Οι μελέτες βιωσιμότητας που διεξάγονται από το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο και την Παγκόσμια Τράπεζα καλύπτουν μόνο την οικονομική πτυχή της λύσης του Κυπριακού. Όμως, η πλέον εύθραυστη πτυχή είναι αυτή της ασφάλειας και όχι τα οικονομικά της λύσης. Επειδή η Τουρκία είναι η 8η ισχυρότερη στρατιωτική χώρα στον κόσμο και η 1η στην αναξιοπιστία και την επιθετικότητα. Λόγω των αρνητικών ασυμμετριών, μια εύθραυστη λύση θα αντέξει μόνο ένα χιλιοστό του δευτερόλεπτου - δεν θα υπάρχει καν «πρώτη μέρα της λύσης».

Ο ακρογωνιαίος λίθος της λύσης του Κυπριακού είναι η βιωσιμότητα της συνολικής συμφωνίας. Η αξιολόγηση της βιωσιμότητας της λύσης πρέπει να περιλαμβάνει όλες τις πτυχές του Κυπριακού -πολιτική, οικονομική και στρατιωτική πτυχή, θέματα γεωστρατηγικής, ενέργειας, ασφάλειας κ.ά.- και παραμέτρους: το άγνωστο, την αβεβαιότητα, την πολυπλοκότητα, τις ανακρίβειες στα στοιχεία ή στις υποθέσεις, τα λάθη στις προβλέψεις, το ρίσκο, τη μεταβλητότητα, το χαοτικό περιβάλλον στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή, την αναξιοπιστία και την επιθετικότητα της Τουρκίας, τη μεταβατικότητα της λύσης κλπ.
Οι καλύτεροι επιστήμονες στον τομέα της πρόβλεψης (Daniel Kahneman, Philip Tetlock, Nate Silver κ.ά.) υπογραμμίζουν ότι:

α) Το ποσοστό αποτυχίας για προβλέψεις σε όλους τους τομείς είναι εξαιρετικά υψηλό. Διεθνείς μελέτες καταδεικνύουν τα μεγάλα σφάλματα ειδικών εμπειρογνωμόνων καθ' όσον αφορά την πρόγνωση γεγονότων οικονομικής, πολιτικής και στρατιωτικής φύσης.
β) Η πολυπλοκότητα πολλαπλασιάζει την αβεβαιότητα και το ρίσκο. Η αβεβαιότητα αυξάνεται με τον χρόνο.
γ) Η απουσία ανάλογων περιπτώσεων (out-of-sample problems) αποτελεί τη φόρμουλα για λανθασμένες προβλέψεις.

Στο πρωτοφανές περιβάλλον της αστάθειας και των ασύμμετρων κινδύνων, το Μοντέλο «Antifragility» αποτελεί το μοναδικό εργαλείο παγκοσμίως, με τη βοήθεια του οποίου μπορεί να διασφαλιστεί ότι η λύση του Κυπριακού όχι μόνο θα είναι βιώσιμη-ανθεκτική, αλλά θα επωφελείται από την αβεβαιότητα και τον χρόνο (η λύση θα είναι «antifragile»).
Ο εφευρέτης του καινοτόμου αυτού εργαλείου είναι ο κορυφαίος παγκοσμίως ειδικός στο Risk Management Καθηγητής Nassim Taleb. Σε όλους τους τομείς και τα πεδία εφαρμογής, ο N. Taleb εισηγείται τους κανόνες για μετάβαση από το εύθραυστο στο ανθεκτικό.

Με τη βοήθεια του Μοντέλου «Antifragility» είναι δυνατή:
1. Η αξιολόγηση της ανθεκτικότητας/βιωσιμότητας της Διζωνικής Δικοινοτικής Ομοσπονδίας ως της μορφή λύσης του Κυπριακού λαμβάνοντας υπ' όψιν τα σημερινά δεδομένα.
2. Η συγκριτική αξιολόγηση των εννοιών «Συνέχεια της Κυπριακής Δημοκρατίας» Vs «Μετεξέλιξη της Κυπριακής Δημοκρατίας», με βάση το κριτήριο της βιωσιμότητας.

Η παραδοξότητα των διαπραγματεύσεων για επίλυση του Κυπριακού είναι ότι δεν έχει αξιοποιηθεί το μόνο επιστημονικό εργαλείο με τη βοήθεια του οποίου μπορούμε να:
α) Μετρήσουμε με μαθηματική ακρίβεια τη συνολική βιωσιμότητα της λύσης.
β) Εντοπίσουμε και αφαιρέσουμε τυχόν ευθραυστότητες στο σχέδιο λύσης και να προσθέσουμε πρόνοιες/όρους που θα ενίσχυαν τη βιωσιμότητα της λύσης.

Η αξιοποίηση του Μοντέλου Taleb «Antifragility» θα μας επέτρεπε αφενός να διεκδικήσουμε μια μόνιμη λύση και αφετέρου να ανακτήσουμε την ηθική υπεροχή. Επειδή οι πραγματικές προθέσεις της Τουρκίας θα αποκαλυφθούν σε περίπτωση επιμονής της σε μια εύθραυστη λύση. Οι πιέσεις θα στραφούν στην τουρκική πλευρά, η οποία θα έχει και την ευθύνη στην περίπτωση ενός νέου αδιεξόδου στο Κυπριακό.

ΝΙΚΟΣ Γ. ΣΥΚΑΣ
Σύμβουλος Στρατηγικής & Καινοτομίας