Τα όσα τραγικά παρακολουθούμε τους τελευταίους μήνες και εβδομάδες να συμβαίνουν στην Ευρώπη, με προσφυγικά κύματα από τις περιοχές των συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική, οδηγούν σε ένα μόνο και αβίαστο συμπέρασμα: Η Ε.Ε. χρεοκοπεί δυστυχώς και στον τομέα των πολιτικών ή καλύτερα των μη πολιτικών για το προσφυγικό και τη μετανάστευση.

Μετά την οικονομική κρίση των τελευταίων χρόνων και τις αδιέξοδες πολιτικές της λιτότητας, έχουμε την κυνική περιφρόνηση χωρών-μελών της Ένωσης σε αποφάσεις των ευρωπαϊκών συλλογικών θεσμικών οργάνων.

Κλείσιμο συνόρων, ομαδοποιήσεις χωρών-μελών με δικές τους αποφάσεις -Αυστρία και Βαλκανικές χώρες- κατηγορίες εναντίον της Ελλάδας γιατί δεν υψώνει «τείχη» στη θάλασσα για να εμποδίσει τους εκ Τουρκίας πρόσφυγες.

Αντί να υποκλιθούν μπροστά στο μεγαλείο της Ελλάδας στην υποδοχή και φιλοξενία του τεράστιου κύματος προσφύγων, απευθύνουν θρασύτατα ψόγο και μομφή γιατί δεν παρεμποδίζει ακόμα και με καταβύθιση τους απελπισμένους που εναγώνια αναζητούν σωτηρία. Η Ευρώπη της αλληλεγγύης, της ανεκτικότητας, των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και του πολιτισμού οδηγείται σε επικίνδυνη μετάλλαξη.

Η απάντηση όμως δεν είναι το κλείσιμο των συνόρων, τα γκέτο ή η ξενοφοβία, αλλά οι αληθινές μεταρρυθμίσεις που θα διασφαλίσουν την ενσωμάτωση, θα καταπολεμήσουν την παράνομη εργασία και την εμπορία ανθρώπων και θα προσπαθήσουν να δημιουργήσουν μια καλύτερη ζωή για τους ανθρώπους που προέρχονται από εμπόλεμες ζώνες και περιοχές κρίσεων.

Για μια πιο αποτελεσματική διαχείριση του προσφυγικού αλλά και ευρύτερα της μετανάστευσης, χρειάζονται συγκεκριμένες πολιτικές:

Τη θέσπιση κοινών κανόνων στην Ε.Ε. για τη νόμιμη μετανάστευση, οι οποίοι θα βασίζονται στην αλληλεγγύη και τον επιμερισμό των βαρών, ενώ ταυτόχρονα θα σέβονται πλήρως τις αρμοδιότητες των κρατών μελών σε αυτόν τον τομέα.

Δημιουργία μιας Ευρωπαϊκής Χάρτας για την ενσωμάτωση των μεταναστών, βασισμένη στα ίσα δικαιώματα και υποχρεώσεις και τον αμοιβαίο σεβασμό, η οποία θα πρέπει να συντονίζεται με τις πολιτικές που διέπουν την υποδοχή μεταναστών. Μια πολιτική ενσωμάτωσης, η οποία θα θεμελιώσει μια διαδικασία για την απόκτηση της υπηκοότητας και την εκπροσώπηση των μεταναστών χωρίς αποκλεισμούς.

Να ενταθούν οι προσπάθειες της Ευρώπης για την καταπολέμηση της παράνομης μετανάστευσης μέσω μιας κοινής πολιτικής ελέγχου των εξωτερικών συνόρων, μιας βελτιωμένης συνεργασίας για την καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων από τα εγκληματικά δίκτυα και της δημιουργίας εταιρικών σχέσεων με τρίτες χώρες, οι οποίες να συμπεριλαμβάνουν και διαδικασίες επανεισδοχής.

