Ο ιδιοκτήτης, ο χρήστης ή ο κοινός νους;

Ο κατάλογος δεν είναι εξαντλητικός, δεδομένου ότι υπάρχουν πολλές άλλες κατηγορίες, καθώς και υποκατηγορίες

Οι διαπραγματεύσεις για το κυπριακό ζήτημα εισέρχονται στην κρισιμότερη, από ποτέ, φάση τους. Το περιουσιακό θα είναι ένα από τα βασικά κλειδιά για την επίτευξη μιας συμφωνίας αλλά και το κεφάλαιο, στο οποίο έχει σημειωθεί η λιγότερη πρόοδος μέχρι στιγμής. Οι λίγες συγκλίσεις, που έχουν δημοσιοποιηθεί, επιτεύχθηκαν ως επί το πλείστον κατά τη διάρκεια της Προεδρίας Χριστόφια.

Ένα παράδειγμα είναι οι «κατηγορίες περιουσιών», για τις οποίες πολλές συζητήσεις και πολλή παραπληροφόρηση έχουν παρατηρηθεί πρόσφατα. Στο έγγραφο Downer «Συγκλίσεις 2008-2012», με ημερομηνία 30.4.2013 (http://bit.ly/1hpiuS0), υπάρχει ένας συμφωνημένος κατάλογος 21 «τύπων / κατηγοριών επηρεαζομένων περιουσιών», που συντάχθηκε τον Νοέμβριο 2009. Πρόσφατα ανακοινώθηκε ότι αυτός ο κατάλογος αποτελείται τώρα από 22 κατηγορίες.

Το γεγονός ότι απαιτήθηκαν περισσότερα από 6 χρόνια για να προσθέσουν τα μέρη ακόμα μια κατηγορία στον συμφωνημένο κατάλογο είναι επαρκής ένδειξη για την απελπιστικά αργή πρόοδο και για τον τεράστιο όγκο δουλειάς που αναμένει ακόμα τους συνομιλητές.

Φαίνεται ότι το πιο σημαντικό από τα προβλήματα του περιουσιακού, το θέμα των κριτηρίων, δεν έχει ακόμη συζητηθεί. Φαίνεται επίσης ότι η κρισιμότερη διαφωνία των δύο πλευρών, δηλαδή κατά πόσον ο ιδιοκτήτης ή ο χρήστης πρέπει να έχουν τον πρώτο λόγο, παραμένει άλυτο.

«Ο ιδιοκτήτης ή ο χρήστης;». Αυτό είναι, επομένως, το ερώτημα. Ή μήπως είναι λάθος ερώτημα; Όπως στον Άμλετ, φαίνεται ότι οι διαπραγματευτές προσπαθούν να απαντήσουν σε ένα φιλοσοφικό ερώτημα, αγνοώντας το γεγονός ότι το περιουσιακό δεν είναι ένα φιλοσοφικό αλλά ένα πρακτικό ζήτημα, που αφορ? εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπων (ιδιοκτήτες και χρήστες) που περιμένουν μιαν απάντηση κοινής λογικής στο ερώτημα τι επιλογές έχουν και ποια είναι η πιο δίκαιη και ορθή θεραπεία γι' αυτούς, λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαίτερες περιστάσεις της κάθε περίπτωσης.

Ποιες είναι οι περιβόητες «κατηγορίες περιουσιών», για τις οποίες ορισμένοι κομματικοί ηγέτες προσποιούνται άγνοια; Ο νέος κατάλογος των 22 κατηγοριών δεν έχει δημοσιοποιηθεί, αλλά είναι χωρίς αμφιβολία παρόμοιος με τον παλιό κατάλογο από 21 κατηγορίες που εμφανίζονται στο έγγραφο Downer, το οποίο έχει ήδη δημοσιοποιηθεί προ καιρού στον Τύπο και το διαδίκτυο.

