Προτάσεις απάμβλυνσης του φαινομένου

Το θέμα της καταστροφής της περιουσίας σχολικής μονάδας -μέρους του κτηρίου ή του εξοπλισμού του- παραμένει ένα δυσεπίλυτο πρόβλημα που απασχολεί την τοπική αλλά και την ευρύτερη κοινωνία. Αυθαίρετες πράξεις ζημιών, ρύπανσης τοίχων, κλοπών κ.ά. βγαίνουν συχνά στο φως της δημοσιότητας. Χώροι των σχολείων όπως είναι οι περιφερειακές αυλές, το άτριο, το γήπεδο, ακόμη και η οροφή, αποτελούν πόλο έλξης νεαρών κυρίως ατόμων, σε βραδινό χρόνο. Το κτήριο βρίσκεται τελείως απροστάτευτο στην ακατάσχετη καταστροφική τους μανία. Η περιπτωσιολογία είναι γνωστή και δεν απαιτείται παραπομπή σε συγκεκριμένα παραδείγματα.

Ως γνωστόν, ένας αδιόρατος αρχέτυπος ομφάλιος λώρος μάς συνδέει με το θρανίο, την τάξη, την αυλή όπου δαπανήσαμε τα παιδικά και εφηβικά μας χρόνια. Κατά συνέπεια, η κατά καιρούς βεβήλωση που υφίσταται το σχολείο μετατρέπεται, κάποιες φορές, σε ένα είδος συναισθηματικού ρήγματος στα βιώματα που αποκτήσαμε ως μαθητές. Ακόμη αν αναλογιστεί κανείς ότι τα σχολεία είναι φυτώρια γνώσεων, χώροι ουσιαστικής παιδείας νέων, τότε η πράξη της καταστροφής καθίσταται αυτόχρημα ιεροσυλία.

Όταν ο χώρος υφίσταται ζημιές, το έργο του παιδαγωγού δυσχεραίνεται και η επικέντρωση του ενδιαφέροντος της διεύθυνσης του σχολείου εξαντλείται στην αναζήτηση λύσεων άμεσης αντιμετώπισης του φαινομένου. Η λεπτομερής περιγραφή του αναφέρεται στις συνθήκες κάτω από τις οποίες έγιναν οι καταστροφές, στο ύψος των δαπανών που απαιτούνται για επιδιορθώσεις, σε κατηγοριοποιήσεις νομικού τύπου των αδικημάτων που έχουν διαπραχθεί κ.ά. Δεν είναι στις προθέσεις μας μια τέτοια αναφορά. Αντί αυτού θα καταθέτουμε προτάσεις δράσεων -πέραν των καθιερωμένων πρακτικών που ισχύουν ήδη- με τις οποίες ενδεχομένως το πρόβλημα να απαμβλύνεται.

Σύμφωνα με τη νομοθεσία, τα σχολεία ως κτήρια ανήκουν στις κατά τόπους σχολικές εφορείες. Η συντήρηση, η αναβάθμιση και μέρος του εξοπλισμού τους είναι αποκλειστική αρμοδιότητά τους. Απαιτείται λοιπόν χάραξη πολιτικής, η οποία να επιτρέπει τη συνεργασία των εφορειών με διάφορους κοινωνικούς - θεσμικούς φορείς προκειμένου τα σχολεία να προστατεύονται. Εν πρώτοις μετά τον εργάσιμο χρόνο, οι περισσότερες σχολικές μονάδες κλείνουν ερμητικά. Το κτήριο παραμένει «ανενεργό» μέχρι την επομένη, που θα επιστρέψουν μαθητές και εκπαιδευτικοί και οι αυλές θα γεμίσουν από την παρουσία τους.

Ο χαμένος αυτός χρόνος, κυρίως ο απογευματινός, θα μπορούσε να καλυφθεί με διάφορες δραστηριότητες προς όφελος του δήμου, της κοινότητας ή της ενορίας. Μια πρόταση προς την κατεύθυνση αυτή θα ήταν η λειτουργία λέσχης νέων, η οποία να βρίσκεται κάτω από την καθοδήγηση του αντίστοιχου κοινωνικού φορέα. Η λέσχη αυτή θα μπορούσε να απασχολεί νέους με ψυχαγωγικές, καλλιτεχνικές και άλλες δραστηριότητες. Έτσι η κλειστή αίθουσα θα γινόταν χώρος για ερασιτεχνικό θέατρο, η αυλή θα ζωντάνευε για ένα οργανωμένο αγώνα καλαθόσφαιρας ή ποδοσφαίρου, η αίθουσα επιτραπέζιων παιχνιδιών θα απασχολούσε επωφελώς ομάδες νέων, πάντοτε κάτω από επίβλεψη.

