Η εκπαίδευση και ο καίριος ρόλος της ως αναπαραγωγού στοιχείων της κοινωνίας

Λέγεται ότι η εκπαίδευση είναι καθρέφτης της κοινωνίας, υπό την άποψη ότι σε αυτόν τον τομέα είναι πιο εύκολο να διακρίνει κάποιος τις πιο πρόσφατες ή δυσδιάκριτες κοινωνικές τάσεις και κατευθύνσεις. Μπορεί εξίσου δίκαια να λεχθεί ότι η εκπαίδευση είναι επιφορτισμένη με το έργο της αναπαραγωγής αυτών των τάσεων, εφόσον εκφράζουν το μεγάλο μέρος της κοινωνίας και με αυτόν τον τρόπο είναι ένα μέσο αλλά ταυτόχρονα και θεσμός ηγεσίας, συνεισφέροντας στη συνέχεια και την προσαρμοστικότητά της.

Σε μεταβατικές περιόδους το έργο της εκπαίδευσης είναι πιο δύσκολο. Πιο δύσκολο γιατί πρέπει να ξηλώσει ένα σύστημα ή διαδικασία που εξυπηρετούσε μέχρι πρότινος και άρα ήταν λειτουργικό με ένα νέο, και ταυτόχρονα να θέσει τις βάσεις της λειτουργικότητάς του. Το έργο αυτό φέρουν εις πέρας κατά μεγάλο βαθμό οι εκπαιδευτικοί και συχνά είναι το λιγότερο που τους χρεώνεται από την κοινωνία και τους φορείς της.

Από τα τέλη της δεκαετίας του ’90 στην Κύπρο ξεκίνησε μια τάση χαλάρωσης των κανόνων στην κοινωνία, με τη φιλελευθεροποίηση διαφόρων θεσμών και κοινωνικών παραγόντων, όπως της μονιμότητας του γάμου, της ηλικίας αυτοδιαχείρισης σε θέματα ιδιωτικής ζωής των νέων καθώς και διαφόρων στάνταρ ευπρέπειας. Ταυτόχρονα αναβαθμίστηκε ο παράγοντας αυτοεικόνας και καταδίκης στάσεων που συνδέονται με σκόπιμες ή άμεσες προσπάθειες υποτίμησης του άλλου.

Οι νέες αυτές αξίες για να προωθηθούν ή να μεταλαμπαδευτούν απαιτούν την πλαισίωση σε ένα θεωρητικό πλαίσιο, πράγμα που για την κοινωνία δεν είναι συνειδητό ή θεωρείται κάτι εύκολο. Το έργο αυτό έχει επιφορτιστεί ο εκπαιδευτικός, κάτι που ελάχιστα του χρεώνεται, γιατί οι περισσότεροι ενήλικες βλέπουν αυτές τις αλλαγές ως κάτι δεδομένο και μακριά συσχετιζόμενο με το έργο του, που θεωρούν ότι περιορίζεται στη γνώση και στην ευτελώς αντιλαμβανόμενη παιδαγωγία.

Οι νέοι αυτοί κοινωνικοί κανόνες δεν είναι ξεκάρφωτοι ή απασχολούν μόνο την Παιδεία που κάποιοι βλέπουν σαν ένα κομμάτι απομονωμένο. Εκφράζουν επικρατούσες ιδεολογίες και πιστεύω και εδώ φαίνεται η σημαντικότητα του τομέα, που πολλές φορές, ακόμα και εκ των έσω υποβαθμίζεται σε τυπικό θεσμό στην κατηγορία φροντίδας ανηλίκων ή απλώς μέσης βαθμίδας εκπαιδευτικός θεσμός, όπου τον σημαντικότερο ρόλο είτε έχει παίξει η προηγούμενη βαθμίδα ή η επόμενη, ανάλογα με το σημείο αναφοράς.

ΦΙΛΙΠΠΟΣ ΑΥΞΕΝΤΙΟΥ
Εκπαιδευτικός