Ο συγγραφέας διείδε από τότε τη δημιουργία μιας νέας τάξης που νέμεται αγαθά που ο υπόλοιπος λαός στερείται

«Η νέα αστική τάξη που σχηματίζεται έχει όλα τα ελαττώματα της δικής μας (εννοεί της γαλλικής). Δεν πρόλαβε να βγει από την αθλιότητα και περιφρονεί κιόλας τους εξαθλιωμένους. Διψασμένη για όλα τα αγαθά που στερήθηκε τόσα χρόνια, ξέρει τι πρέπει να κάνει για να τα αποκτήσει και να τα διατηρήσει. «Μα είναι στ’ αλήθεια αυτοί που έκαναν την επανάσταση; Όχι, απλώς αυτοί επωφελούνται. Μπορεί να είναι γραμμένοι στο κόμμα - δεν έχουν όμως πια τίποτα το κομμουνιστικό στην καρδιά τους».

Αυτά αναφέρει στο βιβλίο «Επιστροφή από τη Σοβιετική Ένωση» ο νομπελίστας συγγραφέας Αντρέ Ζιντ, που αφού επισκέφθηκε τη χώρα το 1936, μας δίνει μια συγκλονιστική μαρτυρία για ένα καθεστώς που είχε θεωρηθεί ότι εκφράζει το σοσιαλιστικό ιδεώδες. Ο συγγραφέας ταξίδεψε στη Σοβιετική Ένωση και επέστρεψε απογοητευμένος από τις επώδυνες αλήθειες που ανακάλυψε εκεί. Ό,τι περιγράφει ο Αντρέ Ζιντ τα ζήσαμε και εμείς που σπουδάσαμε στη χώρα αυτή 30 χρόνια μετά.

Οι ουρές, η έλλειψη βασικών αγαθών, η κακή ποιότητα των προϊόντων, η δημιουργία της γραφειοκρατίας (νομενκλατούρα) η απόλυτη αφοσίωση στο κόμμα, ο φόβος για την κριτική, η προώθηση των κομματικών στελεχών, ο απόλυτος έλεγχος των πληροφοριών που δίδονταν στους πολίτες, η απαγόρευση εξόδου από τη χώρα, οι δήθεν «δημοκρατικές εκλογές», όλα αυτά δεν ήταν δυνατό να μην οδηγήσουν στην κατάρρευση αυτού του συστήματος που το ονόμαζαν σοσιαλιστικό.

Πέραν τούτων, ο συγγραφέας διείδε από τότε τη δημιουργία μιας νέας τάξης που νέμεται αγαθά που ο υπόλοιπος λαός στερείται, που την περιγράφει πιο πάνω.
Όσον αφορά την κριτική, λέει ότι αυτή συνίσταται «αποκλειστικά στο να διερωτώνται αν τούτο ή εκείνο είναι ‘μέσα στη γραμμή’ ή όχι. Δεν αμφισβητούν την ίδια τη γραμμή.

Εκείνο που εξετάζουν είναι αν το τάδε έργο, η τάδε κίνηση ή θεωρία ειναι συμβατά με την ιερή γραμμή. Και αλίμονο σε όποιον διανοηθεί να πάει παραπέρα! Κριτική εντός της γραμμής, όσο θέλεις. Η κριτική έξω από αυτήν δεν επιτρέπεται».

Όταν ο συγγραφέας επέστρεψε στη Γαλλία και δημοσίευσε αυτές τις μαρτυρίες, δέχτηκε την επίθεση από τους Γάλλους κομμουνιστές. Ο ίδιος όμως τους κατακεραύνωσε λέγοντας, «Δεν υφίσταται κόμμα που να με αποτρέψει και να μπορέσει να με εμποδίσει να προτιμήσω την αλήθεια από το ίδιο το Κόμμα. Μόλις εμφανιστεί το ψέμα, νιώθω άσχημα, ο ρόλος μου είναι να το καταγγείλω. Νοιάζομαι για την αλήθεια. Αν το κόμμα την εγκαταλείψει, εγκαταλείπω πάραυτα το Κόμμα».

Και συνεχίζει: «Ξέρω καλά (και μου το είπατε κι εσείς αρκετές φορές) ότι «από μαρξιστική σκοπιά», η αλήθεια δεν υπάρχει -απόλυτη τουλάχιστον- ότι δεν υπάρχει αλήθεια παρά μόνο σχετική. Μα ακριβώς για σχετική αλήθεια πρόκειται εδώ. Και τη διαστρεβλώνετε. Και πιστεύω ότι σε τόσα σοβαρά ζητήματα, εξαπατάτε ήδη τον εαυτό σας, όταν επιδιώκεται να εξαπατήσετε τους άλλους. Γιατί, εδώ, αυτοί τους οποίους εξαπατάτε, είναι εκείνοι τους οποίους ισχυρίζεστε ότι υπηρετείτε - τον λαό. Του προσφέρετε κακή υπηρεσία κρατώντας τον στο σκοτάδι...».

Tην τόλμη του Ζιντ χαιρέτισαν τότε ο Ζαν Πολ Σαρτρ και ο Αλμπέρ Καμί, χαρακτηρίζοντας τη στάση του πρωτοπόρα και γενναία.

Διερωτώμαι λοιπόν, αν όλοι εμείς που ζήσαμε και σπουδάσαμε στη Σοβιετική Ένωση, που διακρίναμε ότι αυτό που εφαρμόζεται δεν είναι ο σοσιαλισμός που ονειρευτήκαμε, επιστρέφοντας στις πατρίδες μας μιλούσαμε για τα κακώς έχοντα, μπορούσαμε να αλλάξουμε κάτι, μπορούσαμε μέσω των κομμάτων μας να πιέσουμε προς μεταρρυθμιστικές, δημοκρατικές και άλλες αλλαγές, αντί να χειροκροτούμε και να βλέπουμε με απάθεια την πορεία του σοσιαλισμού προς την κατάρρευση.

ΑΝΔΡΕΑΣ ΠΑΥΛΙΚΚΑΣ
Οικονομολόγος, Ερευνητής