Οι ειδικές αίθουσες θα μπορούσαν και αυτές να χρησιμοποιηθούν. Π.χ. οι αίθουσες προβολών, πληροφορικής, τέχνης, το γυμναστήριο του σχολείου, αν υπάρχει κ.ο.κ. Ως συνήθως η πλέον παραμελημένη αίθουσα ενός σχολείου είναι η βιβλιοθήκη. Θα μπορούσε όμως και αυτή να αξιοποιηθεί με σειρά εκδηλώσεων. Με κάποια ρύθμιση ένα μέρος της θα μπορεί να λειτουργήσει ως δανειστική για τους δημότες. Βιβλία επί βιβλίων περιμένουν αναγνώστες και αυτοί μπορεί να αναζητηθούν μεταξύ των κατοίκων της ευρύτερης περιοχής. Πρόσθετα, στον χώρο αυτό μπορούν να γίνονται διαλέξεις σε γονείς για θέματα που αφορούν την αγωγή των παιδιών, ή άλλα εξειδικευμένα θέματα που αφορούν επαγγελματίες του είδους κ.ά. Ακόμη, στο σχολείο μπορούν να ενταχθούν και άλλες δράσεις.

Π.χ. η αίθουσα πολλαπλής χρήσης να γίνει χώρος για ένα «πανεπιστήμιο» του δήμου, που να λειτουργεί σε τακτό χρονικό διάστημα. Ακόμη ο ίδιος χώρος μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τα μέλη μιας κινηματογραφικής λέσχης. Τέλος, η αυλή σχολείων που βρίσκονται σε παραθαλάσσιες ή ορεινές περιοχές θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για camping μαθητών στις κατάλληλες περιόδους με προγραμματισμένες ορειβασίες ή κολύμβηση ανάλογα, με τη συνοδία ενηλίκων υπευθύνων κ.ο.κ.

Βέβαια, ένα τέτοιο εγχείρημα προϋποθέτει χάραξη στρατηγικής, συγκεκριμένα σχέδια δράσης, όραμα. Εφόσον όμως το ζητούμενο είναι η κατά το δυνατόν υγιής απασχόληση των νέων στον ελεύθερο χρόνο του απογεύματος ή της νύκτας - αίτημα εκ των ων ουκ άνευ, νομίζω ότι αξίζει κάθε προσπάθεια προς την κατεύθυνση αυτή. Όσον αφορά το θέμα της εξεύρεσης κονδυλίων για την πραγματοποίηση των πιο πάνω, θεωρώ ότι η επιστράτευση εθελοντών λύνει εν μέρει το πρόβλημα, πέραν του ότι ωθεί άτομα που διαθέτουν χρόνο να τον αξιοποιήσουν επωφελώς για τους ίδιους και την κοινωνία.

Ακόμη και η φύλαξη του κτηρίου θα μπορούσε να είναι κάτω από τη φροντίδα ομάδας παρατηρητών, που θα αποτελείται από άτομα που χρησιμοποιούν τον χώρο και ωφελούνται απ’ αυτόν. Κάτω απ’ αυτές τις προϋποθέσεις και άλλες που μπορούν να αναζητηθούν, το σχολείο θα γίνει ξανά χώρος έλξεως σε μη εργάσιμο χρόνο, σημείο αναφοράς, πραγματική εστία μόρφωσης για την κοινότητα. Απαιτείται, βέβαια, κουλτούρα. Και η κουλτούρα καλλιεργείται, διαμορφώνεται. Και προς την αυτή την κατεύθυνση θα πρέπει να κινούμαστε ως κοινωνία.

ΑΛΕΞΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ
Διευθυντής στο Γυμνάσιο Αγίου Στυλιανού Στροβόλου