Η οικονομική κρίση αλλά και η αμήχανη αντιμετώπιση των προσφυγικών ροών προς την Ευρώπη καταδεικνύουν την οξεία κρίση αξιοπιστίας και ταυτότητας της Ε.Ε.
Υπό τη σκιά αυτής της αμηχανίας εξακολουθεί να υπάρχει και να συνεχίζεται η κρίση της απασχόλησης. Μια μάστιγα που υπονομεύει τη συνοχή των ευρωπαϊκών κοινωνιών.
Πέραν των 25 εκατομμυρίων Ευρωπαίων είναι σήμερα άνεργοι και η μεγαλύτερη ύφεση από τη δεκαετία του 1930 δεν έχει ακόμα τελειώσει.
Η σημερινή κρίση δεν είναι αποτέλεσμα μιας φυσικής καταστροφής, αλλά η συνέπεια σειράς πολιτικών λαθών και δογματικών επιλογών. Με διαφορετικές πολιτικές στην Ευρώπη μπορούν να δημιουργηθούν νέες θέσεις εργασίας για την αποκατάσταση της ανάπτυξης και της προόδου. Από το 2008 έχουν χαθεί 3,5 εκατομμύρια θέσεις εργασίας, η καινοτομία και η έρευνα είναι σε στασιμότητα, η κλιματική αλλαγή απειλεί το περιβάλλον και ένας διογκωμένος χρηματοπιστωτικός τομέας υπονομεύει τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα, αποστερώντας κεφάλαια για επενδύσεις στις ΜΜΕ επιχειρήσεις και βλάπτοντας με αυτόν τον τρόπο την πραγματική οικονομία και κατ' επέκταση την κοινωνία.
Η ύφεση στην Ευρώπη υπήρξε μεγαλύτερη και βαθύτερη από ό,τι θα ανέμενε κανείς. Για δογματικούς λόγους, περικόπτονται προϋπολογισμοί και επιβάλλονται φόροι με οριζόντιες λογικές που η κοινωνία δεν αντέχει. Ως αποτέλεσμα, μειώνεται το βιοτικό επίπεδο και αυξάνεται η ανισότητα. Όλο και περισσότεροι εργαζόμενοι βρίσκονται σε επισφαλείς θέσεις εργασίας και τα επίπεδα των πραγματικών μισθών -ακόμη και στις ισχυρότερες οικονομίες- βρίσκονται σε πτώση ή, στην καλύτερη των περιπτώσεων, σε στασιμότητα.
Από τη σημερινή κρίση πλήττονται περισσότερο οι νέοι. Σε ορισμένες χώρες, η ανεργία μεταξύ των νέων ξεπερνά το 50%. Η Ευρώπη χρειάζεται μια ριζική αλλαγή κατεύθυνσης και πολιτικές ηγεσίες, που να είναι έτοιμες και αποφασισμένες να κάνουν ένα νέο ξεκίνημα, θέτοντας την πλήρη απασχόληση ως πρωταρχική τους προτεραιότητα.
Για τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας και την επανεκκίνηση της ευρωπαϊκής οικονομίας, είναι αναγκαίο να αξιοποιηθεί το «πακέτο» Γιούνκερ. Με ξεκάθαρους όρους, με διαφάνεια, ταχύτητα και κυρίως πολιτική βούληση. Αυτές οι νέες θέσεις εργασίας θα τονώσουν τη ζήτηση, θα αποφέρουν φορολογικά έσοδα και θα βοηθήσουν τους εθνικούς προϋπολογισμούς να ορθοποδήσουν. Το πιο σημαντικό είναι ότι κάθε θέση εργασίας σημαίνει μια ευκαιρία, μια πραγματική ζωή, μια θέση στην κοινωνία για κάποιον που σήμερα μπορεί να έχει πάψει να ελπίζει σε ένα καλύτερο αύριο. Οι νέοι της Ευρώπης κινδυνεύουν να γίνουν μια χαμένη γενιά. Για να αποφευχθεί αυτό, πρέπει να είναι εγγυημένη η εκπαίδευση, η κατάρτιση ή η εργασία εντός 4 μηνών για όλους τους ανέργους και όλους τους νέους κάτω των 30 ετών. Η σημερινή Ευρωπαϊκή Εγγύηση Νέων θα πρέπει να επεκταθεί για να μετατραπούν τα λόγια σε πραγματικές ευκαιρίες. Η δε καταχρηστική πρακτική της μη αμειβόμενης πρακτικής άσκησης οφείλει και πρέπει να καταργηθεί.
