Η αγορά κατοικίας αποτελεί το μεγαλύτερο και πιο δραστήριο τμήμα της αγοράς ακινήτων της Κύπρου. Επιπλέον, λόγω του υψηλού ποσοστού ιδιοχρησίας στη χώρα μας, οι τιμές των κατοικιών και οι διακυμάνσεις τους έχουν μεγάλη επίδραση στον πλούτο των νοικοκυριών και κατά συνέπεια στην κατανάλωση και στη γενικότερη οικονομία. Οι επιδράσεις των διακυμάνσεων των τιμών των οικιστικών ακινήτων πάνω στο οικονομικό σύστημα της χώρας διογκώνεται ακόμη περισσότερο από τη στενή διασύνδεση της υγείας του τραπεζικού συστήματος με την αγορά ακινήτων, καθώς ένα μεγάλο μέρος των χαρτοφυλακίων των δανείων που κατέχουν οι τράπεζες έχουν σαν εξασφάλιση οικιστικά ακίνητα. Γι’ αυτό η ανάκαμψη της αγοράς κατοικίας είναι ένα σημαντικό προαπαιτούμενο για τη διατήρηση και επιτάχυνση της οικονομικής ανάπτυξης της χώρας.

Σύμφωνα με τα τελευταία δεδομένα για τον δείκτη τιμών ακινήτων, που δημοσιεύονται από τον RICS Κύπρου, η αγορά των οικιστικών ακινήτων στην Κύπρο βρίσκεται ακόμη ένα βήμα πιο κοντά στη σταθεροποίηση και την ανάκαμψη, με την Πάφο να ηγείται καθαρά και στην αγορά των διαμερισμάτων, αλλά και στην αγορά των ημιανεξαρτήτων κατοικιών. Πιο συγκεκριμένα, όπως δείχνει το πιο κάτω γράφημα, οι ετήσιοι ρυθμοί μείωσης της μέσης τιμής των ημιανεξάρτητων κατοικιών και των διαμερισμάτων σε όλη την Κύπρο επιβραδύνονταν σταθερά καθ’ όλη τη διάρκεια του 2015 και ελαττώθηκαν στο -0,3% και στο -1,8%, αντίστοιχα, κατά τη διάρκεια του τέταρτου εξαμήνου.

Ωστόσο, οι τάσεις δεν είναι ομοιόμορφες στις διάφορες επαρχίες της Κύπρου. Η Πάφος φαίνεται να ηγείται καθαρά της ανάκαμψης της αγοράς οικιστικών ακινήτων, καθώς οι τιμές των ημιανεξάρτητων κατοικιών σε ετήσια βάση παρέμειναν σταθερές το πρώτο τρίμηνο του 2015 και κατέγραψαν αυξήσεις πάνω από 2,5% τα υπόλοιπα τρία τρίμηνα, ενώ την ίδια περίοδο μειώνονταν στις υπόλοιπες επαρχίες (με εξαίρεση τη Λάρνακα).

Επίσης, η αγορά διαμερισμάτων στην Πάφο είναι η μόνη που κατέγραψε σταθερές τιμές σε ετήσια βάση τα δύο τελευταία εξάμηνα του 2015, ενώ όλες οι άλλες επαρχίες κατέγραψαν μειώσεις των τιμών των διαμερισμάτων, με τη Λευκωσία να καταγράφει το τέταρτο εξάμηνο του 2015 τη μεγαλύτερη μείωση (3%) σε σχέση με τις τιμές που επικρατούσαν το τέταρτο εξάμηνο του 2014. Η ανάλυση των τριμηνιαίων αλλαγών επιβεβαιώνουν επίσης ότι το 2015 η Πάφος ηγήθηκε στη σταθεροποίηση των τιμών στην αγορά των διαμερισμάτων και στην έναρξη της ανάκαμψής των τιμών των ημιανεξάρτητων κατοικιών.