Δέσμευση στην ενίσχυση της συνεργασίας με τρίτες χώρες (συμπεριλαμβανομένων των διαδικασιών επανεισδοχής), ώστε να τυγχάνει διαχείρισης η μετανάστευση πιο αποτελεσματικά, με παράλληλη προώθηση της οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης των χωρών αυτών. Επιβάλλεται η εμβάθυνση των υφιστάμενων μηχανισμών και η δημιουργία νέων για την αντιμετώπιση των συνεπειών που έχουν οι αναπτυσσόμενες χώρες από την απώλεια ειδικευμένων εργαζομένων σε νευραλγικούς τομείς, λόγω της μετανάστευσης τους στην Ε.Ε.

Ανάπτυξη ενός Κοινού Ευρωπαϊκού Συστήματος Ασύλου, που να βασίζεται σε δίκαιους κανόνες γι’ αυτούς που φεύγουν εσπευσμένα από περιοχές συγκρούσεων και σε διεθνείς κανόνες ανθρωπίνων δικαιωμάτων και επιμερισμού των βαρών μεταξύ των κρατών μελών της Ε.Ε.

Πέραν όμως της αντιμετώπισης του τεράστιου προσφυγικού κύματος, εκείνο που χρειάζεται είναι η εκρίζωση των πραγματικών αιτίων που το προκαλούν. Όπως και της βίας και της τρομοκρατίας, που είναι τα «άνθη του κακού» που φύτρωσαν στην αποσταθεροποίηση που προκλήθηκε από εξωτερικές επεμβάσεις με τη φενάκη της εκδημοκρατικοποίησης και της «Αραβικής Άνοιξης».

Περίτρανα αποδεικνύεται ότι η στρατιωτική επιλογή δεν επαρκεί από μόνη της για εκρίζωση του κακού. Ο φαύλος κύκλος της βίας θα παρατείνεται ενόσω ελλείπει η αναγκαία βούληση για αποτελεσματική αντιμετώπιση των βαθύτερων αιτίων, που εκτρέφουν την τρομοκρατία. Οι εικόνες των χιλιάδων απελπισμένων προσφύγων, που κατακλύζουν την Ευρώπη και των σορών εκατοντάδων άλλων, που ξεβράζονται στις ακτές της Μεσογείου, θα συνεχίσουν να στοιχειώνουν τη συλλογική συνείδηση της διεθνούς και της ευρωπαϊκής κοινότητας, ενόσω δεν εκλείπουν οι λόγοι φυγής τους.

Τα σκελετωμένα κορμιά των λιμοκτονούντων παιδιών στη Μαντάγια και αλλού, αποτελούν όνειδος και ράπισμα στην υποκρισία της διεθνούς κοινότητας. Είναι επιτέλους ώρα ανάληψης ευθύνης από την Ευρώπη, ώρα ενότητας και αλληλεγγύης, πολιτικής σύνεσης και συναίνεσης. Με έμπρακτη αλληλεγγύη. Η αμήχανη, φοβική και δειλή αντίδραση των ευρωπαϊκών συλλογικών θεσμικών οργάνων μπροστά στην έκρηξη των μεταναστευτικών ρευμάτων και η επονείδιστη συμπεριφορά μερικών χωρών - μελών που προσπαθούν να «βγάλουν την ουρά τους απ’ έξω» και που αρνούνται να επωμιστούν βάρη στην αντιμετώπιση της προσφυγικής κρίσης, συνιστούν στάσεις που υπονομεύουν ευθέως τις αρχές και τις αξίες πάνω στις οποίες οικοδομήθηκε και θα πρέπει να λειτουργεί η Ε.Ε.

Συνέχιση αυτών των συμπεριφορών θα οδηγήσει την Ευρώπη σε διατάραξη της πολιτικής συνοχής, την ώρα που χρειάζεται η αποκατάσταση της αξιοπιστίας και της φερεγγυότητάς της, που έχουν πληγεί καίρια από την οικονομική κρίση.

ΓΙΑΝΝΑΚΗΣ Λ. ΟΜΗΡΟΥ
Πρόεδρος Βουλής των Αντιπροσώπων