Πιο κάτω φαίνεται μια απλουστευμένη περίληψη της λίστας (χωρίς τις υποσημειώσεις):
1. Περιουσία εντός των περιοχών εδαφικών αναπροσαρμογών.
2. Περιουσία εκτός των περιοχών εδαφικών αναπροσαρμογών.
3. Περιουσία που εχρησιμοποιείτο για επαγγελματικούς σκοπούς κατά τον χρόνο απώλειας κατοχής.
4. Περιουσία στην οποία ανεγέρθηκαν κτίρια μετά την απώλεια κατοχής.
5. Περιουσία που χρησιμοποιείται για σκοπούς δημόσιας ωφέλειας.
6. Περιουσία που εχρησιμοποιείτο για σκοπούς κατοικίας από τον ιδιοκτήτη που απώλεσε κατοχή.
7. Περιουσία που εχρησιμοποιείτο για σκοπούς κατοικίας όχι από τον ιδιοκτήτη που απώλεσε κατοχή.
8. Περιουσία που χρησιμοποιείται από άτομα που είναι οι ίδιοι ιδιοκτήτες που απώλεσαν κατοχή.
9. Περιουσία που χρησιμοποιείται από άτομα που δεν είναι οι ίδιοι ιδιοκτήτες που απώλεσαν κατοχή.
10. Περιουσίες οι οποίες δεν χρησιμοποιούνται.
11. Περιουσία που ήταν/είναι οικόπεδο ή γη με προοπτικές ανάπτυξης.
12. Περιουσία που εχρησιμοποιείτο/ χρησιμοποιείται ως γεωργική γη.
13. Περιουσία που έχει υποστεί ζημιές ή καταστραφεί και η οποία είναι αδύνατο να αποκατασταθεί.
14. Περιουσία η οποία δεν θα διεκδικηθεί μέσα σε καθορισμένο χρονικό διάστημα που θα συμφωνηθεί.
15. Περιουσία που εχρησιμοποιείτο ως παραθεριστική κατοικία κατά τον χρόνο απώλειας κατοχής.
16. Περιουσία που ανήκει σε φυσικά πρόσωπα.
17. Περιουσία που ανήκει σε ιδιωτική οικογενειακή εταιρεία ή ιδιωτική οικογενειακή επιχείρηση.
18. Περιουσία που ανήκει σε άλλα νομικά πρόσωπα.
19. Περιουσία που ανήκει σε θρησκευτικό ίδρυμα / περιουσία που εχρησιμοποιείτο για σκοπούς λατρείας κατά το 1963/1974.
20. Περιουσία που είναι τόσο μικρή, ή ανήκει σε τέτοιο αριθμό συνιδιοκτητών, που την καθιστούν αδιανέμητη ή προβληματική.
21. Περιουσία που έχει πωληθεί από προηγούμενο χρήστη σε τρίτο πρόσωπο, που δεν είναι ιδιοκτήτης που στερήθηκε κατοχής.

Ο κατάλογος δεν είναι εξαντλητικός, δεδομένου ότι υπάρχουν πολλές άλλες κατηγορίες, καθώς και υποκατηγορίες. Αποτελεί, ωστόσο, ένα χρήσιμο εργαλείο, στην προσπάθεια να διατυπωθούν τα κριτήρια με μια προσέγγιση κοινής λογικής, πάντα στο πλαίσιο της νομιμότητας και στις θέσεις αρχών, και να δοθούν απαντήσεις για την τύχη των επηρεαζόμενων περιουσιών.

Οι πολιτικοί δεν είναι επαρκώς εκπαιδευμένοι γι' αυτό το έργο. Περισσότερο κατάλληλοι είναι εμπειρογνώμονες/ τεχνοκράτες που κατέχουν την τεχνική επίλυσης προβλημάτων με σενάρια αμοιβαίου οφέλους ή/ και οι οποίοι διαθέτουν βαθιά γνώση του περίπλοκου και ιδιαίτερα εξειδικευμένου τομέα των περιουσιών.
Ιδού η Ρόδος, ιδού και το πήδημα, λοιπόν, για τους διαπραγματευτές.

ΑΝΔΡΕΑΣ ΣΥΜΕΟΥ
LLB, MSc (ULA), MRICS, Επισκέπτης Λέκτορας, Πανεπιστήμιο Νεάπολις, Πάφος