Εδώ πρέπει να διευκρινισθεί ότι οι δείκτες τιμών των οικιστικών ακινήτων της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου, για τους οποίους έχουμε δεδομένα μέχρι το τρίτο τρίμηνο του 2015, καταγράφουν διαφορετικές τάσεις. Συγκεκριμένα, το τρίτο τρίμηνο του 2015, οι τιμές των οικιστικών ακινήτων συνέχισαν να μειώνονται σε ετήσια βάση σε όλες τις επαρχίες, συμπεριλαμβανομένης και της Πάφου, η οποία όμως, όσον αφορά στις τιμές των οικιών, κατέγραψε μαζί με τη Λάρνακα τη μικρότερη μείωση (2,3% και 2% αντίστοιχα). Παρόμοια εικόνα παρουσιάζεται όσον αφορά στις τιμές των διαμερισμάτων, με μόνη εξαίρεση την αγορά της Λεμεσού, η οποία κατέγραψε αύξηση 1,7% σε σχέση με τις τιμές του τρίτου τριμήνου του 2014. Όσον αφορά στις τριμηνιαίες αλλαγές, οι δείκτες της Κεντρικής Τράπεζας κατέγραψαν για την Πάφο αύξηση των τιμών των διαμερισμάτων κατά 1,5% και σταθεροποίηση των τιμών των οικιών κατά τη διάρκεια του τρίτου εξαμήνου του 2015.

Οι καταγραφόμενες τάσεις στις τιμές των οικιστικών ακινήτων βρίσκονται σε αντιστοιχία με τις αυξήσεις που καταγράφηκαν στα πωλητήρια συμβόλαια καθ’ όλη τη διάρκεια του 2015, με εξαίρεση τον Μάιο και τον Αύγουστο. Σύμφωνα με τα στοιχεία του Κτηματολογίου, η μεγαλύτερη αύξηση στα πωλητήρια συμβόλαια σε σχέση με τον ίδιο μήνα του προηγούμενου έτους καταγράφηκε τον Μάρτιο (31%) και η δεύτερη μεγαλύτερη τον Οκτώβριο. Συνολικά για όλο το 2015 παρατηρήθηκε αύξηση των πωλητηρίων συμβολαίων κατά 9%.

Φυσικά το γεγονός ότι οι τιμές συνέχισαν να μειώνονται στις περισσότερες επαρχίες είναι ένδειξη ότι συνεχίζει να υπάρχει κάποιο έλλειμμα ζήτησης. Τα μέχρι τώρα στοιχεία για το 2016 καταδεικνύουν ότι η ζήτηση για ακίνητα συνεχίζει την ανοδική της πορεία, καθώς ο συνολικός αριθμός των πωλητηρίων συμβολαίων που κατατέθηκαν τους δύο πρώτους μήνες αυτού του έτους κατέγραψε μιαν αύξηση της τάξης του 28% σε σχέση με το σύνολο των πωλητηρίων συμβολαίων που κατατέθηκαν τους δύο πρώτους μήνες του 2015.

Η προβλεπόμενη συνέχιση και επιτάχυνση της οικονομικής ανάπτυξης το 2016 και 2017, τα φορολογικά κίνητρα τα οποία λήγουν στο τέλος αυτού του χρόνου, και οι βελτιώσεις στα κριτήρια ταχείας διαδικασίας χορήγησης άδειας μετανάστευσης που ανακοινώθηκαν πρόσφατα από το Υπουργείο Εσωτερικών, αναμένεται ότι θα συμβάλουν στην περαιτέρω αύξηση της ζήτησης οικιστικών ακινήτων και τελικά στην περαιτέρω σταθεροποίηση και ανάκαμψη των τιμών, νοουμένου ότι δεν θα υπάρχει καμμιά αρνητική εξέλιξη και ότι η προσφορά ακινήτων θα παραμείνει υπό έλεγχον.

ΔΡ ΠΕΤΡΟΣ ΣΙΒΙΤΑΝΙΔΗΣ
Αναπληρωτής Καθηγητής
και Διευθυντής προγραμμάτων στο Real Estate στο
Πανεπιστήμιο Νεάπολις Πάφου