Οι ηγέτες των δύο κοινοτήτων έχουν διαχωρίσει το Κυπριακό σε δύο πτυχές, την εσωτερική (που αφορά τη διακυβέρνηση της χώρας) και τη διεθνή (που αφορά τις εγγυήσεις Ελλάδας-Τουρκίας-Βρετανίας). Αυτός ο διαχωρισμός προσφέρει μια ευκαιρία που μπορούμε να εκμεταλλευτούμε για να διευκολύνουμε σημαντικά τις συνομιλίες, ώστε να έχουν επιτυχή έκβαση.

Μετά από κατάληξη σε συμφωνία στην εσωτερική πτυχή, μπορούμε, χωρίς δέσμευση, να διεξαγάγουμε ένα μίνι δημοψήφισμα. Εάν το αποτέλεσμα είναι θετικό, προχωρούμε στη «διεθνή διάσκεψη», εάν όχι, εντοπίζουμε τα προβλήματα και τα ξανασυζητούμε.

Τότε μόνο καλούμε τη «διεθνή διάσκεψη» όταν θα έχει ανάψει το πράσινο φώς. Προχωρούμε συνειδητά, έχοντας απώτερο σκοπό να επιτύχουμε, με υγιή και έντιμο τρόπο, ένα αποδεκτό αποτέλεσμα, ευοδώνοντας έτσι και τη σκληρή δουλειά των συνομιλητών/διαπραγματευτών.

Στόχος δεν είναι να ξεγελάσει ο ένας τον άλλο αλλά να πεισθεί ο λαός (η πλειοψηφία και των δύο κοινοτήτων), πως αυτό που θα του προσφερθεί, θα αποτελέσει την αφετηρία για ένα ευτυχισμένο μέλλον της πατρίδας του.

Οι πιο κάτω λόγοι είναι ενδεικτικοί για τη χρησιμότητα του μίνι δημοψηφίσματος:
- Είναι λογικό πως, όταν καλούμε ξένους για να μας βοηθήσουν να λύσουμε την εξωτερική πτυχή του Κυπριακού, εμείς θα πρέπει, σε γενικές γραμμές, να έχουμε ήδη αποδεχθεί την εσωτερική πτυχή της προσφερόμενης λύσης. Αλλιώς, δεν τους καλούμε. Οι ξένοι δεν θα ασχοληθούν σοβαρά με το πρόβλημά μας, να χρησιμοποιήσουν το εκτόπισμά τους (φυσικό, πολιτικό και οικονομικό), να πιέσουν εδώ κι εκεί, για να τα δουν όλα μετά, στο δημοψήφισμα, να εκτινάσσονται στον αέρα λόγω διαφωνίας στην εσωτερική πτυχή. Το πιο ευγενικό που ενδέχεται τότε να μας πουν θα είναι «αντίο και μη μας ξαναενοχλήσετε». Ίσως όμως και να μας στείλουν στον διάολο.

- Πέραν τούτου, εάν οι ξένοι που θα κληθούν, γνωρίζουν από πριν ότι οι δύο κοινότητες ευρίσκονται πάρα πολύ κοντά σε συμφωνία στην εσωτερική πτυχή, ο ρόλος τους στη «διεθνή διάσκεψη» αναβαθμίζεται. Γίνεται πιο σοβαρός, πιο επιτακτικός, πιο δεσμευτικός. Αισθανόμενοι το μεγάλο βάρος των ευθυνών τους, ενδέχεται να εργασθούν με περισσότερη υπευθυνότητα, επιμονή και υπομονή.

- Πρέπει να αναμένουμε πως μερικοί προσκεκλημένοι θα έλθουν προκατειλημμένοι υπέρ των τ/κ θέσεων. Θυμάστε π.χ. που η Τουρκία αποδέχθηκε να μην εισβάλει στο Βόρειο Ιράκ με ανταλλαγή την υποστήριξη των θέσεών της στο Κυπριακό από τις Η.Π.Α. και τη Βρετανία. Οι δύο αυτές χώρες θα λάβουν μέρος στη «διεθνή διάσκεψη» και ο κίνδυνος να ασκήσουν σ' εμάς απαράδεκτες πιέσεις είναι τεράστιος. Το μίνι δημοψήφισμα ενδέχεται να μειώσει τις πιέσεις αυτές, καθότι δεν θα είναι εύκολο να διαφοροποιηθούν ήδη συμφωνηθέντα.

- Είναι γνωστό πως εμείς οι Ε/κ ζητούμε επίμονα τον τερματισμό οποιουδήποτε τύπου εγγυήσεων, κάτι που δεν αρέσει καθόλου στη Τουρκία. Ένα πολύ δυνατό μας επιχείρημα θα είναι πως, από τη στιγμή που οι δύο πλευρές τα βρίσκουν με το μίνι δημοψήφισμα, οι εγγυήσεις δεν εξυπηρετούν πλέον κανέναν ουσιώδη σκοπό.

Αν χρησιμοποιήσουμε με ειλικρίνεια το μίνι δημοψήφισμα, τούτο θα αποτελέσει ίσως το πιο χρήσιμο εργαλείο στις διαπραγματεύσεις. Πρέπει όμως πρώτα να το πιστέψουμε εμείς και, αφού το πιστέψουμε, να προσπαθήσουμε να πείσουμε και την άλλη πλευρά. Γιατί δεν δοκιμάζουμε;

ΑΓΑΜΕΜΝΩΝ ΞΕΝΟΦΩΝΤΟΣ
Πολιτικός Επιστήμονας και Νομικός