Το τροπάρι των αναγκαίων προϋπολογισμών λιτότητας δεν αποτελεί δικαιολογία, ώστε να συνεχίζεται η απογοήτευση των πολιτών. Η αποτελεσματική δράση κατά της φοροδιαφυγής, που κοστίζει στην Ευρώπη ένα τρις ευρώ κάθε χρόνο, θα φέρει νέους πόρους για τη χρηματοδότηση των επενδύσεων. Οι κρατικοί προϋπολογισμοί θα πρέπει να ακολουθήσουν ένα νέο «χρυσό κανόνα», που να προστατεύει τις επενδύσεις που αφορούν στη δημιουργία θέσεων εργασίας και στην καινοτομία. Και πρέπει να υπάρξει μεταρρύθμιση του τραπεζικού τομέα: για να αυξηθεί η κινητικότητα των ιδιωτικών επενδύσεων, να τερματιστεί η πιστωτική κρίση και να δοθεί στις επιχειρήσεις πρόσβαση σε νέα ρευστότητα.
Η ευρωπαϊκή βιομηχανία απασχολεί 57 εκατομμύρια άτομα και στηρίζει την ευρύτερη οικονομία. Χωρίς καινοτομία, η ευρωπαϊκή βιομηχανία δεν μπορεί να αναπτυχθεί ούτε να είναι ανταγωνίσιμη. Η Ευρώπη πρέπει να επενδύσει τουλάχιστον 3% του ΑΕΠ της σε έρευνα και ανάπτυξη - από 2% που είναι συγκριτικά «πίσω» σε σχέση με τους παγκόσμιους ανταγωνιστές της, όπως είναι οι ΗΠΑ και η Κίνα. Διαφορετικά η Ευρώπη θα εξακολουθήσει να ανταγωνίζεται τις ΗΠΑ μόνο με τα Airbus.
Πρέπει να δοθεί έμφαση στις μικρές και μικρομεσαίες επιχειρήσεις και στις νεοσύστατες επιχειρήσεις. Αλλά τα γραφειοκρατικά εμπόδια για την έναρξη μιας επιχείρησης είναι ακόμη πολύ υψηλά. Με τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης θα μπορούσαν να δημιουργηθούν 2 εκατομμύρια νέες θέσεις εργασίας έως το 2020 και να μειωθούν οι λογαριασμοί ενέργειας κατά €1.000 ανά νοικοκυριό ετησίως. Για να διασφαλιστεί ότι όλες οι νέες θέσεις εργασίας είναι αξιοπρεπείς και ότι μέσα σε μια δεκαετία κανείς δεν θα είναι «φτωχός εργαζόμενος» στην Ευρώπη, είναι αναγκαία μια ευρωπαϊκή συμφωνία-πλαίσιο για τη σταδιακή εισαγωγή και εφαρμογή εθνικών κατώτατων μισθών της τάξης τουλάχιστον του 60% του εθνικού μέσου όρου. Η Ευρώπη πρέπει να αλλάξει. Πρέπει να μπει ένα τέλος στα οικονομικά και κοινωνικά πλήγματα της λιτότητας και της μαζικής ανεργίας. Να ανοίξει ο δρόμος για την ευρωπαϊκή ανάκαμψη των πολλών και όχι μόνο των λίγων.
ΓΙΑΝΝΑΚΗΣ Λ. ΟΜΗΡΟΥ
Πρόεδρος Βουλής των Αντιπροσώπων
