Τα τελευταία χρόνια είναι ιδιαίτερα της μόδας η λεγόμενη μετασχηματιστική ηγεσία, ο τρόπος εκείνος διοίκησης όπου κυριαρχεί το «κοινό όραμα», η ενέργεια και ο ενθουσιασμός του ηγέτη. Στην Κύπρο έχει ενσαρκωθεί σε διάφορα πεδία, από την πολιτική μέχρι τις επιχειρήσεις και την Παιδεία. Παρ' όλα αυτά, ενώ είναι γνωστό ότι δεν είναι πανάκεια, συμπεριφερόμαστε ως να είναι.

Ποια είναι λοιπόν τα ελαττώματα και οι περιορισμοί της; Μερικά από αυτά είναι ότι, μέσω της ισχυρής πεποίθησης του ηγέτη στην ικανότητά του, περιορίζεται και πιέζει τους ακολούθους να πετύχουν σε ορισμένες δραστηριότητες και πεδία που διαλέγει (Bandura 1982). Αυτό οδηγεί σε μια εξάρτηση και αδρανοποίηση των ακολούθων.

Άλλο σημείο είναι ότι μπορεί να είναι υπερβολικά συγκεντρωμένη στο έργο, με ελάχιστες προσπάθειες σύμπηξης σχέσεων, κάτι που έχει μακροπρόθεσμες συνέπειες, καθώς τα πρακτικά αποτελέσματα που θα επιτευχθούν μπορεί να μην συνδεθούν με ουσιαστικότερους στόχους. Ένα άλλο μειονέκτημα της μετασχηματιστικής ηγεσίας είναι ότι, ως συνέπεια των παραπάνω, μπορεί να αποκοπεί ο ηγέτης από τους ηγούμενους.

Το κοινό όραμα, όσο επίτευγμα και αν είναι στον τομέα της ηγεσίας, δεν υποκαθιστά την ουσιαστική συζήτηση και debate, την εποικοδομητική προσπάθεια και οργανική ανάπτυξη της ομάδας. Επίσης, έχει καθιερωθεί ένας μύθος, ότι ο ηγέτης που δεν έχει ενθουσιασμό και ενέργεια είναι ακατάλληλος. Αυτό ισχύει αν δεκτούμε ότι το μόνο στυλ ηγεσίας είναι αυτό και ότι είναι το μόνο έγκυρο. Κάτι τέτοιο δεν ισχύει.

Στη βιβλιογραφία η μετασχηματιστική ηγεσία, αν και παραμένει δημοφιλής, ξεκίνησε να υποχωρεί, στην Κύπρο όμως φαίνεται ότι είμαστε μερικά χρόνια πίσω. Φυσικά, το ότι αγκαλιάσαμε το στυλ ηγεσίας αυτό λέει ότι τουλάχιστον προοδεύουμε, αλλά η αλήθεια είναι ότι όχι τόσο όσο νομίζουμε...

ΦΙΛΙΠΠΟΣ ΑΥΞΕΝΤΙΟΥ
Εκπαιδευτικός