία μετά τη λύση. Ως προς αυτό όμως, φωνή μεγαλινάρισσα βοά μόνη, στο βάθος της Σαχάρας.

ΤΑΚΗΣ ΧΑΤΖΗΓΕΩΡΓΙΟΥ
Ευρωβουλευτής ΑΚΕΛ