Η Κυβέρνηση της Δημοκρατίας δεν έπρεπε να δεχθεί με τίποτα τη σύσταση της ΔΕΑ χωρίς τον όρο για ποινική έρευνα για τα αίτια θανάτου των αγνοουμένων

Αφορμή για να επαναφέρουμε το θέμα των αγνοουμένων στην αρθρογραφία μας είναι οι πρόσφατες πληροφορίες που είδαν το φως της δημοσιότητας από την τουρκοκυπριακή εφημερίδα «Αφρίκα», για αγνοούμενούς μας που τάφηκαν ζωντανοί. Είναι γνωστό σε όλους τους φορείς πως τριακόσιοι αγνοούμενοί μας δεν επέστρεψαν ποτέ από την Τουρκία.

Ως κράτος, φαινομενικά, δεν κάναμε τίποτα για αυτούς. Σύμφωνα με παλαιότερες δημοσιογραφικές πληροφορίες, αρχές της δεκαετίας του ογδόντα, έγινε μια προσπάθεια της Ελληνικής Υπηρεσίας Πληροφοριών σε συνεργασία με τη Μοσάτ για εξερεύνηση πληροφορίας από κουρδικές πηγές, για αγνοούμενους σε τουρκική φυλακή.

Με στόχο και την πιθανή απελευθέρωσή τους την ώρα που τους είχαν και εργάζονταν σε καταναγκαστικά έργα εκτός φυλακής. Ήταν φυσικό το όλο εγχείρημα να αποτύχει, λόγω της στενότατης τότε σχέσης της Μοσάτ με την αντίστοιχη τουρκική ΜΙΤ.

Υπήρξαν όμως και πληροφορίες ότι ο τουρκικός στρατός χρησιμοποίησε αιχμάλωτους Έλληνες Κύπριους σε χημικά πειράματα. Σύμφωνα με πληροφορία κουρδικής εφημερίδας, είχαν ανοιχθεί μεγάλοι ομαδικοί τάφοι όπου μεταφέρθηκαν με στρατιωτικά φορτηγά περί τις διακόσιες σορούς σε πλαστικές σακούλες και ετάφηκαν.

Πρέπει να ήταν συμπατριώτες μας, που είχαν αυτή την απάνθρωπη και βάρβαρη μεταχείριση; Τα ερωτήματα αμείλικτα, θα ταλανίζουν τις ψυχές μας μέχρι να απαντηθούν. Είναι για αυτούς τους ανθρώπους μας άραγε που μίλησαν οι πληροφορίες της «Αφρίκα»;

Πώς όμως φτάσαμε σε αυτό το χαμηλό επίπεδο αξιοπρέπειας έναντι των αγνοουμένων μας; Πώς στερηθήκαμε το δικαίωμα να καθίσουμε ως κράτος την Τουρκία στο εδώλιο του κατηγορούμενου στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο; Όλα άρχισαν τη δεκαετία του '80, όταν ο Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών ήταν ο Αυστριακός Κουρτ Βάλντχαϊμ, ένας πρώην αξιωματικός των Ναζί που πιθανόν να ενέχεται σε εγκλήματα του Δεύτερου Παγκόσμιου Πολέμου.

Ταυτόχρονα ειδικός αντιπρόσωπός του ήταν ο Αργεντινός διπλωμάτης Χιούγκο Γκόμπι (Hugo J. Gobby), που στη χώρα του η στρατιωτική χούντα διεξήγαγε τον λεγόμενο Dirty War (βρόμικο πόλεμο). Εξαφάνισε χιλιάδες συμπατριώτες του Γκόμπι, με κάποιες χιλιάδες να αγνοούνται ακόμα. Ως διπλωμάτης και Αργεντινός ήταν ενήμερος, αλλά ποτέ δεν άρθρωσε λόγο για τα συμβάντα στη χώρα του.

Έτσι στις 22 Απριλίου 1981, σε μια σύντομη τελετή στο ξενοδοχείο Λήδρα Πάλας, ο Χιούγκο Γκόμπι, ως ειδικός αντιπρόσωπος του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών Κουρτ Βάλντχαϊμ, ανακοίνωσε πως επήλθε συμφωνία μεταξύ των «δύο πλευρών» για τους όρους σύστασης της Διερευνητικής Επιτροπής για τους Αγνοουμένους (ΔΕΑ).

Δυστυχώς, η Επιτροπή συστάθηκε χωρίς να περιλαμβάνει όρο στις έρευνές της για την ποινική εξέταση της κάθε υπόθεσης αγνοουμένου, αλλά απλώς την ανακάλυψη και ταυτοποίηση των λειψάνων με την DNA μέθοδο. Είναι για αυτό τον λόγο που τα πιστοποιητικά θανάτου φέρουν την ένδειξη «αιτία θανάτου, άγνωστη», ούτως ώστε να μην μπορεί να κατηγορηθεί η Τουρκία για εγκλήματα πολέμου.

Βέβαια, ήταν φυσικό για την Τουρκία να μην θέλει η ΔΕΑ να διεξάγει ποινικές έρευνες για τα αίτια θανάτου των αγνοουμένων μας, για να μην μπορεί να κατηγορηθεί για εγκλήματα πολέμου. Ακόμα και για τις υποθέσεις Τουρκοκύπριων αγνοουμένων δεν ενδιαφέρθηκε.

Για τον σκοπό αυτό είχε και δύο καλούς συμμάχους, τον πρώην αξιωματικό Ναζί και Γ.Γ. Κουρτ Βάλντχαϊμ, καθώς και τον Χιούγκο Γκόμπι, που ήθελε πιθανόν να προστατεύσει τη χούντα της χώρας του, χωρίς να δημιουργεί προηγούμενο στην Κύπρο. Η Κυβέρνηση της Δημοκρατίας δεν έπρεπε να δεχθεί με τίποτα τη σύσταση της ΔΕΑ χωρίς τον όρο για ποινική έρευνα για τα αίτια θανάτου των αγνοουμένων, Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων συμπατριωτών μας.

Δύο, κατά την άποψή μας, ήταν οι πιθανοί λόγοι. Να είχε πειστεί η τότε Κυβέρνηση από τον τότε πρώην Ναζί Γενικό Γραμματέα και τον χουντικό αντιπρόσωπό του, ότι ήταν πολύ πιο πιεστική η ανθρωπιστική πλευρά του θέματος.

Δεύτερο, να αποδέχτηκε για να μην διαταραχθεί το κλίμα των συνομιλιών, πάντα μέσα στο πλαίσιο της τόσο καταστρεπτικής, για την υπόθεση της χώρας μας, πολιτικής του καλού παιδιού.

Έκτοτε καμία Κυβέρνηση δεν ζήτησε αλλαγή στους όρους της ΔΕΑ, συνεχίζοντας ο κάθε αρμόδιος, σε μνημόσυνα ή κηδεία ιερών λειψάνων αγνοουμένων, να ομιλεί μόνο για την ανθρωπιστική πλευρά του θέματος.

ΠΕΤΡΟΣ ΑΣΣΙΩΤΗΣ
Πρόεδρος της Κίνησης για Προστασία της Κυπριακής Δημοκρατίας